Πώς η ασπιρίνη συμβάλει στην πρόληψη του καρκίνου

Για δεκαετίες η ασπιρίνη θεωρείται ένα από τα πιο διαδεδομένα φάρμακα παγκοσμίως, με χρήση που εκτείνεται από την ανακούφιση πόνου και πυρετού έως την καρδιοπροστασία.

Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια η επιστημονική έρευνα εξετάζει μια ακόμη πιο σύνθετη και ενδεχομένως καθοριστική διάστασή της: τη συμβολή της στην πρόληψη ορισμένων μορφών καρκίνου.

Η συζήτηση δεν είναι καινούργια, αλλά πλέον ενισχύεται από ολοένα και περισσότερα κλινικά δεδομένα. Ενδεικτική είναι η περίπτωση του Nick James, ο οποίος συμμετείχε σε μακροχρόνια κλινική δοκιμή στο University of Newcastle υπό την καθοδήγηση του ερευνητή John Burn, με στόχο να διερευνηθεί η επίδραση της καθημερινής λήψης ασπιρίνης σε άτομα υψηλού γενετικού κινδύνου για καρκίνο του παχέος εντέρου. Στην περίπτωσή του, όπως και σε άλλους συμμετέχοντες, η παρακολούθηση για πάνω από μια δεκαετία έδειξε ενθαρρυντικά αποτελέσματα.

Στο επίκεντρο του επιστημονικού ενδιαφέροντος βρίσκεται κυρίως το σύνδρομο Lynch, μια γενετική πάθηση που αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του παχέος εντέρου.

Σε μεγάλη κλινική μελέτη με 861 συμμετέχοντες, η συστηματική χορήγηση ασπιρίνης για τουλάχιστον δύο χρόνια συνδέθηκε με μείωση του κινδύνου εμφάνισης καρκίνου κατά περίπου 50%, σύμφωνα με τα διαθέσιμα δεδομένα. Ακόμη πιο πρόσφατες αναλύσεις δείχνουν ότι ακόμη και χαμηλότερες δόσεις ενδέχεται να προσφέρουν παρόμοια οφέλη, περιορίζοντας παράλληλα τις ανεπιθύμητες ενέργειες.

Παράλληλα, ερευνητικές ομάδες όπως εκείνη της Άννα Μάρτλινγκ στο Karolinska Institute έχουν εξετάσει τη συμβολή της ασπιρίνης και στη μείωση της πιθανότητας υποτροπής σε ασθενείς με καρκίνο. Σε μελέτη σχεδόν 3.000 ατόμων με καρκίνο του παχέος εντέρου, καταγράφηκε μείωση του κινδύνου επανεμφάνισης της νόσου σε συγκεκριμένες γενετικές υποομάδες.

Τα ευρήματα αυτά έχουν ήδη αρχίσει να επηρεάζουν πρακτικές σε ορισμένα συστήματα υγείας. Σε χώρες όπως η Σουηδία, η χρήση ασπιρίνης σε επιλεγμένους ασθενείς εντάσσεται σε θεραπευτικά πρωτόκολλα, ενώ στο Ηνωμένο Βασίλειο συστήνεται σε άτομα υψηλού κινδύνου υπό αυστηρή ιατρική παρακολούθηση.

Η επιστημονική κοινότητα επιχειρεί παράλληλα να εξηγήσει τους μηχανισμούς πίσω από αυτές τις επιδράσεις. Σύμφωνα με ερευνητικά δεδομένα, η ασπιρίνη δρα πολλαπλά,  μειώνει τη φλεγμονή μέσω αναστολής του ενζύμου COX-2, περιορίζει συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξη καρκινικών κυττάρων και φαίνεται να ενισχύει την ανοσολογική απόκριση απέναντι στους όγκους, επηρεάζοντας μονοπάτια που σχετίζονται με την προστασία των καρκινικών κυττάρων από το ανοσοποιητικό σύστημα.

Ωστόσο, οι ειδικοί τονίζουν ότι τα αποτελέσματα δεν πρέπει να οδηγούν σε γενικευμένη χρήση χωρίς ιατρική καθοδήγηση. Η ασπιρίνη, παρά τα πιθανά οφέλη, συνδέεται με σοβαρές παρενέργειες όπως γαστρεντερικές αιμορραγίες και, σε σπάνιες περιπτώσεις, εγκεφαλικές αιμορραγίες. Για τον λόγο αυτό, η χρήση της ως προληπτικό εργαλείο αφορά κυρίως συγκεκριμένες ομάδες υψηλού κινδύνου.

Καθώς η έρευνα εξελίσσεται, η ασπιρίνη φαίνεται να μετακινείται από την κατηγορία του απλού αναλγητικού σε ένα φάρμακο με πολυεπίπεδη βιολογική δράση. Αν και δεν αποτελεί πανάκεια, τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι στο μέλλον ενδέχεται να αποκτήσει πιο στοχευμένο ρόλο σε στρατηγικές πρόληψης του καρκίνου για συγκεκριμένους ασθενείς.

Γιατί κάποιοι άνθρωποι είναι «μαγνήτες» για τα κουνούπια;