Όσο πιο ψηλά ζεις, τόσο χαμηλότερο ρίσκο για διαβήτη έχεις
Τώρα, νέα έρευνα έρχεται να δώσει μια πειστική βιολογική εξήγηση, στρέφοντας το βλέμμα στα ερυθρά αιμοσφαίρια και στον τρόπο με τον οποίο αντιδρούν όταν το οξυγόνο λιγοστεύει.
theopinion
Ένα γνώριμο επιστημονικό «παράδοξο» επανέρχεται στο προσκήνιο: οι άνθρωποι που κατοικούν σε μεγάλα υψόμετρα φαίνεται να εμφανίζουν χαμηλότερα ποσοστά διαβήτη.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell Metabolism, περιγράφει έναν μηχανισμό σύμφωνα με τον οποίο τα ερυθρά αιμοσφαίρια, σε συνθήκες χαμηλής οξυγόνωσης (υποξίας), απορροφούν περισσότερη γλυκόζη από το αίμα. Με άλλα λόγια, λειτουργούν σαν «σφουγγάρια» σακχάρου, συμβάλλοντας στη μείωση των επιπέδων γλυκόζης στην κυκλοφορία.
Το φαινόμενο των μεγάλων υψομέτρων
Η συσχέτιση μεταξύ υψομέτρου και μειωμένου κινδύνου διαβήτη δεν είναι καινούργια. Επιδημιολογικά δεδομένα από τις Ηνωμένες Πολιτείες δείχνουν ότι όσοι ζουν πάνω από τα 1.500 μέτρα έχουν περίπου 12% μικρότερη πιθανότητα να εμφανίσουν διαβήτη σε σύγκριση με όσους κατοικούν σε υψόμετρο κάτω των 500 μέτρων.
Μέχρι σήμερα, ωστόσο, ο ακριβής μηχανισμός πίσω από αυτή τη διαφορά παρέμενε ασαφής.
Τα ερυθρά αιμοσφαίρια στο επίκεντρο
Η ερευνητική ομάδα επικεντρώθηκε στα ερυθρά αιμοσφαίρια, τα οποία αυξάνονται σε αριθμό όταν ο οργανισμός εκτίθεται σε χαμηλά επίπεδα οξυγόνου. Σε πειραματικά μοντέλα, ποντίκια εκτέθηκαν σε περιβάλλον υποξίας και οι επιστήμονες παρακολούθησαν τη διαδρομή της γλυκόζης στο αίμα τους.
Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι τα ερυθρά αιμοσφαίρια που αναπτύσσονται σε συνθήκες υποξίας διαθέτουν περισσότερους μεταφορείς γλυκόζης. Έτσι, απορροφούν μεγαλύτερες ποσότητες σακχάρου από την κυκλοφορία και το μετατρέπουν σε μόρια που διευκολύνουν την απελευθέρωση οξυγόνου στους ιστούς — μια κρίσιμη προσαρμογή για την επιβίωση σε περιβάλλον με μειωμένη οξυγόνωση.
Όπως εξηγεί η επικεφαλής ερευνήτρια Yolanda Martí-Mateos, τα αιμοσφαίρια που «γεννιούνται» σε συνθήκες υποξίας δεν είναι ίδια με τα υπόλοιπα: φέρουν αυξημένο αριθμό μεταφορέων γλυκόζης, γεγονός που τους επιτρέπει να διαχειρίζονται διαφορετικά το σάκχαρο.
Από το εργαστήριο στη θεραπευτική προοπτική
Τα ευρήματα δεν περιορίζονται στη θεωρητική κατανόηση του φαινομένου. Η ομάδα ανέπτυξε ένα πειραματικό μόριο, με την ονομασία HypoxyStat, το οποίο μιμείται τις επιδράσεις της χαμηλής οξυγόνωσης χωρίς να μειώνει πραγματικά το οξυγόνο που προσλαμβάνει ο οργανισμός.
Σύμφωνα με τη συν-συγγραφέα της μελέτης Isha Jain, το μόριο αυτό κατάφερε σε πειράματα με ποντίκια να επαναφέρει τα επίπεδα σακχάρου στο φυσιολογικό, παρουσιάζοντας μάλιστα ισχυρή αποτελεσματικότητα σε σύγκριση με υπάρχουσες θεραπείες.
Παρά την αισιοδοξία, οι ερευνητές υπογραμμίζουν ότι απαιτείται εκτενής περαιτέρω έρευνα πριν η συγκεκριμένη προσέγγιση δοκιμαστεί σε ανθρώπους. Η «απόδειξη της ιδέας» είναι ενθαρρυντική, όμως η μετάβαση από το εργαστήριο στην κλινική πράξη είναι μια μακρά διαδικασία.
Μια νέα οπτική στη μάχη κατά του διαβήτη
Η μελέτη ανοίγει έναν διαφορετικό δρόμο στην κατανόηση της μεταβολικής ρύθμισης: δεν εστιάζει αποκλειστικά στην ινσουλίνη ή στο πάγκρεας, αλλά αναδεικνύει τον ρόλο του αίματος και της οξυγόνωσης ως κρίσιμων παραγόντων στον έλεγχο της γλυκόζης.
Σε μια εποχή όπου ο διαβήτης εξελίσσεται σε μείζον ζήτημα δημόσιας υγείας, η ιδέα ότι οι φυσιολογικές προσαρμογές του οργανισμού σε ακραίες συνθήκες —όπως το μεγάλο υψόμετρο— μπορούν να εμπνεύσουν νέες θεραπείες, δίνει μια διαφορετική, επιστημονικά τεκμηριωμένη ελπίδα.