Μήπως είσαι συνέχεια «στην τσίτα»; Το νευρικό σύστημα δεν ξεχνάει!

Μήπως είσαι συνέχεια «στην τσίτα»; Το νευρικό σύστημα δεν ξεχνάει!

Υπάρχουν σώματα που δεν χαλαρώνουν εύκολα, άνθρωποι που έχουν μάθει να κοιμούνται «με το ένα μάτι ανοιχτό», μυαλά που βρίσκονται σε μια διαρκή εγρήγορση ετσι ώστε να ανιχνεύουν τον κάθε πιθανό κίνδυνο…Αν όλα αυτά φαίνονται οικεία σε κάποιο άτομο, αυτό σημαίνει ότι βρίσκεται σε υπερεπαγρύπνηση, και όχι, δεν είναι στοιχείο του χαρακτήρα, αλλά μια αντίδραση στο στρες!

Στην περίπτωση της υπερεπαγρύπνησης, το σώμα έχει μάθει ουσιαστικά να ζει σε επιφυλακή. Πρόκειται επομένως για μια χρόνια κατάσταση εγρήγορσης και ευαισθητοποίησης που συχνά επηρεάζει πολλούς τομείς της ζωής ενός ατόμου.

  • Τι μπορεί να προσέξει κανείς στον εαυτό του αν βρίσκεται σε υπερεπαγρύπνηση;

Μερικά συχνά σημάδια που ίσως παρατηρήσει κανείς σε αυτή την κατάσταση είναι τα εξής:

  1. Δυσκολία να χαλαρώσει κάποιος/-α ή να νιώσει ασφάλεια, ακόμη κι όταν όλα είναι καλά.
  2. Ύπαρξη μιας μόνιμης αίσθησης ότι «κάτι κακό θα γίνει».
  3. Το σώμα μπορεί να είναι συνεχώς σφιγμένο και να πονάει.
  4. Ο ύπνος είναι ρηχός και διακεκομμένος, οπότε το άτομο δεν ξυπνάει ξεκούραστο.
  5. Ταραχή με κάθε ήχο ή αλλαγή στο περιβάλλον.
  6. Η υπομονή εξαντλείται πολύ γρήγορα.
  7. Οι σκέψεις γίνονται υπερβολικά αναλυτικές και καταστροφικές.

Τα άτομα που βλέπουν τον εαυτό τους μέσα στα παραπάνω συχνά νομίζουν ότι είναι απλώς υπερβολικά ή ότι «έτσι είναι», ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για το νευρικό τους σύστημα που δεν χαλαρώνει, γιατί έχει μάθει ότι «αν χαλαρώσω, τότε κινδυνεύω».

  • Πως ένας άνθρωπος καταλήγει να βρίσκεται σε υπερεπαγρύπνηση;

Η υπερεπαγρύπνηση συχνά συναντάται σε άτομα που μεγάλωσαν σε περιβάλλον απρόβλεπτο, με ένταση ή συναισθηματική αστάθεια. Ακόμη, μπορεί να σχετίζεται με τραυματικές εμπειρίες ή με μακροχρόνιο στρες οποιασδήποτε αιτιολογίας, καθώς αυτά συμβάλλουν στη δημιουργία μιας αίσθησης αδυναμίας ή έλλειψης ελέγχου.

  • Είναι επιβλαβής αυτή η κατάσταση για την ψυχική υγεία του ατόμου;

Η σύντομη απάντηση είναι ναι. Αυτή η συνεχής κατάσταση στρες εξαντλεί τον εγκέφαλο, αυξάνει τον κίνδυνο για αγχώδεις και καταθλιπτικές διαταραχές, επηρεάζει τις γνωστικές λειτουργίες -μνήμη, προσοχή, λήψη αποφάσεων- καθώς και τη ρύθμιση συναισθημάτων. Συνολικά, με απλά λόγια τόσο το μυαλό όσο και το σώμα κουράζονται όταν μένουν για μεγάλα χρονικά διαστήματα «σε συναγερμό» και είναι σαν να υπολειτουργούν!

  • Υπάρχει κάτι που να μπορεί να βοηθήσει;

Φυσικά, οι τεχνικές γείωσης, αναπνοής και ενσυνειδητότητας καθώς και η τακτική άσκηση και η καλή διατροφή βοηθούν το σώμα και τον εγκέφαλο να χαλαρώσουν.

Είναι όμως σημαντικό να απευθυνθεί κανείς και σε έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας, έτσι ώστε να βρεθεί αν υπάρχει κάποια ψυχική διαταραχή και να λάβει εξατομικευμένη, επιστημονικά τεκμηριωμένη και πλήρη καθοδήγηση. Η ψυχοθεραπεία μπορεί να προσφέρει αποδεδειγμένα σημαντική ανακούφιση τόσο μέσα από τη θεραπευτική σχέση όσο και μέσω μιας πληθώρας τεχνικών και εργαλείων, ώστε σιγά σιγά το άτομο να βγει από αυτή την κατάσταση.

Χρειάζεται λοιπόν μέσα από όλα τα παραπάνω να δείξουμε στο μυαλό μας ότι ενώ κάποτε προσπάθησε να μας προστατέψει με το να είμαστε σε υπερεγρήγορση (γιατί ενδεχομένως βρεθήκαμε μπροστά σε μία απειλή), τώρα δεν χρειάζεται να κουράζεται τόσο πολύ και μπορεί να «απενεργοποιηθεί αυτός ο συναγερμός»!

Της Βασιλικής Κυργιάκου

Κλινική Ψυχολόγος, MSc

Ψυχοθεραπεύτρια

Μήπως είσαι συνέχεια «στην τσίτα»; Το νευρικό σύστημα δεν ξεχνάει!