Καύσωνας και καρδιά: Γιατί οι υψηλές θερμοκρασίες αυξάνουν τον κίνδυνο

Ο καύσωνας το καλοκαίρι δεν προκαλεί μόνο δυσφορία, αλλά μπορεί να αποτελέσει σοβαρό παράγοντα κινδύνου για την καρδία.

Σύμφωνα με την Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία (ΕΚΕ), κάθε περίοδος έντονου καύσωνα συνοδεύεται από αύξηση των εισαγωγών σε καρδιολογικές κλινικές, καθώς η παρατεταμένη έκθεση στη ζέστη επιβαρύνει σημαντικά τη λειτουργία της καρδιάς.

Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, η σχέση μεταξύ ακραίων θερμοκρασιών και καρδιαγγειακών επεισοδίων έχει τεκμηριωθεί από διεθνείς επιστημονικές μελέτες. Μετα-ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο The Lancet Planetary Health έδειξε ότι οι περίοδοι καύσωνα συνδέονται με αύξηση περίπου 15% στη θνητότητα από καρδιαγγειακά νοσήματα, σε σύγκριση με περιόδους φυσιολογικών θερμοκρασιών.

Ο κίνδυνος αυξάνεται όσο παρατείνεται ο καύσωνας. Ερευνητικά δεδομένα που δημοσιεύθηκαν στο BMC Public Health δείχνουν ότι όταν η θερμοκρασία ξεπερνά τους 35 βαθμούς Κελσίου για τέσσερις συνεχόμενες ημέρες, η καρδιαγγειακή θνητότητα αυξάνεται κατά 10%, ενώ από την πέμπτη ημέρα μπορεί να φτάσει ακόμη και το 51%. Ιδιαίτερα ευάλωτοι εμφανίζονται οι άνθρωποι ηλικίας άνω των 65 ετών, οι οποίοι αντιμετωπίζουν σημαντικά μεγαλύτερο κίνδυνο κατά τη διάρκεια παρατεταμένων επεισοδίων ζέστης.

Στην επιβάρυνση συμβάλλει και η ατμοσφαιρική ρύπανση, η οποία συνήθως αυξάνεται τους καλοκαιρινούς μήνες. Οι υψηλές θερμοκρασίες ευνοούν τον σχηματισμό τροποσφαιρικού όζοντος και την αύξηση των μικροσωματιδίων PM2.5, παράγοντες που έχουν συνδεθεί με φλεγμονή των αγγείων, επιτάχυνση της αθηροσκλήρωσης και αυξημένο κίνδυνο εμφράγματος, εγκεφαλικού επεισοδίου και καρδιακής ανεπάρκειας.

Οι καρδιολόγοι εξηγούν ότι κατά τη διάρκεια του καύσωνα ο οργανισμός προσπαθεί να αποβάλει θερμότητα αυξάνοντας τη ροή του αίματος προς το δέρμα. Αυτό αναγκάζει την καρδιά να εργάζεται πιο έντονα, με περισσότερους παλμούς, ενώ η έντονη εφίδρωση οδηγεί σε απώλεια υγρών και ηλεκτρολυτών. Παράλληλα, ορισμένες κατηγορίες φαρμάκων, όπως τα διουρητικά, οι β-αποκλειστές και τα αντιυπερτασικά, μπορεί να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο ανταποκρίνεται ο οργανισμός στη ζέστη, γι’ αυτό και δεν πρέπει να τροποποιούνται χωρίς ιατρική συμβουλή.

Στις ομάδες υψηλού κινδύνου περιλαμβάνονται άτομα με καρδιακή ανεπάρκεια, ιστορικό εμφράγματος ή εγκεφαλικού επεισοδίου, ασθενείς με αρρυθμίες, όσοι πάσχουν από αρρύθμιστη υπέρταση, οι ηλικιωμένοι και όσοι λαμβάνουν πολλαπλή φαρμακευτική αγωγή.

Η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία συνιστά στους πολίτες να φροντίζουν για επαρκή ενυδάτωση, ακόμη και όταν δεν αισθάνονται δίψα, εκτός αν υπάρχει διαφορετική οδηγία από τον θεράποντα ιατρό. Παράλληλα, συστήνεται η αποφυγή μετακινήσεων τις θερμότερες ώρες της ημέρας, η παραμονή σε δροσερούς ή κλιματιζόμενους χώρους, η χρήση ελαφριών και ανοιχτόχρωμων ρούχων και η συχνή παρακολούθηση της αρτηριακής πίεσης, ιδιαίτερα από άτομα με καρδιαγγειακά προβλήματα.

Επιπλέον, οι ειδικοί συμβουλεύουν να προτιμώνται ελαφριά γεύματα, να αποφεύγεται η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ και να μην γίνεται καμία αλλαγή στη φαρμακευτική αγωγή χωρίς προηγούμενη επικοινωνία με τον γιατρό. Σε περίπτωση εμφάνισης συμπτωμάτων όπως δύσπνοια, πόνος ή βάρος στο στήθος, λιποθυμική τάση, αίσθημα παλμών ή έντονη αδυναμία, απαιτείται άμεση ιατρική αξιολόγηση.

Όπως επισημαίνει η Ελληνική Καρδιολογική Εταιρεία, η κλιματική αλλαγή καθιστά τους καύσωνες ολοένα συχνότερους και πιο έντονους. Ωστόσο, η σωστή πρόληψη, η ενημέρωση και η στενή συνεργασία με τον θεράποντα ιατρό μπορούν να μειώσουν σημαντικά τους κινδύνους και να προστατεύσουν την καρδιαγγειακή υγεία κατά τη διάρκεια των ακραίων θερμοκρασιών.