Η ιλαρά παραμένει ενεργή στην Ευρώπη – Οδηγίες εμβολιασμού από ΕΟΔΥ και ECDC

Η ιλαρά συνεχίζει να κυκλοφορεί στην Ευρώπη, με τη μεγάλη πλειονότητα των κρουσμάτων να αφορά ανεμβολίαστα ή ατελώς εμβολιασμένα άτομα. Παρά τη σημαντική μείωση των περιστατικών το 2025 σε σχέση με το 2024, η νόσος παραμένει ενεργή, προκαλώντας σοβαρές επιπλοκές και θανάτους.

Δεδομένης της εποχικής αύξησης της νόσου στα τέλη του χειμώνα και στις αρχές της άνοιξης, το Ευρωπαϊκό Κέντρο Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων (ECDC) και ο Εθνικός Οργανισμός Δημόσιας Υγείας (ΕΟΔΥ) συνιστούν σε όλους τους πολίτες να ελέγξουν εγκαίρως την εμβολιαστική τους κατάσταση και να διασφαλίσουν ότι είναι πλήρως προστατευμένοι.

Κρούσματα ιλαράς σε 30 χώρες της Ευρώπης

Σύμφωνα με την μηνιαία έκθεση του ECDC, το 2025 καταγράφηκαν 7.655 περιστατικά ιλαράς σε 30 ευρωπαϊκές χώρες, με οκτώ θανάτους (τέσσερις στη Γαλλία, τρεις στη Ρουμανία και έναν στις Κάτω Χώρες). Ο αριθμός αυτός είναι σημαντικά μειωμένος σε σχέση με το 2024, όταν δηλώθηκαν πάνω από 35.000 κρούσματα και 23 θάνατοι, αλλά παραμένει σχεδόν διπλάσιος από τον αριθμό του 2023.

Όπως και πέρσι, περίπου οκτώ στους δέκα ασθενείς ήταν ανεμβολίαστοι, επιβεβαιώνοντας τον καθοριστικό ρόλο του πλήρους εμβολιασμού με δύο δόσεις MMR για την πρόληψη της νόσησης και την επίτευξη ανοσίας της αγέλης με εμβολιαστική κάλυψη ≥95%.

Ευάλωτα τα βρέφη και τα μικρά παιδιά

Ο ΕΟΔΥ επισημαίνει ότι περίπου το 30% των νοσούντων με ιλαρά εμφανίζει επιπλοκές, ενώ τουλάχιστον ένας στους τέσσερις χρειάζεται νοσηλεία. Ιδιαίτερα ευάλωτα είναι τα βρέφη κάτω του ενός έτους και τα παιδιά έως πέντε ετών, τα οποία αποτελούν περίπου το 40% των κρουσμάτων για το 2025.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ECDC για τον Δεκέμβριο 2025, η κατανομή των περιστατικών ανά ηλικία έχει ως εξής:

• Βρέφη <1 έτους: 4%
• Παιδιά 1-4 ετών: 22%
• Παιδιά 5-9 ετών: 7%
• Παιδιά 10-14 ετών: 5%
• Έφηβοι 15-19 ετών: 4%
• Ενήλικες 20-29 ετών: 26%
• Ενήλικες ≥30 ετών: 32%

Η κατάσταση στην Ελλάδα

Στην Ελλάδα, το 2024 δηλώθηκαν 38 κρούσματα ιλαράς χωρίς θανάτους, ενώ το 2025 καταγράφηκαν μόλις τέσσερα κρούσματα, όλα σε ενήλικες 25-45 ετών. Από αυτά, τρία αφορούσαν ανεμβολίαστα ή ατελώς εμβολιασμένα άτομα, ενώ το τέταρτο αφορούσε ανοσοκατεσταλμένο ασθενή με χρόνιο υποκείμενο νόσημα. Ένα κρούσμα ήταν εισαγόμενο, ενώ τα υπόλοιπα τρία ήταν άγνωστης προέλευσης.

Σημαντικό είναι ότι ένα από τα περιστατικά του 2025 καταγράφηκε σε εργαζόμενο σε μονάδα φροντίδας υγείας, αναδεικνύοντας τη σημασία του εμβολιασμού για τους επαγγελματίες υγείας, σύμφωνα με την ΕΡΤ. 

Οδηγίες εμβολιασμού

Σύμφωνα με το Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμών:

• Συνιστώνται δύο δόσεις MMR μετά την ηλικία των 12 μηνών.
• Η δεύτερη δόση χορηγείται μεταξύ 24 και 35 μηνών, αλλά μπορεί να δοθεί νωρίτερα, αν έχουν περάσει τουλάχιστον τέσσερις εβδομάδες από την πρώτη.
• Παιδιά και έφηβοι που δεν έχουν ολοκληρώσει τον εμβολιασμό πρέπει να τον αναπληρώσουν το συντομότερο.
• Άτομα που έχουν γεννηθεί πριν το 1970 θεωρούνται άνοσα, ενώ όσοι έχουν γεννηθεί μετά το 1970 πρέπει να έχουν λάβει δύο δόσεις MMR, εκτός αν υπάρχει αντένδειξη ή ιστορικό νόσησης.
• Σε περιόδους επιδημίας ή πριν από ταξίδι σε χώρες με ιλαρά, συνιστάται μία δόση σε βρέφη 6-11 μηνών, με επανεμβολιασμό μετά τον 12ο μήνα.

Ο έλεγχος της εμβολιαστικής κάλυψης θα πρέπει να γίνεται αρκετό χρόνο πριν από κάθε ταξίδι, καθώς η προστασία απαιτεί έως δύο εβδομάδες για να αναπτυχθεί πλήρως.

Στοχευμένες δράσεις σε πληθυσμούς Ρομά

Στο πλαίσιο της δεύτερης φάσης στοχευμένων εμβολιαστικών δράσεων του ΕΟΔΥ (29 Σεπτεμβρίου – 24 Οκτωβρίου 2025), εξετάστηκαν πάνω από 1.100 παιδιά Ρομά, ενώ πραγματοποιήθηκαν περισσότεροι από 480 εμβολιασμοί κατά της ιλαράς, της ερυθράς και της παρωτίτιδας. Οι δράσεις εστίασαν στον παιδικό πληθυσμό και συνέβαλαν στην ενίσχυση της εμβολιαστικής κάλυψης και την πρόληψη λοιμωδών νοσημάτων.

Η διατήρηση υψηλής εμβολιαστικής κάλυψης παραμένει το πιο αποτελεσματικό μέτρο για την προστασία των ευάλωτων ομάδων και την αποφυγή νέων εξάρσεων ιλαράς στην Ελλάδα και την Ευρώπη.