Οφφικιάλος του Οικουμενικού Πατριαρχείου ο Στέλιος Αγγελούδης

Τον τίτλο του Οφφικιάλου (ή Οφφικιάλιου) του Οικουμενικού Πατριαρχείου αναμένεται να απονείμει αύριο, Κυριακή (01/02) ο Οικουμενικός Πατριάρχης Βαρθολομαίος στον δήμαρχο Θεσσαλονίκης Στέλιο Αγγελούδη, κατά τη Θεία Λειτουργία που θα γίνει στον Ιερό Ναό της Θεού Σοφίας.

Με αφορμή αυτή την τιμή, ας δούμε τι ακριβώς είναι τα Οφφίκια του Οικουμενικού Πατριαρχείου και ποια άλλα πρόσωπα από τη βόρεια Ελλάδα είχαν αυτή την τιμή στο παρελθόν και διαθέτουν σήμερα αυτόν τον τίτλο.

Στη Θεσσαλονίκη υπάρχει ένας ισχυρός πυρήνας Αρχόντων Οφφικιάλων, δεδομένων των στενών ιστορικών και διοικητικών δεσμών των Μητροπόλεων των “Νέων Χωρών” με το Οικουμενικό Πατριαρχείο.

Ποιοι διαθέτουν αυτό τον τίτλο;

-Ο Απόστολος Τζιτζικώστας είναι πλέον Άρχων Οφφικιάλος του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Στις 3 Ιουνίου 2025, ο Οικουμενικός Πατριάρχης κ.κ. Βαρθολομαίος τον χειροθέτησε στο Φανάρι με το οφφίκιο του Άρχοντος Κυαίστορος της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας. Μάλιστα, το συγκεκριμένο Οφφίκιο (του Κυαίστορος) απονεμήθηκε για πρώτη φορά από τον Πατριάρχη, αναβιώνοντας έναν ιστορικό τίτλο της βυζαντινής διοίκησης. Η τιμή αυτή δόθηκε αναγνωρίζοντας την προσφορά του στην πολιτική ζωή και τον θεσμικό του ρόλο ως Ευρωπαίου Επιτρόπου Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού.

-Ο Γιώργος Καλαντζής, πρώην Υπουργός Μακεδονίας-Θράκης και βουλευτής Καβάλας, είναι Άρχων του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Του έχει απονεμηθεί το Οφφίκιο του Άρχοντος Ρήτορος της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας, έναν τίτλο που ιστορικά κατείχαν οι ερμηνευτές των Θείων Γραφών και των δογμάτων της Εκκλησίας. Ως Άρχων, συμμετέχει ενεργά στις δραστηριότητες του Πατριαρχείου και συνοδεύει συχνά τον Πατριάρχη Βαρθολομαίο σε επίσημες επισκέψεις (π.χ. στο Άγιον Όρος ή τη Θεολογική Σχολή της Χάλκης). Είναι μέλος της Αδελφότητας Οφφικιάλων «Παναγία η Παμμακάριστος».

Άλλες επιφανείς προσωπικότητες που φέρουν οφφίκια

-Ευάγγελος Βενιζέλος: Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στο ΑΠΘ και πρώην Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης. Κατέχει το Οφφίκιο του Άρχοντος Πρωτοεκδίκου.

-Αθανάσιος Μαρτίνος: Αν και δραστηριοποιείται ευρύτερα, ως μεγάλος ευεργέτης και Άρχων Έξαρχος, έχει χρηματοδοτήσει σημαντικά έργα στη Βόρεια Ελλάδα και στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης.

-Καθηγητές ΑΠΘ: Πολλοί καθηγητές της Θεολογικής Σχολής έχουν τιμηθεί με τίτλους όπως Άρχων Διδάσκαλος του Ευαγγελίου ή Άρχων Υπομνηματογράφος, λόγω της επιστημονικής τους προσφοράς στην Εκκλησία.

-Άρχοντες Πρωτοψάλτες και Λαμπαδάριοι: Πολλοί από τους κορυφαίους ψάλτες των κεντρικών ναών της πόλης (όπως του Αγίου Δημητρίου ή του Γρηγορίου Παλαμά) φέρουν πατριαρχικά Οφφίκια.

Η πλειονότητα των Θεσσαλονικέων Αρχόντων είναι μέλη της Αδελφότητας «Παναγία η Παμμακάριστος», η οποία αποτελεί τον επίσημο σύνδεσμο των Οφφικιάλων στην Ελλάδα.

Πώς «κατατάσσονται» τα Οφφίκια

Η κατάταξη των Οφφικίων του Οικουμενικού Πατριαρχείου ακολουθεί μια δομή εννέα πεντάδων, οι οποίες χωρίζονται στον Δεξιό Χορό (περιττές πεντάδες) και τον Ευώνυμο (Αριστερό) Χορό (άρτιες πεντάδες). Ο Δεξιός Χορός θεωρείται τιμητικά ανώτερος.

Ακολουθεί η πλήρης ιεραρχική κατάταξη των Οφφικίων:

Δεξιός Χορός (Οι πλέον υψηλόβαθμοι)

Α’ Πεντάδα: 1. Μέγας Πρωτοσύγκελλος, 2. Μέγας Αρχιδιάκονος, 3. Μέγας Αρχιμανδρίτης, 4. Μέγας Πρωτοπρεσβύτερος, 5. Μέγας Λογοθέτης (ο κορυφαίος λαϊκός).

Γ’ Πεντάδα: 11. Μέγας Ρεφερενδάριος, 12. Μέγας Πρωτονωτάριος, 13. Μέγας Αρχειοφύλαξ, 14. Μέγας Δικαιοφύλαξ, 15. Μέγας Ιερομνήμων.

Ε’ Πεντάδα: 21. Μέγας Ερμηνευτής, 22. Μέγας Περιοδευτής, 23. Μέγας Διδάσκαλος, 24. Μέγας Κατηχητής, 25. Μέγας Κήρυξ.

Ζ’ Πεντάδα: 31. Πρωτοψάλτης, 32. Λαμπαδάριος, 33. Έκδικος, 34. Νοτάριος, 35. Ρεφερενδάριος.

Θ’ Πεντάδα: 41. Δομέστικος, 42. Λαοσυνάκτης, 43. Πρωτοπαπάς, 44. Δευτερεύων, 45. Υπομνηματογράφος. Ευώνυμος (Αριστερός) Χορός

Β’ Πεντάδα: 6. Μέγας Πρωτέκδικος, 7. Μέγας Χαρτοφύλαξ, 8. Μέγας Σκευοφύλαξ, 9. Μέγας Ρήτωρ, 10. Μέγας Υπομνηματογράφος.

Δ’ Πεντάδα: 16. Μέγας Οικονόμος, 17. Μέγας Σακελλάριος, 18. Μέγας Σκευοφύλαξ των Πατριαρχείων, 19. Μέγας Διδάσκαλος (των Ευαγγελίων), 20. Μέγας Νομοφύλαξ.

ΣΤ’ Πεντάδα: 26. Πρωτέκδικος, 27. Χαρτοφύλαξ, 28. Σκευοφύλαξ, 29. Ρήτωρ, 30. Υπομνηματογράφος (απλός).

Η’ Πεντάδα: 36. Οικονόμος, 37. Σακελλάριος, 38. Υπομνηματογράφος (της Εκκλησίας), 39. Ιερομνήμων (απλός), 40. Λογοθέτης (απλός).

Η Ιεραρχία

Η Διάκριση “Μέγας”: Τα αξιώματα που φέρουν τον προσδιορισμό “Μέγας” ανήκουν στις πρώτες τέσσερις πεντάδες και αποτελούν την ανώτατη βαθμίδα των Αρχόντων Οφφικιάλων.

Λειτουργικότητα: Ενώ ιστορικά οι τίτλοι αντιστοιχούσαν σε πραγματικές διοικητικές θέσεις (π.χ. ο Χαρτοφύλαξ διοικούσε τα αρχεία), σήμερα απονέμονται τιμητικά από τον Οικουμενικό Πατριάρχη σε κληρικούς και λαϊκούς για την προσφορά τους.

Σύγχρονη Οργάνωση: Οι Άρχοντες παγκοσμίως οργανώνονται σε αδελφότητες, όπως η Αδελφότητα «Παναγία η Παμμακάριστος» στην Ελλάδα και το Τάγμα του Αγίου Ανδρέα στην Αμερική.

Για να δούμε, ποια σειρά θα έχει στην κατάταξη των Οφφικίων ο Στέλιος Αγγελούδης;