«Καυτή πατάτα» η ευθύνη για τα αποστραγγιστικά στο Thess Intec (ΦΩΤΟ-VIDEO)

Οι εικόνες από drone που δημοσίευσε χθες το TheOpinion από την έκταση όπου σχεδιάζεται να κατασκευαστεί το Thess Intec κατέγραψαν μια πραγματικότητα μακριά από τις μακέτες ενώ ανέδειξε τις υδρολογικές ιδιαιτερότητες της περιοχής και την παρουσία εκτεταμένων λιμναζόντων υδάτων.

Φωτογραφίες/video: Θεόφιλος Δαδής

Όπως ανέδειξε το TheOpinion, μεγάλα τμήματα της έκτασης εξακολουθούν να εμφανίζουν έντονα υδρολογικά χαρακτηριστικά, με λιμνάζοντα νερά και επιφάνειες που λειτουργούν ακόμη ως φυσική λεκάνη συγκέντρωσης υδάτων.

Παράλληλα με τα τεχνικά ζητήματα, ανοιχτό παραμένει και το οικονομικό σκέλος του έργου. Ο αρχικός σχεδιασμός προέβλεπε ότι το μεγαλύτερο μέρος της ανάπτυξης θα υλοποιηθεί μέσω ιδιωτικών επενδύσεων, στην πορεία το χρηματοδοτικό σχήμα μεταβλήθηκε, και εν τέλει δεν έχει καταστεί εφικτή η πλήρης αξιοποίηση των σχετικών πόρων εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών.

Τη στιγμή που σημαντικό μέρος της χρηματοδότησης αναμένεται να καλυφθεί πλέον από εθνικούς πόρους και τον κρατικό προϋπολογισμό, κρίσιμες υποδομές όπως τα αντιπλημμυρικά και αποστραγγιστικά έργα φαίνεται ότι θα απαιτήσουν επιπλέον δημόσιες παρεμβάσεις.

Με φόντο αυτές τις εικόνες, επανέρχεται στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ζήτημα για την πορεία του έργου, και πιο συγκεκριμένα την υλοποίηση των απαραίτητων αποστραγγιστικών και αντιπλημμυρικών έργων και –κυρίως– το ερώτημα για το ποιος έχει τελικά την ευθύνη για τον σχεδιασμό και την κατασκευή τους.

Από τον Άννα στον Καϊάφα

Το θεσμικό πλαίσιο δημιουργεί μια σύνθετη εικόνα αρμοδιοτήτων.

Από τη μία πλευρά, η Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας έχει την ευθύνη για μεγάλης κλίμακας αντιπλημμυρικά έργα και παρεμβάσεις σε ρέματα και υδρολογικές υποδομές. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται και η υλοποίηση έργων υποδομής που σχετίζονται με την ανάπτυξη του Thess Intec.

Παράλληλα, ο φορέας ανάπτυξης του τεχνολογικού πάρκου έχει προχωρήσει σε εκπόνηση σχετικών τεχνικών μελετών. Συγκεκριμένα, η εταιρεία ΕΑΝΕΠ Thess Intec Α.Ε. έχει καταθέσει μελέτη για την κατασκευή αντιπλημμυρικού έργου περιμετρικά της έκτασης, η οποία παραδόθηκε στις αρμόδιες υπηρεσίες προκειμένου να εξεταστεί η δυνατότητα υλοποίησης των απαραίτητων παρεμβάσεων.

Ωστόσο, η ύπαρξη μελετών δεν απαντά από μόνη της στο βασικό ερώτημα: ποιος θα αναλάβει την υλοποίηση, τη χρηματοδότηση και τη συντήρηση των απαραίτητων υποδομών που θα καταστήσουν το έδαφος ασφαλές για την ανάπτυξη του έργου.

Το θέμα αυτό τέθηκε πρόσφατα και στη συνεδρίαση της Περιφερειακής Επιτροπής της Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας, όπου συζητήθηκε η υποβολή πρότασης για χρηματοδότηση έργων υποδομής που συνδέονται με την ανάπτυξη του Thess Intec μέσω προγραμμάτων πρόληψης φυσικών καταστροφών.

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, ο περιφερειακός σύμβουλος και επικεφαλής της παράταξης «Αλλαγή στην Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας» Γιάννης Μυλόπουλος ζήτησε διευκρινίσεις για το κατά πόσο έχουν αξιολογηθεί επαρκώς οι πιθανές επιπτώσεις που μπορεί να προκαλέσει ένα τόσο μεγάλο έργο σε μια περιοχή με έντονα υδρολογικά χαρακτηριστικά.

Ο ίδιος υποστήριξε ότι σε συνθήκες κλιματικής αλλαγής και συχνότερων πλημμυρικών φαινομένων, η ανάπτυξη ενός μεγάλου οικοδομικού έργου σε μια υγροτοπική και βαλτώδη περιοχή απαιτεί ιδιαίτερα αυστηρή τεχνική τεκμηρίωση και ολοκληρωμένη αντιπλημμυρική θωράκιση.

Η παράταξή του καταψήφισε τελικά τα σχετικά θέματα που αφορούσαν τόσο τη χρηματοδότηση έργων υποδομής όσο και τη διαδικασία αποδοχής δωρεάν παραχώρησης γης για την κατασκευή των αντιπλημμυρικών παρεμβάσεων.

Από την πλευρά της διοίκησης, ο αρμόδιος αντιπεριφερειάρχης Υποδομών και Δικτύων Πάρις Μπίλλιας σημείωσε ότι η χωροθέτηση του έργου στην περιοχή των Τσαϊριών είχε αποφασιστεί ήδη από το 2018, ο σχεδιασμός βασίζεται στις υφιστάμενες τεχνικές μελέτες και «λογικά έχουν ληφθεί όλα τα απαραίτητα μέτρα».

Πάντως από τη συζήτηση προκύπτει ότι δεν είναι απολύτως σαφές εάν, βάσει των μέχρι σήμερα διαθέσιμων τεχνικών και περιβαλλοντικών μελετών, έχει τεκμηριωθεί πλήρως το εύρος των παρεμβάσεων που απαιτούνται ώστε να διασφαλιστεί η αντιπλημμυρική προστασία της περιοχής και κατά πόσο μπορούν να προχωρήσουν χωρίς περαιτέρω τεχνική αξιολόγηση οι χρηματοδοτήσεις για αποστραγγιστικά έργα που συνδέονται με την ανάπτυξη του πάρκου.

Ο ρόλος της τοπικής αυτοδιοίκησης

Στην εξίσωση μπαίνει και ο Δήμος Θερμαϊκού, στα διοικητικά όρια του οποίου βρίσκεται η έκταση του έργου.

Οι δήμοι έχουν αρμοδιότητα για μικρότερης κλίμακας έργα αποστράγγισης και διαχείρισης ομβρίων υδάτων, ενώ οι μεγαλύτερες παρεμβάσεις σε υδρολογικές υποδομές ή ρέματα εμπίπτουν συνήθως σε αρμοδιότητες ανώτερων διοικητικών επιπέδων.

Αυτή η κατανομή αρμοδιοτήτων δημιουργεί συχνά ένα σύνθετο πλέγμα ευθυνών, ιδιαίτερα σε περιοχές που βρίσκονται μεταξύ παράκτιας ζώνης, υγροτόπων και νέων μεγάλων επενδύσεων.

Το περιβαλλοντικό σκέλος

Το ζήτημα των αποστραγγιστικών έργων συνδέεται άμεσα και με τη διαχείριση του παράκτιου οικοσυστήματος της περιοχής.

Η έκταση όπου σχεδιάζεται να αναπτυχθεί το Thess Intec γειτνιάζει με υγροτοπικές εκτάσεις που λειτουργούν ως φυσικοί αποδέκτες και αγωγοί απορροής υδάτων.

Οι περιβαλλοντικές και γεωτεχνικές μελέτες που συνοδεύουν τον σχεδιασμό του έργου επισημαίνουν ότι πριν από οποιαδήποτε εκτεταμένη δόμηση απαιτούνται σημαντικές παρεμβάσεις αποστράγγισης, διευθέτησης ρεμάτων και γεωτεχνικής ενίσχυσης του εδάφους.

Σύμφωνα με τις ίδιες μελέτες, το υπέδαφος της περιοχής αποτελείται σε μεγάλο βαθμό από αργιλώδη και ιλυώδη υλικά με αυξημένη συμπιεστότητα, γεγονός που επιβάλλει ειδικές τεχνικές λύσεις για τη στατική επάρκεια των μελλοντικών κτιριακών εγκαταστάσεων.

Την ίδια στιγμή, σε αρκετές περιοχές του Θερμαϊκού κόλπου καταγράφεται τα τελευταία χρόνια εντεινόμενη διάβρωση ακτών, φαινόμενο που συνδέεται τόσο με την κλιματική αλλαγή όσο και με παρεμβάσεις στις παράκτιες ζώνες.

Το ερώτημα που παραμένει

Η ανάπτυξη του Thess Intec παραμένει ένα έργο στρατηγικής σημασίας για την οικονομία και την καινοτομία της Θεσσαλονίκης.

Ωστόσο, όπως έδειξε και το πρόσφατο ρεπορτάζ του TheOpinion με τις εικόνες της έκτασης, το βασικό ερώτημα δεν αφορά ακόμη τα κτίρια του τεχνολογικού πάρκου, αλλά το ίδιο το έδαφος πάνω στο οποίο αυτά θα πρέπει κάποτε να κατασκευαστούν.

Την ίδια στιγμή, επανέρχεται και η συζήτηση για το ποιος τελικά πληρώνει τις βασικές υποδομές του έργου. Με τη συμμετοχή της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας στη χρηματοδότηση των έργων υποδομής, προστίθενται ακόμη περίπου 3 εκατομμύρια ευρώ δημόσιων δαπανών στα περίπου 10 εκατομμύρια που έχουν ήδη διατεθεί και στα 25 εκατομμύρια που έχουν δεσμευθεί από κρατικούς πόρους. Συνολικά, δηλαδή, το Δημόσιο καλείται να καλύψει περίπου 38 εκατομμύρια ευρώ για ένα εγχείρημα που εξακολουθεί να παρουσιάζεται ως ιδιωτική επενδυτική πρωτοβουλία.

Το ερώτημα που τίθεται πλέον ανοιχτά είναι κατά πόσο η ισορροπία ανάμεσα στη δημόσια χρηματοδότηση και τον ιδιωτικό χαρακτήρα του έργου παραμένει αυτή που είχε αρχικά παρουσιαστεί.

Μέχρι τότε, η ευθύνη για τα αποστραγγιστικά παραμένει μια «καυτή πατάτα» που φαίνεται να μετακινείται ανάμεσα στους εμπλεκόμενους φορείς.

Thess Intec: Λίμνη ή βούρκος; Πάντως όχι Τεχνολογικό Πάρκο 4ης Γενιάς (ΦΩΤΟ-VIDEO)