Η Gen Z πήγε στη ΔΕΘ για να βρει Ιαπωνία και έφυγε με σχεδόν «άδεια χέρια» (VIDEO)
Νικολέτα Τσορμπατζόγλου 
){kind=icon}
Η φετινή ΔΕΘ είχε ένα μεγάλο όνομα που δύσκολα περνούσε απαρατήρητο: Ιαπωνία. Η χώρα της Άπω Ανατολής είναι η τιμώμενη χώρα της 90ής ΔΕΘ, σε μια επετειακή διοργάνωση που συμπίπτει με τη συμπλήρωση 100 χρόνων από την πρώτη Έκθεση.
Η επιλογή είχε δημιουργήσει αρκετές προσδοκίες, ιδιαίτερα σε ένα νεότερο κοινό που έχει μεγαλώσει με anime, manga, ιαπωνικά videogames, street food, J-pop, cosplay και γενικότερα με μια πολύ διαφορετική εικόνα της σύγχρονης Ιαπωνίας από αυτή που συναντά κανείς σε μια κλασική εμπορική έκθεση.
Και κάπου εδώ εμφανίζεται μια ενδιαφέρουσα αντίθεση. Ενώ η επίσημη ιαπωνική συμμετοχή έχει σχεδιαστεί ως μια πολυδιάστατη παρουσία που περιλαμβάνει επιχειρήσεις, τεχνολογία, πολιτισμό, γαστρονομία και σειρά εκδηλώσεων, ορισμένοι νεότεροι επισκέπτες που μοιράστηκαν την εμπειρία τους στο TikTok φαίνεται πως έφυγαν με την αίσθηση ότι η Ιαπωνία που περίμεναν να συναντήσουν στους χώρους της ΔΕΘ ήταν πολύ πιο έντονη από αυτή που τελικά είδαν.
こんにちは、テッサロニキ (Γεια σου Θεσσαλονίκη) – Η Ιαπωνία στην 90ή ΔΕΘ (VIDEO)
«Πήγαμε για την Ιαπωνία, αλλά πού είναι η Ιαπωνία;»
Αυτό είναι ουσιαστικά το ερώτημα που διατρέχει ορισμένα από τα βίντεο και τα σχόλια που κυκλοφορούν στο TikTok. Όχι απαραίτητα με τη μορφή μιας αυστηρής κριτικής, αλλά περισσότερο ως απορία.
Για ένα μέρος της Gen Z, η λέξη «Ιαπωνία» δεν παραπέμπει μόνο σε Toyota, ρομπότ, τεχνολογία και βιομηχανία. Παραπέμπει σε έναν τεράστιο πολιτιστικό κόσμο που τα τελευταία χρόνια έχει γίνει ιδιαίτερα ορατός στην καθημερινότητα των νέων: anime, manga, gaming, ιαπωνική μόδα, street food, sushi, matcha, J-pop, cosplay, παραδοσιακές τέχνες, καλλιγραφία, αλλά και ολόκληρη η αισθητική που έχει δημιουργηθεί γύρω από τη χώρα στα social media. Αυτό φαίνεται να είναι και το σημείο όπου δημιουργείται το χάσμα των προσδοκιών.
Σε βίντεο επισκεπτών που σχολιάζουν την εμπειρία τους από τη ΔΕΘ, η γκρίνια δεν αφορά τόσο το γεγονός ότι η Ιαπωνία δεν υπήρχε. Αφορά περισσότερο το πόσο έντονα ήταν ορατή. Κάποιοι περιγράφουν μια εικόνα όπου μεγάλο μέρος της παρουσίας που αντιλήφθηκαν συνδεόταν κυρίως με αυτοκίνητα, τεχνολογία και ρομποτική, ενώ περίμεναν περισσότερα στοιχεία από την καθημερινή και pop πολιτιστική ζωή της χώρας.
Και εδώ βρίσκεται ίσως η πιο ενδιαφέρουσα παρατήρηση: η Ιαπωνία που περίμενε ένα κομμάτι της Gen Z δεν είναι απαραίτητα η Ιαπωνία που θέλει να παρουσιάσει μια επιχειρηματική έκθεση.
Τα περίπτερα και η αίσθηση ότι «δεν σε πλησιάζει κανείς»
Μια ακόμη παρατήρηση που επαναλαμβάνεται στις εμπειρίες ορισμένων επισκεπτών αφορά όχι μόνο το περιεχόμενο των περιπτέρων, αλλά και την ίδια την ατμόσφαιρα.
Σε βίντεο που αναρτήθηκαν από νεότερους επισκέπτες γίνεται λόγος για περιπτέρων που δεν είχαν την κινητικότητα ή την αλληλεπίδραση που περίμεναν. Κάποιοι αναφέρουν ότι οι άνθρωποι που βρίσκονταν στα περίπτερα δεν έδειχναν ιδιαίτερα πρόθυμοι να προσεγγίσουν το κοινό, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις η εικόνα που αποτυπώνεται στα βίντεο είναι άνθρωποι πίσω από τα περίπτερα να ασχολούνται περισσότερο με το κινητό τους παρά με τους επισκέπτες.
@g.arkoulisΠώς την είδες εσύ;♬ original sound – Arkoulis
Πρόκειται φυσικά για υποκειμενικές εμπειρίες συγκεκριμένων επισκεπτών και όχι για συνολική εικόνα της ΔΕΘ. Ωστόσο, ακριβώς επειδή καταγράφονται αυθόρμητα από το κοινό και όχι μέσα από επίσημα βίντεο προβολής της διοργάνωσης, παρουσιάζουν ενδιαφέρον.
Για τη Gen Z, άλλωστε, η εμπειρία ενός event δεν σταματά στο τι υπάρχει μέσα σε ένα περίπτερο. Μετράει και το αν μπορείς να συμμετέχεις, να δοκιμάσεις κάτι, να μιλήσεις με κάποιον, να βγάλεις ένα ενδιαφέρον βίντεο, να αισθανθείς ότι «κάτι συνέβη». Η εμπειρία πρέπει να είναι περισσότερο διαδραστική.
«Τι σχέση έχει αυτό με την Ιαπωνία;»
Μία από τις πιο χαρακτηριστικές αντιδράσεις που περιγράφονται στα σχετικά TikTok είναι η απορία για το πόσο έντονα «ιαπωνικά» ήταν τελικά ορισμένα από τα περίπτερα που περίμενε το κοινό να συνδέονται με την τιμώμενη χώρα.
Για όσους πήγαν στη ΔΕΘ έχοντας στο μυαλό τους μια πολιτιστική εμπειρία, ένα αυτοκίνητο ή ένα ρομπότ μπορεί να είναι εντυπωσιακό, αλλά δεν είναι απαραίτητα αυτό που περίμεναν.
Η ίδια η επίσημη συμμετοχή της Ιαπωνίας, πάντως, δείχνει ότι η χώρα δεν περιορίστηκε σε αυτό. Το Περίπτερο 13 φιλοξενεί επιχειρήσεις και συζητήσεις γύρω από την τεχνολογία, την υγεία, τις μεταφορές, την τεχνητή νοημοσύνη και την επιχειρηματικότητα, αλλά το πρόγραμμα περιλαμβάνει επίσης παραδοσιακή μουσική, γαστρονομία, εκδηλώσεις γύρω από την ιαπωνική pop κουλτούρα, anime, manga και cosplay.
Μάλιστα, η Τετάρτη 9 Σεπτεμβρίου είναι αφιερωμένη ειδικά στη βιομηχανία περιεχομένου, με την επίσημη ανακοίνωση να αναφέρει ότι θα φέρει την ιαπωνική pop κουλτούρα στο περίπτερο μέσα από συζητήσεις, cosplay και μουσική εκδήλωση με επίκεντρο τον κόσμο των anime. Το Σαββατοκύριακο της λήξης περιλαμβάνει ακόμη καλλιγραφία, κιμονό, Nihon Buyo και bonsai.
Άρα, ένα μέρος της εξήγησης μπορεί να βρίσκεται και στον χρόνο: κάποιοι επισκέπτες ίσως αναζητούσαν από τις πρώτες ημέρες όλα όσα η διοργάνωση έχει προγραμματίσει να παρουσιάσει σταδιακά μέχρι τις 13 Σεπτεμβρίου.
Από το sushi μέχρι τη… γραβιέρα
Η γαστρονομία είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτής της αναντιστοιχίας προσδοκιών. Κάποιοι από τους επισκέπτες που μοιράστηκαν τις εντυπώσεις τους στα social media περίμεναν ότι η παρουσία μιας χώρας όπως η Ιαπωνία θα σήμαινε περισσότερες άμεσες γαστρονομικές αναφορές: ιαπωνικά προϊόντα, street food, sushi, ramen, matcha ή άλλες γεύσεις που έχουν γίνει πλέον εξαιρετικά δημοφιλείς στο νεανικό κοινό.
Αντί γι’ αυτό, σε χαρακτηριστικές περιγραφές της εμπειρίας τους, η σύγκριση γίνεται σχεδόν χιουμοριστική: «περιμέναμε Ιαπωνία και βρήκαμε μέχρι και γραβιέρα».
@ssofiiiiiiiiii We need more Japanese culture at ΔΕΘ🎏🇯🇵🏯🥟 #skg #δεθ #japan #fy #fyp ♬ πρωτότυπος ήχος – soph ★
Η υπερβολή μιας τέτοιας ατάκας είναι ακριβώς αυτή που την κάνει social media-friendly. Δεν σημαίνει ότι η ΔΕΘ δεν είχε ιαπωνική γαστρονομία. Αντίθετα, το πρόγραμμα περιλαμβάνει sushi, gyoza, udon, futomaki, tempura και άλλες γεύσεις, ενώ έχουν προγραμματιστεί και culinary shows με ιαπωνικές τεχνικές και ελληνικά προϊόντα.
Αυτό όμως που φαίνεται να σχολιάζουν ορισμένοι επισκέπτες είναι κάτι διαφορετικό: πόσο εύκολα μπορούσαν να εντοπίσουν αυτή την εμπειρία όταν περιφέρονταν στους χώρους της Έκθεσης.
Και αυτή είναι μια σημαντική διαφορά. Άλλο να υπάρχει μια δράση στο πρόγραμμα και άλλο ο επισκέπτης να αισθάνεται ότι η συγκεκριμένη κουλτούρα αποτελεί βασικό μέρος της εμπειρίας του.
Η Ιαπωνία της Gen Z είναι λίγο διαφορετική
Ίσως τελικά εδώ βρίσκεται το πιο ενδιαφέρον κομμάτι της ιστορίας. Η σχέση της νεότερης γενιάς με την Ιαπωνία έχει αλλάξει. Για κάποιον που είναι σήμερα περίπου 20-25 ετών, η Ιαπωνία δεν είναι απλώς η χώρα της Sony, της Toyota ή των προηγμένων ρομπότ. Είναι ένας πολιτισμός που έχει καταναλωθεί μέσα από οθόνες.
Είναι το anime που είδε στο Netflix. Το manga που αγόρασε. Το videogame που έπαιξε. Το TikTok με το Tokyo street style. Το ramen restaurant της γειτονιάς του. Το matcha που έγινε trend. Το cosplay event στο οποίο πήγε. Η J-pop που ανακάλυψε μέσα από το Spotify ή το YouTube.
@eleanna.sim Επειδή δεν ήθελα το βίντεο να βγει τεράστιο θα πω εδώ πως περίμενα στη ΔΕΘ φέτος να δω πιο πολύ από την ιαπωνική κουλτούρα, όχι μόνο τα φαγητά, αλλά και παραδοσιακά κιμονό, ιαπωνικά υφάσματα, αξεσουάρ που φορούσαν κάποτε, ιστορία των σαμουράι, ιαπωνική αρχιτεκτονική, μουσική, Γκέισες, χορούς κτλ. Πολύ κρίμα :/ #ΔΕΘ2026 #fyp #greektiktok #japan #δεθ ♬ original sound – nana
Με άλλα λόγια, η Gen Z δεν περιμένει απλώς να της παρουσιάσεις την Ιαπωνία. Περιμένει να μπορεί να τη βιώσει. Και αυτό εξηγεί γιατί μια παρουσία που μπορεί να θεωρείται εξαιρετικά επιτυχημένη από την άποψη της επιχειρηματικής εκπροσώπησης μπορεί να αφήσει ένα διαφορετικό κοινό με την αίσθηση ότι «δεν είδε αρκετή Ιαπωνία».
Η άλλη πλευρά: η ΔΕΘ δεν είναι anime convention
Υπάρχει όμως και η άλλη ανάγνωση. Η Διεθνής Έκθεση Θεσσαλονίκης δεν είναι ένα φεστιβάλ ιαπωνικής pop κουλτούρας. Είναι μια μεγάλη εμπορική και οικονομική διοργάνωση, με περισσότερους από 1.000 εκθέτες, 25 συμμετέχουσες χώρες και διαφορετικές θεματικές ενότητες. Η επιλογή της Ιαπωνίας ως τιμώμενης χώρας έχει σαφή οικονομική και επιχειρηματική διάσταση, πέρα από τον πολιτισμό.
Η ιαπωνική συμμετοχή, μάλιστα, περιλαμβάνει μεγάλες επιχειρήσεις από τους χώρους της αυτοκινητοβιομηχανίας, της φαρμακευτικής, της τεχνολογίας, της ενέργειας και των μεταφορών. Επομένως, το γεγονός ότι ένας επισκέπτης ήθελε να δει περισσότερο anime, manga ή ιαπωνικό street food δεν σημαίνει ότι αυτό ήταν και ο βασικός στόχος της ιαπωνικής παρουσίας.
Και κάπως έτσι δημιουργείται η απόσταση ανάμεσα σε δύο διαφορετικές προσδοκίες: η Ιαπωνία ως οικονομική και τεχνολογική δύναμη και η Ιαπωνία ως pop-cultural φαινόμενο.
Και το TikTok κάνει αυτή την απόσταση μεγαλύτερη
Το ενδιαφέρον είναι ότι τα παράπονα δεν εμφανίζονται απαραίτητα σε παραδοσιακές κριτικές. Έρχονται μέσα από σύντομα βίντεο ανθρώπων που πήγαν στη ΔΕΘ, τράβηξαν μερικά πλάνα και αποφάσισαν να πουν στους followers τους τι τους άρεσε και τι όχι.
Αυτό είναι πλέον ένα νέο είδος «κριτικής κοινού». Δεν χρειάζεται κάποιος να γράψει μια ολοκληρωμένη κριτική για να διαμορφώσει εντύπωση. Ένα TikTok 30 δευτερολέπτων με ένα άδειο περίπτερο, ένα αυτοκίνητο, ένα ρομπότ και μια ατάκα του τύπου «αυτό ήταν όλο;» μπορεί να δημιουργήσει πολύ πιο άμεσα μια εικόνα.
Και η εικόνα αυτή μπορεί να είναι εξίσου υποκειμενική με μια θετική ανάρτηση. Δεν αποτελεί μέτρηση επισκεψιμότητας ούτε αντικειμενική αξιολόγηση της διοργάνωσης. Είναι όμως καταγραφή της εμπειρίας ενός κομματιού του κοινού.
Ακριβώς γι’ αυτό αξίζει να καταγραφεί. Τελικά, έλειπε η Ιαπωνία ή άλλαξε ο τρόπος που την ψάχνουμε; Η απάντηση μάλλον δεν είναι τόσο απλή.
Η Ιαπωνία βρίσκεται πράγματι στη φετινή ΔΕΘ και η επίσημη συμμετοχή της είναι πολύ μεγαλύτερη από αυτοκίνητα και ρομπότ. Υπάρχει ένα πρόγραμμα πολιτιστικών και γαστρονομικών δράσεων, ενώ τις επόμενες ημέρες το πρόγραμμα στρέφεται ακόμη περισσότερο προς την pop κουλτούρα, το cosplay, τα anime, τις παραδοσιακές τέχνες και την ιαπωνική πολιτιστική κληρονομιά.
Την ίδια στιγμή, όμως, κάποιοι επισκέπτες της Gen Z φαίνεται πως δεν ένιωσαν από την πρώτη τους βόλτα ότι βρέθηκαν μέσα σε μια «μικρή Ιαπωνία».
Και αυτή η αντίθεση έχει μεγαλύτερο ενδιαφέρον από μια απλή θετική ή αρνητική κριτική. Γιατί δείχνει κάτι για το ίδιο το κοινό. Οι νεότεροι επισκέπτες δεν καταναλώνουν πλέον μια διεθνή διοργάνωση μόνο μέσα από τα εκθέματα. Την αξιολογούν ως εμπειρία. Θέλουν αλληλεπίδραση, εικόνα, συμμετοχή, γεύση, περιεχόμενο που μπορούν να μοιραστούν και, κυρίως, κάτι που να δικαιολογεί το «πήγα για να το δω».
Η φετινή ΔΕΘ έχει ακόμη αρκετές ημέρες μπροστά της και το ιαπωνικό πρόγραμμα συνεχίζεται. Ίσως λοιπόν η εικόνα που αποτυπώνεται αυτές τις πρώτες ημέρες στο TikTok να αλλάξει.
Μέχρι τότε, πάντως, έχει ήδη εμφανιστεί ένα ενδιαφέρον μικρό παράδοξο: η Ιαπωνία ήρθε στη Θεσσαλονίκη ως τιμώμενη χώρα, αλλά ένα μέρος της Gen Z φαίνεται να περίμενε μια διαφορετική Ιαπωνία. Και αυτή η διαφορά ανάμεσα σε αυτό που σχεδιάζει ένας θεσμός να παρουσιάσει και σε αυτό που τελικά αναζητά το κοινό του ίσως είναι ένα από τα πιο ενδιαφέροντα stories που γεννήθηκαν, μέχρι στιγμής, γύρω από τη φετινή ΔΕΘ.
