Δορυφορικό «ραντάρ» για τα ελληνικά δάση (ΦΩΤΟ)

Ένα νέο εργαλείο παρακολούθησης των δασικών εκτάσεων σε ολόκληρη τη χώρα βρίσκεται πλέον σε προχωρημένο στάδιο ανάπτυξης, με στόχο την ακριβέστερη αποτύπωση της κατάστασης των οικοσυστημάτων και την ενίσχυση της περιβαλλοντικής διαχείρισης. Πρόκειται για την πρώτη ολοκληρωμένη επιχειρησιακή εφαρμογή σε εθνικό επίπεδο που αξιοποιεί δορυφορική παρατήρηση της Γης και δεδομένα υψηλής ανάλυσης, στο πλαίσιο του ερευνητικού προγράμματος SAT4FOREST – Forest Monitoring Service, το οποίο συντονίζεται από το Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης.

Το έργο ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2024 και αναμένεται να ολοκληρωθεί τον Ιούνιο του 2026, εντασσόμενο στην εθνική προσπάθεια ανάπτυξης του ελληνικού προγράμματος μικροδορυφόρων, με τη συμμετοχή του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος και την υποστήριξη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος. Επιστημονικά υπεύθυνος είναι ο καθηγητής Ιωάννης Γήτας, επικεφαλής του Εργαστηρίου Δασικής Διαχειριστικής και Τηλεπισκόπησης του Τμήματος Δασολογίας και Φυσικού Περιβάλλοντος του ΑΠΘ.

Στο πλαίσιο του SAT4FOREST αναπτύσσονται δύο βασικές υπηρεσίες που αφορούν αφενός τη χαρτογράφηση των τύπων δασών και της δασικής καύσιμης ύλης και αφετέρου τη συστηματική παρακολούθηση των οικοσυστημάτων, συμπεριλαμβανομένων των περιοχών του δικτύου Natura 2000. Για τις ανάγκες του έργου αξιοποιούνται συνδυαστικά δορυφορικά δεδομένα πολυφασματικής, υπερφασματικής και ραντάρ τεχνολογίας (SAR), τα οποία προσφέρουν υψηλή χωρική και χρονική ανάλυση.

Μέσα από την επεξεργασία των δεδομένων παράγονται εξειδικευμένοι χάρτες που αποτυπώνουν τη δασική βλάστηση, τη διαθέσιμη καύσιμη ύλη και δείκτες βιοποικιλότητας, ενώ παράλληλα εντοπίζονται πιέσεις και παράγοντες κινδύνου που επηρεάζουν τα φυσικά οικοσυστήματα και τις προστατευόμενες περιοχές. Τα αποτελέσματα του έργου εκτιμάται ότι θα συμβάλουν ουσιαστικά στην καλύτερη κατανόηση της κατάστασης των φυσικών πόρων, αλλά και στον σχεδιασμό πολιτικών πρόληψης και διαχείρισης περιβαλλοντικών κινδύνων.

Οι πληροφορίες και τα προϊόντα που παράγονται απευθύνονται στην Κεντρική Δασική Υπηρεσία, στις Διευθύνσεις Δασών και τα Δασαρχεία, καθώς και στα αρμόδια υπουργεία Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Παράλληλα, αξιοποιούνται από ερευνητικά ινστιτούτα, πανεπιστήμια αλλά και φορείς του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα που αναπτύσσουν εφαρμογές όπως χάρτες κινδύνου ή μοντέλα εξάπλωσης πυρκαγιών.

Η χρήση δορυφορικών τεχνολογιών επιτρέπει την ταχεία και οικονομικά αποδοτική κάλυψη του συνόλου της ελληνικής επικράτειας, με δυνατότητα επικαιροποίησης των δεδομένων τουλάχιστον δύο φορές τον χρόνο ή και συχνότερα όπου απαιτείται. Αν και οι επιτόπιες μετρήσεις παραμένουν αναγκαίες για την επαλήθευση των μοντέλων, η νέα πλατφόρμα έρχεται να λειτουργήσει ως σημαντικό εργαλείο υποστήριξης αποφάσεων για τη δασική πολιτική και την πολιτική προστασία.