Από την Άνω Πόλη στις αποσκευές τους: Τουρίστες δημιουργούν το δικό τους σουβενίρ στη Θεσσαλονίκη (ΦΩΤΟ)

Τι θα γινόταν αν το αναμνηστικό που παίρνει ένας επισκέπτης φεύγοντας από τη Θεσσαλονίκη δεν ήταν κάτι που αγόρασε από ένα κατάστημα, αλλά κάτι που έφτιαξε ο ίδιος;

Αυτή την ιδέα επιχειρεί να κάνει πράξη ένα εργαστήριο στις παρυφές της Άνω Πόλης, όπου η τουριστική εμπειρία συνδέεται με την τέχνη, την ιστορία και την επανάχρηση υλικών.

Στο «Dimitra’s art glass studio» οι επισκέπτες αφήνουν για λίγο στην άκρη τον ρόλο του παρατηρητή και πιάνουν στα χέρια τους γυαλί, ψηφίδες και εργαλεία. Το αποτέλεσμα είναι ένα μικρό χειροποίητο αντικείμενο που μπορεί να χωρέσει εύκολα σε μια βαλίτσα, κουβαλά όμως μαζί του κάτι πολύ περισσότερο από την εικόνα ενός ακόμη τουριστικού σουβενίρ.

Ανάμεσα στις δραστηριότητες του εργαστηρίου είναι και ένα 60λεπτο workshop για τη δημιουργία ψηφιδωτού μαγνήτη. Δεν χρειάζεται προηγούμενη εμπειρία, καθώς οι συμμετέχοντες ξεκινούν από μια έτοιμη βάση, επιλέγουν τα χρώματα και τις ψηφίδες που τους αρέσουν και, με την καθοδήγηση της Δήμητρας Παρλαπούνη, δημιουργούν το δικό τους μικρό έργο.

«Είναι ένα διασκεδαστικό και σύντομο εργαστήριο, στο οποίο μπορούν να συμμετάσχουν ακόμη και άνθρωποι που δεν έχουν καμία προηγούμενη εμπειρία», αναφέρει στο Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων η τεχνίτρια και εκπαιδεύτρια καλλιτεχνικού γυαλιού. Όπως εξηγεί, ο στόχος είναι ο επισκέπτης να φύγει από τη Θεσσαλονίκη έχοντας μαζί του κάτι που δημιούργησε ο ίδιος, αντί για ένα αντικείμενο μαζικής παραγωγής.

Όταν η βόλτα στην πόλη γίνεται μέρος του έργου

Η συγκεκριμένη φιλοσοφία αποκτά ακόμη μεγαλύτερο ενδιαφέρον στο «UNESCO Walk & Byzantine Glass Mosaic Workshop», μια εμπειρία που συνδυάζει περιήγηση στην πόλη και δημιουργική διαδικασία. Η δραστηριότητα διαρκεί περισσότερες από τέσσερις ώρες και ξεκινά έξω από το εργαστήριο, με μια διαδρομή σε σημεία της Θεσσαλονίκης που συνδέονται άμεσα με τη βυζαντινή ιστορία της.

Οι συμμετέχοντες περπατούν στην Άνω Πόλη και σε άλλα σημεία της πόλης, γνωρίζοντας μνημεία που έχουν ενταχθεί στον κατάλογο της UNESCO, ανάμεσά τους τον ναό του Αγίου Δημητρίου και τον Όσιο Δαβίδ. Στη διαδρομή περιλαμβάνεται και το Βυζαντινό Λουτρό, ένα από τα χαρακτηριστικότερα κατάλοιπα της καθημερινής ζωής στη βυζαντινή Θεσσαλονίκη.

Η περιήγηση δεν λειτουργεί απλώς ως μια τουριστική ξενάγηση. Οι εικόνες, τα χρώματα και τα μοτίβα που συναντούν οι επισκέπτες αποτελούν στη συνέχεια την έμπνευση για τη δική τους δημιουργία. Επιστρέφοντας στο εργαστήριο, μεταφέρουν στοιχεία από όσα είδαν σε ένα ψηφιδωτό από γυαλί, δημιουργώντας έτσι έναν προσωπικό τρόπο να αποτυπώσουν την εμπειρία τους από την πόλη.

«Θέλουμε αυτό που βλέπουν στην πόλη να μην τελειώνει όταν φύγουν από το μνημείο. Να μπορούν να πάρουν αυτή την εικόνα και να τη μετατρέψουν σε κάτι δικό τους», σημειώνει η κ. Παρλαπούνη.

Τα εργαστήρια πραγματοποιούνται σε μικρές ομάδες, ώστε η διαδικασία να παραμένει προσωπική και οι συμμετέχοντες να έχουν τον χρόνο και τη βοήθεια που χρειάζονται. Η εμπειρία συνοδεύεται και από ελληνικά κεράσματα, προσθέτοντας μια ακόμη διάσταση στη φιλοξενία.

Το γυαλί που θα κατέληγε στα σκουπίδια

Πίσω από την ιδέα υπάρχει όμως και μια δεύτερη ιστορία, αυτή της επανάχρησης. Τα μικρά κομμάτια γυαλιού που περισσεύουν από την κατασκευή βιτρό αποτέλεσαν την πρώτη ύλη για τα ψηφιδωτά. Πρόκειται για τμήματα που δεν είναι πλέον αρκετά μεγάλα για να χρησιμοποιηθούν σε ένα νέο βιτρό, μπορούν όμως να αξιοποιηθούν δημιουργικά σε μικρότερες κατασκευές.

Έτσι, η «φύρα» του εργαστηρίου μετατρέπεται σε πρώτη ύλη για ένα νέο αντικείμενο. «Όταν δουλεύουμε το βιτρό, μένει αρκετή φύρα γυαλιού. Είναι ένα υλικό που έχει κόστος και δεν θέλαμε να το πετάμε. Έτσι σκεφτήκαμε ότι αυτά τα μικρά κομμάτια μπορούν να αποκτήσουν δεύτερη ζωή μέσα από το ψηφιδωτό», εξηγεί η εκπαιδεύτρια.

Η διαδικασία, μάλιστα, είναι αρκετά απλή ώστε να λειτουργεί και ως πρώτη επαφή με την τέχνη του γυαλιού. Με μια ξύλινη βάση, λίγα εργαλεία και τις ψηφίδες, οι συμμετέχοντες μαθαίνουν τις βασικές αρχές και μπορούν, εφόσον το επιθυμούν, να συνεχίσουν να πειραματίζονται και μετά το τέλος του workshop.

Η γνωριμία με το βιτρό που έγινε επάγγελμα

Για τη Δήμητρα Παρλαπούνη, η σχέση με το γυαλί ξεκίνησε αρκετά χρόνια πριν, όταν ακόμη ήταν μαθήτρια στη Δράμα. Τα καλοκαίρια βοηθούσε στην οικογενειακή επιχείρηση με φωτιστικά και μια τυχαία συνάντηση με ένα χειροποίητο βιτρό ήταν αρκετή για να αλλάξει την επαγγελματική της πορεία.

Ένας πελάτης μπήκε τότε στο κατάστημα κρατώντας ένα βιτρό και αναζητώντας βάση για να το τοποθετήσει. Η εικόνα του έργου τής κέντρισε αμέσως το ενδιαφέρον. Όταν έμαθε ότι το είχε κατασκευάσει ο ίδιος ο πελάτης, εκείνος της πρότεινε να παρακολουθήσει μαθήματα στο Κέντρο Νεότητας.

Η πρόταση την κέρδισε. Παρότι παράλληλα σπούδαζε στον τομέα των διοικητικών και οικονομικών στελεχών επιχειρήσεων, αποφάσισε να ασχοληθεί με το καλλιτεχνικό γυαλί. Ο περιορισμένος χρόνος την ανάγκασε αρχικά να διακόψει τα μαθήματα, όμως ο δάσκαλός της τής πρότεινε να συνεχίσει με ιδιαίτερα μαθήματα το καλοκαίρι.

Η εκπαίδευση ήταν εντατική και κράτησε πολλές ώρες καθημερινά. Σύντομα άρχισε να τον βοηθά και στις παραγγελίες του εργαστηρίου. Την επόμενη χρονιά, λίγο πριν ξεκινήσει ο νέος κύκλος μαθημάτων, ο δάσκαλός της χρειάστηκε να φύγει για την Αμερική και της πρότεινε να αναλάβει τόσο το εργαστήριο όσο και τα μαθήματα.

Ήταν μόλις 19 ετών. Παρ’ όλα αυτά, ανέλαβε την ευθύνη και παρέμεινε στον χώρο για επτά χρόνια. Στη συνέχεια δημιούργησε δικά της εργαστήρια στη Δράμα, τη Θέρμη και την Κρήτη, ενώ εργάστηκε και ως εκπαιδεύτρια σε Κέντρα Διά Βίου Εκπαίδευσης στη Θεσσαλονίκη.

Η οικονομική κρίση, η πανδημία και ένα διάστημα παραμονής στη Γερμανία ήταν μερικοί από τους σταθμούς της διαδρομής της. Τελικά, η επιστροφή στην τέχνη του γυαλιού οδήγησε στη δημιουργία του «Dimitra’s art glass studio», ενός χώρου όπου το βιτρό παραμένει στο επίκεντρο, αλλά συνυπάρχει πλέον με το ψηφιδωτό, την επανάχρηση και τις βιωματικές εμπειρίες για τους επισκέπτες της Θεσσαλονίκης.

Από τον Σεπτέμβριο ξανά τα μαθήματα βιτρό

Πέρα από τα σύντομα workshops για τους τουρίστες, το εργαστήριο συνεχίζει και το εκπαιδευτικό του πρόγραμμα για όσους θέλουν να ασχοληθούν πιο συστηματικά με το βιτρό. Τα εβδομαδιαία μαθήματα ξεκινούν στις 22 Σεπτεμβρίου και θα συνεχιστούν μέχρι τον Ιούνιο, δίνοντας στους συμμετέχοντες τον χρόνο να γνωρίσουν σε μεγαλύτερο βάθος την τεχνική Tiffany και να δουλέψουν πάνω σε πιο σύνθετες κατασκευές.

Μάλιστα, πριν από την έναρξη της νέας περιόδου, ο χώρος θα ανοίξει τις πόρτες του στο κοινό για μια διαφορετική παρουσίαση. Από τις 17 έως τις 20 Σεπτεμβρίου θα φιλοξενήσει έκθεση με έργα μαθητών των δύο προηγούμενων σεζόν, ενώ παράλληλα θα πραγματοποιούνται δωρεάν επιδείξεις των βασικών τεχνικών επεξεργασίας του γυαλιού.

Έτσι, σε μια πόλη όπου η τουριστική εμπειρία συνδέεται συχνά με φωτογραφίες, γεύσεις και αγορές, ένα μικρό κομμάτι γυαλιού έρχεται να προτείνει κάτι διαφορετικό: να μη φύγει ο επισκέπτης απλώς με μια εικόνα της Θεσσαλονίκης, αλλά με ένα αντικείμενο που δημιούργησε ο ίδιος, έχοντας προηγουμένως γνωρίσει την ιστορία που το ενέπνευσε.