Social media κάτω των 15: Τι αλλάζει από το 2027 στην Ελλάδα

Από την 1η Ιανουαρίου 2027 αναμένεται να αλλάξει ο τρόπος με τον οποίο οι ανήλικοι κάτω των 15 ετών αποκτούν πρόσβαση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης στην Ελλάδα.

Το υπό διαμόρφωση νομοθετικό πλαίσιο θέτει ως ελάχιστη ηλικία πρόσβασης τα 15 έτη και μεταφέρει μεγάλο μέρος της ευθύνης στις ίδιες τις πλατφόρμες, οι οποίες θα πρέπει να εφαρμόζουν αξιόπιστους μηχανισμούς επαλήθευσης ηλικίας.

Το μέτρο δεν προβλέπει ότι όλοι οι χρήστες θα πρέπει υποχρεωτικά να χρησιμοποιούν μία συγκεκριμένη εφαρμογή για να αποδεικνύουν την ηλικία τους. Αντίθετα, το σχέδιο νόμου προβλέπει κατάλληλες, αξιόπιστες και αναλογικές λύσεις, με στόχο να περιορίζεται η συλλογή προσωπικών δεδομένων και να προστατεύεται η ιδιωτικότητα των χρηστών.

Η συζήτηση, πάντως, δεν περιορίζεται πλέον στην Ελλάδα. Στις 17 Σεπτεμβρίου 2026 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την πρόταση για το EU KIDS Act, ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο που επιχειρεί να θέσει κοινούς κανόνες για την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο.

Η πρόταση προβλέπει, μεταξύ άλλων, ως γενικό κανόνα τα 15 έτη για τη δημιουργία αυτόνομου λογαριασμού σε συγκεκριμένες υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης και πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο.

Ποιο είναι το βασικό όριο στην Ελλάδα

Η ελληνική ρύθμιση θέτει τα 15 έτη ως ελάχιστο όριο ηλικίας για την πρόσβαση ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της. Η έναρξη εφαρμογής έχει τοποθετηθεί στην 1η Ιανουαρίου 2027.

Για τον υπολογισμό της ηλικίας προβλέπεται ένας ιδιαίτερος κανόνας: παιδιά που έχουν γεννηθεί μέσα στο ίδιο ημερολογιακό έτος αντιμετωπίζονται ως συμπληρώσαντα το σχετικό ηλικιακό όριο από την 1η Ιανουαρίου του έτους κατά το οποίο αυτό συμπληρώνεται.

Στόχος της ρύθμισης είναι να μην αρκεί πλέον απλώς η δήλωση ημερομηνίας γέννησης κατά τη δημιουργία ενός λογαριασμού. Οι πλατφόρμες θα πρέπει να διαθέτουν μηχανισμούς που μπορούν να ελέγξουν αξιόπιστα την ηλικία του χρήστη.

Ποιος θα ελέγχει την ηλικία

Το ελληνικό σχέδιο δεν επιβάλλει μία συγκεκριμένη τεχνολογική λύση. Αυτό σημαίνει ότι το KidsWallet ή το Gov.gr Wallet δεν καθίστανται υποχρεωτικά ως ο μοναδικός τρόπος επαλήθευσης ηλικίας.

Τα συγκεκριμένα εργαλεία μπορούν να αξιοποιηθούν ως λύσεις επαλήθευσης, όμως το ζητούμενο είναι η μέθοδος που θα χρησιμοποιείται να είναι αξιόπιστη, αναλογική, συμβατή με το ευρωπαϊκό δίκαιο και να περιορίζει όσο γίνεται την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων.

Η ευρωπαϊκή κατεύθυνση κινείται επίσης προς λύσεις που επιτρέπουν στον χρήστη να αποδεικνύει ότι βρίσκεται πάνω ή κάτω από ένα συγκεκριμένο ηλικιακό όριο χωρίς να αποκαλύπτει περισσότερα προσωπικά στοιχεία από όσα είναι απαραίτητα. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη παρουσιάσει σχετική τεχνολογική λύση επαλήθευσης ηλικίας, σχεδιασμένη να είναι συμβατή και με το μελλοντικό ευρωπαϊκό ψηφιακό πορτοφόλι.

Τι θα γίνει με τους ήδη υπάρχοντες λογαριασμούς

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα είναι τι θα συμβεί με παιδιά που έχουν ήδη λογαριασμό σε κάποια πλατφόρμα, έχοντας δηλώσει μεγαλύτερη ηλικία.

Το ελληνικό πλαίσιο προβλέπει διαδικασία επανεπαλήθευσης της ηλικίας των υφιστάμενων λογαριασμών. Με αυτόν τον τρόπο επιχειρείται να περιοριστεί η δυνατότητα παράκαμψης του ορίου μέσω μιας απλής ψευδούς ημερομηνίας γέννησης.

Και στο ευρωπαϊκό KIDS Act προβλέπεται αντίστοιχη λογική: οι πλατφόρμες θα πρέπει να ελέγχουν υφιστάμενους λογαριασμούς και να απενεργοποιούν εκείνους που ανήκουν σε χρήστες κάτω από το προβλεπόμενο όριο ή των οποίων η ηλικία δεν μπορεί να εξακριβωθεί.

Τι ακριβώς είναι το EU KIDS Act

Το EU KIDS Act δεν αποτελεί ακόμη ισχύον ευρωπαϊκό νόμο. Πρόκειται για πρόταση κανονισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία έχει πλέον υποβληθεί προς εξέταση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο της ΕΕ.

Το ευρωπαϊκό σχέδιο έχει σαφώς ευρύτερη εμβέλεια από την ελληνική ρύθμιση. Δεν ασχολείται μόνο με τα social media, αλλά επιχειρεί να δημιουργήσει κανόνες «ασφαλούς σχεδιασμού» για υπηρεσίες που χρησιμοποιούν παιδιά και έφηβοι, μεταξύ άλλων για πλατφόρμες βίντεο, διαδικτυακά παιχνίδια, υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης και AI companions.

Η βασική φιλοσοφία της ευρωπαϊκής πρότασης είναι ότι η προστασία των παιδιών δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στον έλεγχο της ηλικίας. Οι ίδιες οι ψηφιακές υπηρεσίες θα πρέπει να σχεδιάζονται με τρόπο που περιορίζει τους κινδύνους για τους ανηλίκους.

Τι θα μπορούν να κάνουν οι 13χρονοι και 14χρονοι στην Ευρώπη

Εδώ υπάρχει μία σημαντική διαφορά ανάμεσα στο ελληνικό πλαίσιο και την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Το EU KIDS Act προβλέπει μια ενδιάμεση λύση για τις ηλικίες 13 έως κάτω των 15 ετών. Δεν προβλέπει πλήρη, αυτόνομο λογαριασμό, αλλά δίνει τη δυνατότητα δημιουργίας περιορισμένου λογαριασμού υπό γονική εποπτεία, εφόσον η συγκεκριμένη υπηρεσία τον προσφέρει.

Σε αυτή την περίπτωση θα υπάρχουν υποχρεωτικά εργαλεία γονικού ελέγχου, έλεγχος των νέων επαφών και ημερήσιο όριο χρήσης έως μία ώρα. Για παιδιά κάτω των 13 ετών δεν προβλέπεται λογαριασμός κοινωνικού δικτύου στο όνομα του παιδιού.

Παράλληλα, η πρόταση της ΕΕ προβλέπει ειδικές εξαιρέσεις για υπηρεσίες διαμοιρασμού βίντεο που έχουν σχεδιαστεί ειδικά για μικρότερα παιδιά και στις οποίες η πρόσβαση γίνεται μέσω λογαριασμού του γονέα ή κηδεμόνα.

Δεν είναι μόνο θέμα ηλικίας

Το ευρωπαϊκό σχέδιο επιχειρεί να παρέμβει και στον τρόπο με τον οποίο λειτουργούν οι πλατφόρμες. Προβλέπει κανόνες για τον σχεδιασμό των υπηρεσιών, όπως περιορισμούς σε χαρακτηριστικά που ενθαρρύνουν την υπερβολική χρήση, ασφαλέστερες ρυθμίσεις από προεπιλογή, περιορισμούς στην ανεπιθύμητη επικοινωνία από αγνώστους και μεγαλύτερο έλεγχο των ανηλίκων στις προτεινόμενες επαφές και στο περιεχόμενο.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται και στις υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης. Η πρόταση προβλέπει αυξημένες απαιτήσεις για AI companions και chatbots που απευθύνονται σε ανηλίκους, μεταξύ άλλων ώστε να αποφεύγεται η δημιουργία μορφών συναισθηματικής εξάρτησης.

Ποιος θα έχει την ευθύνη

Στην ελληνική ρύθμιση, η βασική υποχρέωση συμμόρφωσης αφορά τις ίδιες τις πλατφόρμες. Εκείνες θα πρέπει να εφαρμόζουν τους προβλεπόμενους μηχανισμούς επαλήθευσης και να εμποδίζουν την πρόσβαση χρηστών που βρίσκονται κάτω από το όριο.

Η εποπτεία θα πραγματοποιείται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού Digital Services Act, με τη συμμετοχή των αρμόδιων ελληνικών αρχών και των ευρωπαϊκών μηχανισμών εποπτείας. Το ελληνικό κράτος, επομένως, δεν θα λειτουργεί ως ένας μηχανισμός που ελέγχει έναν προς έναν τους ανήλικους χρήστες. Το βάρος πέφτει κυρίως στην υποχρέωση των πλατφορμών να αποδεικνύουν ότι συμμορφώνονται με τους κανόνες.

Στην ευρωπαϊκή πρόταση, μάλιστα, για τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες προβλέπονται πρόσθετες απαιτήσεις συμμόρφωσης και ανεξάρτητοι έλεγχοι, ενώ τα πρόστιμα μπορούν να φτάσουν έως το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών μιας εταιρείας.

Τι σημαίνει πρακτικά η 1η Ιανουαρίου 2027

Η ημερομηνία αυτή αποτελεί το βασικό ορόσημο για την εφαρμογή της ελληνικής ρύθμισης. Μέχρι τότε θα πρέπει να έχουν προσαρμοστεί οι σχετικές τεχνικές διαδικασίες και οι πλατφόρμες να είναι σε θέση να εφαρμόζουν τις απαιτήσεις επαλήθευσης ηλικίας.

Το σημαντικό είναι ότι το ελληνικό μέτρο και το ευρωπαϊκό KIDS Act δεν αποτελούν δύο απολύτως ανεξάρτητες διαδικασίες. Η Ελλάδα κινείται μέσα στο ήδη υφιστάμενο ευρωπαϊκό πλαίσιο για τις ψηφιακές υπηρεσίες, ενώ σε επίπεδο ΕΕ βρίσκεται παράλληλα σε εξέλιξη η διαδικασία για τη θέσπιση ενός ενιαίου πλαισίου προστασίας των ανηλίκων.

Το EU KIDS Act, ωστόσο, παραμένει πρόταση και η τελική του μορφή θα εξαρτηθεί από τη νομοθετική διαδικασία σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Επομένως, οι κανόνες που περιγράφονται για το ευρωπαϊκό πλαίσιο δεν πρέπει να συγχέονται με διατάξεις που έχουν ήδη τεθεί σε ισχύ.

Η μεγάλη αλλαγή που έρχεται στην Ελλάδα είναι, με απλά λόγια, ότι η ηλικία δεν θα αντιμετωπίζεται πλέον ως ένα πεδίο που ο χρήστης απλώς συμπληρώνει κατά την εγγραφή του. Από το 2027, οι πλατφόρμες θα πρέπει να διαθέτουν μηχανισμούς για να επιβεβαιώνουν ότι ο χρήστης βρίσκεται πάνω από το προβλεπόμενο όριο, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί παράλληλα να δημιουργήσει ένα κοινό πλαίσιο ώστε η προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο να μην εξαρτάται αποκλειστικά από τους κανόνες κάθε χώρας.