Οι Survivors κάνουν “ζουμ” στην έμφυλη βία

Πώς μπορεί η Μέδουσα, η Φιλομήλα ή άλλες γυναικείες μορφές της μυθολογίας να γίνουν εργαλεία επούλωσης; Στο ντοκιμαντέρ Survivors – Reclaiming Her Myth, που κάνει πρεμιέρα την Παρασκευή 13 Μαρτίου, στις 18.00, στο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, τρεις γυναίκες που έχουν βιώσει έμφυλη βία ξαναγράφουν τους μύθους μέσα από τη δική τους εμπειρία. Η σκηνοθέτρια Μαρία Λούκα – σκηνοθετεί την ταινία μαζί με την Νίνα Μαρία Πασχαλίδου – μιλά για την πατριαρχική αφήγηση των μύθων, τη δύναμη της τέχνης και την πραγματικότητα της έμφυλης βίας σήμερα.

Στην ταινία οι Survivors ξαναγράφουν αρχαιοελληνικούς μύθους. Γιατί επιλέξατε τον μύθο ως εργαλείο αφήγησης;

Όταν επιστρέψαμε στα δικά μας βιώματα και στο πώς μεγαλώσαμε, συνειδητοποιήσαμε ότι αυτοί οι μύθοι –αν και αρχαιοελληνικοί– έχουν γίνει πια παγκόσμιο πολιτισμικό υλικό. Έχουν αναλυθεί, έχουν ανέβει στο θέατρο, έχουν ξαναειπωθεί πολλές φορές. Ταυτόχρονα όμως κουβαλούν ένα έντονο πατριαρχικό αποτύπωμα. Οι περισσότερες γυναικείες μορφές των μύθων υποφέρουν, καταπιέζονται και συχνά τιμωρούνται. Η Μέδουσα είναι ίσως το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Και αυτό που διαπιστώσαμε είναι ότι αυτή η αφήγηση φτάνει μέχρι σήμερα – μέχρι τις δικές μας εμπειρίες έμφυλης βίας. Οπότε η ανάγκη ήταν να ξαναγραφτεί η ιστορία.

Με ποιον τρόπο ενσωματώνεται αυτό μέσα στην ταινία;

Η ταινία ακολουθεί τρεις γυναίκες σε βάθος χρόνου. Ξεκινήσαμε να συζητάμε μαζί τους περίπου πριν από τέσσερα χρόνια.

Παρακολουθούμε τη διαδρομή τους: από τη στιγμή που κουβαλούν μια εμπειρία έμφυλης βίας μέχρι τη διαδικασία επεξεργασίας της. Πώς τη μετατρέπουν σε δύναμη και πώς φτάνουν σε μια μορφή επούλωσης.

Και αυτό που για μένα είναι πολύ σημαντικό είναι ότι πλέον οι ίδιες στηρίζουν άλλες γυναίκες. Έχουν ενεργό ρόλο μέσα σε διαδικασίες αλληλεγγύης και φεμινιστικής δράσης.

Θα λέγατε ότι έχει αλλάξει κάτι στην κοινωνία γύρω από την έμφυλη βία;

Η έμφυλη βία υπάρχει και τα στοιχεία είναι ανησυχητικά. Βλέπουμε συνεχώς περιστατικά – από γυναικοκτονίες μέχρι καθημερινές μορφές βίας που δεν φτάνουν ποτέ στη δημοσιότητα.

Υπάρχουν και οι αόρατες μορφές: ψυχολογική κακοποίηση, οικονομική βία, χειραγώγηση, διαδικτυακή παρενόχληση. Όλα αυτά συνθέτουν το πλέγμα της έμφυλης βίας μέσα στο οποίο ζούμε.

Υπάρχει όμως και κάποια αλλαγή προς το καλύτερο;

Ναι, και αυτή αφορά κυρίως τη συνείδηση των ίδιων των γυναικών.

Παλαιότερα πολλά πράγματα ήταν κανονικοποιημένα. Η ενδοοικογενειακή βία μπορούσε να θεωρείται «μέρος της οικογένειας».

Σήμερα υπάρχει μεγαλύτερη επίγνωση ότι αυτό δεν είναι αποδεκτό. Και κυρίως αλλάζει στρατόπεδο η ντροπή. Για χρόνια τα θύματα ένιωθαν ντροπή για αυτό που τους συνέβη. Τώρα όλο και περισσότερο καταλαβαίνουμε ότι η ντροπή ανήκει στον θύτη.

Βλέπετε αυτή την αλλαγή και στην καθημερινότητα;

Ναι, μέσα από μικρές πράξεις αλληλεγγύης. Σε εργασιακούς χώρους, για παράδειγμα, βλέπω ότι οι γυναίκες είναι πιο «alert». Αν αντιληφθούν ότι κάποια πιέζεται ή κακοποιείται, προσπαθούν να σταθούν δίπλα της.

Το ίδιο συμβαίνει και στις γειτονιές. Έχουμε δει περιπτώσεις όπου γυναίκες παρενέβησαν για να σώσουν άλλες γυναίκες από κακοποιητικές καταστάσεις. Για μένα αυτές οι μικρές πράξεις είναι πολύ σημαντικές, γιατί δείχνουν μια βαθύτερη αλλαγή νοοτροπίας.

Info

Σκηνοθεσία – Σενάριο: Μαρία Λούκα & Νίνα Μαρία Πασχαλίδου

Πρωταγωνιστούν: Ήβη Καϊσερλή, Γεωργία Παΐζη, Όλγα Στέφου

Διεύθυνση Φωτογραφίας: Αίγλη Δράκου | Μοντάζ: Γωγώ Μπεμπέλου | Ηχος: Δάφνη Φαραζή | Σχεδιασμός και Μίξη Ήχου: Βάλια Τσέρου | Μουσική:

Θοδωρής Οικονόμου | Χρωματική Επεξεργασία: Μαρία Τζωρτζάτου | Συντονίστρια Σεμιναρίου: Παυλίνα Μάρβιν

Τραγούδι Τίτλων Idra Kayne

Παραγωγός: Μίνα Ντρέκη | Executive Producer: Θεοδώρα Βαλεντή | Associate Producer: Ηρώ Αηδόνη

Μια παραγωγή της MarniFilms σε συμπαραγωγή με το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου Οπτικοακουστικών Μέσων & Δημιουργίας, την ΕΡΤ ΑΕ, τη

Viewmaster και την υποστήριξη του Onassis Culture