ΥΜΑΘ: Η συναρπαστική ιστορία του Διοικητηρίου της Θεσσαλονίκης (ΦΩΤΟ)

Στην «καρδιά» της Θεσσαλονίκης, εκεί όπου η σύγχρονη βοή της πόλης συναντά το ιστορικό της βάθος, ορθώνεται ένα από τα πιο επιβλητικά αρχιτεκτονικά δημιουργήματα του περασμένου αιώνα. Ο λόγος για το Διοικητήριο, το κτήριο που σήμερα στεγάζει το Υπουργείο Εσωτερικών (Τομέας Μακεδονίας και Θράκης).

Πρόκειται για ένα εμβληματικό οικοδόμημα με βαθιές ρίζες στην ιστορία της ίδιας της πόλης. Από την οθωμανική περίοδο και την απελευθέρωση της Θεσσαλονίκης έως τις σύγχρονες πολιτικές εξελίξεις, οι τοίχοι του έχουν γίνει «μάρτυρες» γεγονότων που σημάδεψαν την πορεία της Μακεδονίας.

1891 – Η «γέννηση»

Η ιστορία του ξεκινά στα τέλη του δέκατου ένατου αιώνα, σε μια εποχή που το Οσμανικό Σουλτανάτο επιχειρούσε να εκσυγχρονίσει τις δομές της. Το 1891, ο διάσημος Ιταλός αρχιτέκτονας Βιταλιάνο Ποζέλλι, προσωπική επιλογή του Σουλτάνου Αμπντούλ Χαμίτ Β΄, ανέλαβε το τιτάνιο έργο να σχεδιάσει ένα νέο, μεγαλοπρεπές Κονάκι που θα αντικαθιστούσε την παλαιότερη έδρα του Βαλή.

Το αποτέλεσμα ήταν ένα ορθογώνιο οικοδόμημα σπάνιας πολυτέλειας, διακοσμημένο με αντικείμενα φερμένα από την Κωνσταντινούπολη, τη Βενετία και τη Βηρυτό, το οποίο συνδύαζε αρμονικά στοιχεία νεοκλασικισμού και αναγέννησης γύρω από ένα φωτεινό εσωτερικό αίθριο.

1912 – Η παράδοση της Θεσσαλονίκης

Το κτήριο αυτό έμελλε να γίνει το σκηνικό για μια από τις πιο εμβληματικές στιγμές της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Ήταν 26 Οκτωβρίου του 1912 όταν στους χώρους του Διοικητηρίου ο Οσμανός στρατηγός Χασάν Ταχσίν Πασάς υπέγραψε το πρωτόκολλο παράδοσης της Θεσσαλονίκης στον ελληνικό στρατό. Η υπογραφή εκείνη δεν σφράγισε μόνο το τέλος μιας μακράς οσμανικής κυριαρχίας, αλλά άνοιξε και ένα νέο κεφάλαιο για το ίδιο το μέγαρο, το οποίο αμέσως μετά μετατράπηκε στην έδρα της Γενικής Διοίκησης Μακεδονίας.

1917 – Η καταστροφική πυρκαγιά

Η ανθεκτικότητα του κτηρίου δοκιμάστηκε σκληρά στην καταστροφική πυρκαγιά του 1917, η οποία ισοπέδωσε το μεγαλύτερο μέρος του ιστορικού κέντρου. Το Διοικητήριο, ωστόσο, στάθηκε όρθιο, σαν ένας πέτρινος φρουρός μέσα στις στάχτες, διασώζοντας την αρχιτεκτονική του αίγλη. Στις δεκαετίες που ακολούθησαν, ο χαρακτήρας του εξελίχθηκε. Το 1954 πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες εργασίες ανακαίνισης, κατά τις οποίες προστέθηκε ο πέμπτος όροφος για να καλύψει τις αυξανόμενες στεγαστικές ανάγκες, ενώ το αρχικό αέτωμα οσμανικού μπαρόκ στην πρόσοψη αντικαταστάθηκε από το σημερινό τριγωνικό, δίνοντας μια πιο κλασική γραμμή στο οικοδόμημα.

Στο πέρασμα του χρόνου, το κτήριο άλλαξε πολλές φορές «ταμπέλα» αλλά ποτέ ουσία, παραμένοντας πάντα το κέντρο λήψης των αποφάσεων για τη Βόρεια Ελλάδα. Από Υπουργείο Βορείου Ελλάδος μετονομάστηκε σε Υπουργείο Μακεδονίας – Θράκης και πλέον αποτελεί την έδρα του ΥΜΑΘ. Παράλληλα, ο περιβάλλων χώρος του συνεχίζει να εκπλήσσει τους μελετητές, καθώς οι ανασκαφές στην πλατεία μπροστά από το κτήριο έφεραν στο φως σπουδαία αρχαιολογικά ευρήματα των ελληνιστικών και βυζαντινών χρόνων, αποδεικνύοντας ότι το Διοικητήριο χτίστηκε πάνω σε στρώματα αιώνων ιστορίας.

Αναπλάσεις σε τέσσερις εμβληματικές πλατείες της Θεσσαλονίκης