Βρυξέλλες: 33,5 δισ. ευρώ για την ενέργεια – «Μάχη» για φθηνότερο ρεύμα και «σκληρές» διαπραγματεύσεις για τον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό

Μια είδηση που φιλοδοξεί να δώσει ανάσα στα ευρωπαϊκά νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις έφερε στη στρογγυλή τράπεζα των Ελλήνων ευρωβουλευτών με δημοσιογράφους το απόγευμα της Τρίτης (10/11), στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις Βρυξέλλες, ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Γιάννης Μανιάτης.

Όπως ανακοίνωσε, η κοινή συνεδρίαση των αρμόδιων κοινοβουλευτικών επιτροπών είχε μόλις εγκρίνει -με 101 ψήφους υπέρ και μόλις μία κατά- την πρόταση για τη διάθεση 33,5 δισ. ευρώ στην ενέργεια κατά την επόμενη επταετή προγραμματική περίοδο.

Πρόκειται για ποσό υπερπενταπλάσιο των 5,8 δισ. ευρώ του προηγούμενου προγράμματος «Συνδέοντας την Ευρώπη» (CEF), με προτεραιότητα στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις μεταξύ κρατών-μελών, την αποθήκευση ενέργειας και τις υποδομές που θα επιτρέπουν τη μεταφορά φθηνότερου ηλεκτρικού ρεύματος από τη μία χώρα στην άλλη.

Ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, ο οποίος συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις ως εισηγητής των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών μίλησε για ένα αποτέλεσμα περίπου έξι μηνών διαβουλεύσεων, εξηγώντας ότι η πρόταση εγκρίθηκε από τις Επιτροπές Βιομηχανίας, Έρευνας και Ενέργειας και Μεταφορών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Η συγκεκριμένη ψηφοφορία αποτελεί ένα σημαντικό βήμα στη διαμόρφωση της θέσης του Ευρωκοινοβουλίου, όχι όμως την οριστική έγκριση των κονδυλίων.

Για να γίνει το σχέδιο Κανονισμού επίσημος Νόμος της Ευρωπαϊκής Ένωσης πρέπει να γίνουν οι λεγόμενες Διοργανικές Διαπραγματεύσεις («Τρίλογος» / Trilogues).

Μετά την υιοθέτηση της θέσης του ΕΚ, ξεκινά ο απευθείας διαπραγματευτικός διάλογος ανάμεσα στα τρία βασικά όργανα της ΕΕ: Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (οι Υπουργοί των κρατών-μελών) και την Ευρωπαϊκή Επιτροπή (σε ρόλο διαμεσολαβητή)

Αξίζει να σημειωθεί πως στόχος του Τριλόγου είναι να γεφυρωθούν οι διαφορές (π.χ. μεταξύ των κονδυλίων που ζητά το Κοινοβούλιο και αυτών που προτείνουν τα κράτη-μέλη) και να καταλήξουν σε ένα συμφωνημένο κοινό κείμενο (συμβιβασμό).

Αφού επιτευχθεί η πολιτική συμφωνία στον Τρίλογο, ψηφίζεται επίσημα το τελικό κείμενο τόσο από την Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου όσο και από το Συμβούλιο της ΕΕ και ακολούθως δημοσιεύεται στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οπότε και τίθεται σε ισχύ για την προγραμματική περίοδο 2028-2034.

Τα καλώδια που λείπουν από την Ευρώπη

Ο Γιάννης Μανιάτης έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στις ηλεκτρικές διασυνδέσεις, περιγράφοντας ένα πρόβλημα που επηρεάζει άμεσα τις τιμές ενέργειας, κάνοντας ιδιαίτερη μνεία στην αδυναμία μεταφοράς επαρκών ποσοτήτων ηλεκτρικού ρεύματος μεταξύ γειτονικών κρατών, ακόμη και όταν υπάρχουν σημαντικές διαφορές στις τιμές.

Χρησιμοποίησε το παράδειγμα της Βουλγαρίας, η οποία, όπως ανέφερε, διαθέτει περισσότερες υποδομές αποθήκευσης ενέργειας και μπορεί συγκεκριμένες ώρες της ημέρας να έχει χαμηλότερες τιμές ηλεκτρισμού από την Ελλάδα.

«Εάν έχω δύο και τρία καλώδια, θα μπορώ να κάνω εισαγωγή το φθηνότερο βουλγάρικο ρεύμα, άρα να ρίξω τις τιμές στον δικό μου καταναλωτή», εξήγησε.

Όπως επισήμανε, η κατασκευή νέων ηλεκτρικών διασυνδέσεων αποτελεί την πρώτη βασική προτεραιότητα του χρηματοδοτικού σχεδιασμού, καθώς θα επιτρέπει στα εθνικά συστήματα να ανταλλάσσουν ενέργεια αποτελεσματικότερα.

Η δεύτερη προτεραιότητα είναι η αποθήκευση ενέργειας, τόσο μέσω μπαταριών όσο και μέσω έργων αντλησιοταμίευσης, τα οποία αξιοποιούν υδάτινους ταμιευτήρες για την αποθήκευση και την επαναχρησιμοποίηση ηλεκτρικής ενέργειας.

Ο ευρωβουλευτής αναφέρθηκε στην αντλησιοταμίευση της Αμφιλοχίας, επισημαίνοντας ότι, παρά τη μακρά προετοιμασία και τη χρηματοδοτική υποστήριξη του έργου, η υλοποίησή του εξακολουθεί να αντιμετωπίζει καθυστερήσεις.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στις νησιωτικές και απομονωμένες περιοχές. Όπως υποστήριξε, κατά τις διαπραγματεύσεις προωθήθηκε πρόβλεψη για πρόσθετη χρηματοδοτική ενίσχυση κατά δέκα ποσοστιαίες μονάδες για σχετικά έργα, ώστε να αντιμετωπιστούν οι αυξημένες δυσκολίες που παρουσιάζουν αυτές οι περιοχές.

Οι «χαμένες ευκαιρίες»

Η συζήτηση για τις διασυνδέσεις έφερε στο προσκήνιο και την ηλεκτρική σύνδεση Ελλάδας – Κύπρου.

Ο κ. Μανιάτης υπενθύμισε ότι το έργο έχει εξασφαλίσει σημαντική ευρωπαϊκή χρηματοδότηση από το προηγούμενο πρόγραμμα CEF, ενώ συνέδεσε τη νέα αύξηση των κονδυλίων με τη δυνατότητα χρηματοδότησης περισσότερων ενεργειακών υποδομών.

Ωστόσο, όπως υπογράμμισε, τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά χρήματα δεν αρκούν από μόνα τους, καθώς προκειμένου να αξιοποιηθούν, απαιτούνται ώριμα έργα, τεχνική προετοιμασία και αποφάσεις από τα κράτη-μέλη.

Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε στις εκκρεμότητες των ενεργειακών διασυνδέσεων της Ελλάδας με γειτονικές χώρες, επισημαίνοντας ότι η απουσία επαρκών υποδομών περιορίζει τις δυνατότητες αξιοποίησης φθηνότερης ηλεκτρικής ενέργειας.

Από την πλευρά της, η ευρωβουλευτής της Πλεύσης Ελευθερίας Μαρία Ζαχαρία έθεσε το ζήτημα του τρόπου με τον οποίο αναπτύσσονται τα ενεργειακά έργα στην Ελλάδα.

Όπως υποστήριξε, οι επενδύσεις σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, μπαταρίες και αντλησιοταμίευση δεν πρέπει να προχωρούν αποσπασματικά, χωρίς συνολικό σχεδιασμό και χωρίς να εξετάζεται η ικανότητα κάθε περιοχής, τονίζοντας ότι δεν αντιτίθεται συνολικά στα συγκεκριμένα έργα.

Δ. Τσιόδρας: Κοινές υποδομές, αλλά όχι χρηματοδότηση μόνο για τις ισχυρές οικονομίες

Στην ανάγκη ανάπτυξης κοινών ευρωπαϊκών υποδομών στάθηκε ο ευρωβουλευτής της Νέας Δημοκρατίας Δημήτρης Τσιόδρας, συνδέοντας την ενεργειακή πολιτική με την ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Όπως εξήγησε, η ενίσχυση των ευρωπαϊκών χρηματοδοτήσεων πρέπει να συνοδευτεί από επενδύσεις σε δίκτυα, μεταφορές και άλλες υποδομές που θα επιτρέψουν στην Ένωση να λειτουργεί αποτελεσματικότερα.

Παράλληλα, έθεσε το ζήτημα της γεωγραφικής κατανομής των πόρων, τονίζοντας πως οι χρηματοδοτήσεις δεν πρέπει να συγκεντρωθούν αποκλειστικά στις μεγαλύτερες και οικονομικά ισχυρότερες χώρες.

Όπως τόνισε, κράτη όπως η Γερμανία, η Ολλανδία και η Σουηδία διαθέτουν ισχυρότερες επιχειρήσεις και παραγωγικές δομές, γεγονός που τους προσφέρει πλεονέκτημα στη διεκδίκηση χρηματοδότησης, υπογραμμίζοντας ότι χρειάζονται γεωγραφικά κριτήρια κατανομής, ώστε να έχουν πρόσβαση στους πόρους και οι μικρότερες οικονομίες, μεταξύ των οποίων η Ελλάδα.

Σκληρές διαπραγματεύσεις για τον προϋπολογισμό

Πέρα από την ενέργεια, στο επίκεντρο της στρογγυλής τράπεζας βρέθηκε το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την περίοδο 2028-2034.

Ο Γιάννης Μανιάτης μίλησε για τις διαφωνίες μεταξύ Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Επιτροπής και Συμβουλίου ως προς το συνολικό ύψος του προϋπολογισμού και την κατανομή των χρημάτων.

Όπως ανέφερε, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο διεκδικεί υψηλότερη χρηματοδότηση -ιδιαίτερα για την προστασία της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής, της πολιτικής συνοχής και των κονδυλίων για την απασχόληση.

Όπως τόνισε, Σοσιαλιστές και Δημοκράτες δεν πρόκειται να στηρίξουν έναν προϋπολογισμό που θα οδηγεί σε περικοπές στους συγκεκριμένους τομείς.

Για την εξεύρεση πρόσθετων ευρωπαϊκών πόρων παρουσίασε τις προτάσεις της πολιτικής του ομάδας, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνονται η φορολόγηση ψηφιακών πλατφορμών, του διαδικτυακού τζόγου, των κερδών από κρυπτονομίσματα και των υπερκερδών των ενεργειακών εταιρειών, με τον ίδιο να εκτιμά πως οι εν λόγω παρεμβάσεις θα μπορούσαν να αποφέρουν περίπου 60 δισ. ευρώ επιπλέον έσοδα, χωρίς να επιβαρυνθούν άμεσα οι πολίτες.

Από την πλευρά του ο Δημήτρης Τσιόδρας ξεκαθάρισε ότι η τελική κατανομή των κονδυλίων ανά κράτος-μέλος θα εξαρτηθεί από το συνολικό μέγεθος του προϋπολογισμού που θα συμφωνηθεί.

Παράλληλα, ο ίδιος επισήμανε πως θα μπορούσε να εξεταστεί η επιμήκυνση της περιόδου αποπληρωμής του κοινού ευρωπαϊκού δανεισμού για το Ταμείο Ανάκαμψης, ώστε να διατηρηθεί μεγαλύτερο δημοσιονομικό περιθώριο για νέες ευρωπαϊκές προτεραιότητες.

Στο επίκεντρο και η στέγαση – Διεκδίκηση έως 100 δισ. ευρώ

Επί τάπητος τέθηκε και η στεγαστική κρίση, με τους ευρωβουλευτές να παρουσιάζουν διαφορετικές προσεγγίσεις ως προς την κατεύθυνση των ευρωπαϊκών παρεμβάσεων.

Ο Γιάννης Μανιάτης υπενθύμισε ότι η δημιουργία χαρτοφυλακίου Ευρωπαίου επιτρόπου για τη στέγαση αποτέλεσε βασική διεκδίκηση των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών. Όπως ανέφερε, η πολιτική του ομάδα διεκδικεί χρηματοδότηση ύψους 100 δισ. ευρώ για τη στήριξη στεγαστικών πολιτικών, αναγνωρίζοντας, ωστόσο, ότι ένα ποσό της τάξης των 50-60 δισ. ευρώ αποτελεί μια πιο εφικτή έκβαση της διαπραγμάτευσης.

Η Μαρία Ζαχαρία εξέφρασε επιφυλάξεις για την κατεύθυνση των ευρωπαϊκών πολιτικών, υποστηρίζοντας ότι η έμφαση στην κατασκευή νέων κατοικιών δεν απαντά επαρκώς στα ιδιαίτερα προβλήματα της ελληνικής αγοράς. Όπως σημείωσε, στην Ελλάδα το στεγαστικό ζήτημα συνδέεται και με την προστασία της πρώτης κατοικίας, τις πρακτικές των funds και των εταιρειών διαχείρισης απαιτήσεων, αλλά και την αδυναμία πολλών πολιτών να αποκτήσουν ή να διατηρήσουν κατοικία.

Ο ευρωβουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ, Κώστας Αρβανίτης, υποστήριξε ότι η στέγαση πρέπει να αντιμετωπίζεται πρωτίστως ως κοινωνικό δικαίωμα και όχι αποκλειστικά ως πεδίο οικονομικής δραστηριότητας. Έθεσε, μεταξύ άλλων, την ανάγκη αξιοποίησης ανενεργών ακινήτων που ανήκουν σε δημόσιους και άλλους φορείς, με ευρωπαϊκή χρηματοδοτική στήριξη, προκειμένου να δημιουργηθούν περισσότερες δυνατότητες προσιτής κατοικίας.

Άμυνα ή κοινωνικές δαπάνες;

Ως το εντονότερο πεδίο αναδείχθηκε η Άμυνα, με την αύξηση των ευρωπαϊκών αμυντικών δαπανών και τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει στον υπό διαμόρφωση προϋπολογισμό.

Ο Δημήτρης Τσιόδρας υποστήριξε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να αναπτύξει μεγαλύτερη αυτονομία στην άμυνα και να ενισχύσει την ευρωπαϊκή αμυντική βιομηχανία, ώστε μεγαλύτερο μέρος των εν λόγω δαπανών να παραμένει στην Ευρώπη, ενώ παράλληλα έθεσε την ανάγκη κοινής ευρωπαϊκής αμυντικής πολιτικής, με τα σύνορα των κρατών-μελών να αντιμετωπίζονται ως ευρωπαϊκά σύνορα και με αποτελεσματικότερους μηχανισμούς αμοιβαίας συνδρομής.

Από την πλευρά του ο Γιάννης Μανιάτης εμφανίστηκε επιφυλακτικός ως προς την ταχύτητα με την οποία μπορεί να προχωρήσει μια τέτοια ενοποίηση, περιγράφοντας τις διαφορετικές προτεραιότητες των κρατών-μελών. Όπως εξήγησε, οι χώρες της βορειοανατολικής Ευρώπης εστιάζουν πρωτίστως στη ρωσική απειλή, ενώ η Ελλάδα και η Κύπρος αντιμετωπίζουν διαφορετικές προκλήσεις, με επίκεντρο την Τουρκία, κάνοντας λόγο για ανάγκη ενίσχυσης και της νότιας πτέρυγας της ευρωπαϊκής άμυνας, πέρα από την έμφαση που δίνεται στην ανατολική.

Στον αντίποδα, ο Κώστας Αρβανίτης υποστήριξε ότι η ασφάλεια δεν μπορεί να περιορίζεται στους στρατιωτικούς εξοπλισμούς, αλλά πρέπει να περιλαμβάνει την εργασία, την κοινωνική προστασία και την ενεργειακή επάρκεια.

Στο ίδιο μήκος κύματος, η Μαρία Ζαχαρία εξέφρασε την αντίθεσή της σε μια ενίσχυση της άμυνας που θα οδηγούσε σε αποδυνάμωση της κοινωνικής συνοχής, της αγροτικής παραγωγής και των εργασιακών δικαιωμάτων.

Ακόμη πιο κατηγορηματικός εμφανίστηκε ο ευρωβουλευτής του ΚΚΕ, Κώστας Παπαδάκης, ο οποίος άσκησε κριτική στην κατεύθυνση αύξησης των στρατιωτικών δαπανών, συνδέοντάς την με την ενίσχυση της πολεμικής βιομηχανίας και την επιβάρυνση των εργαζομένων. Ο κ. Παπαδάκης αμφισβήτησε ότι η συγκεκριμένη πολιτική μπορεί να εξασφαλίσει πραγματική ασφάλεια για τους ευρωπαϊκούς λαούς, υποστηρίζοντας ότι η συζήτηση για τον προϋπολογισμό πρέπει να εξετάζει ποιοι ωφελούνται τελικά από τις χρηματοδοτήσεις.