Τουρίστας στην πόλη: Πώς είναι από μέσα ο Λευκός Πύργος

Λίγα μνημεία έχουν ταυτιστεί τόσο έντονα με τη Θεσσαλονίκη όσο ο Λευκός Πύργος, ο οποίος δεσπόζει στην παραλιακή λεωφόρο και αποτελεί το πρώτο σημείο αναφοράς για κατοίκους και επισκέπτες. Με θέα στον Θερμαϊκό Κόλπο δεν λειτουργεί μόνο ως σύμβολο της πόλης, αλλά και ως ένας ζωντανός μάρτυρας γεγονότων που σημάδεψαν την ιστορία της επί περισσότερους από πέντε αιώνες.

Η ανέγερσή του τοποθετείται στον 15ο αιώνα, μετά την κατάκτηση της Θεσσαλονίκης από τους Οθωμανούς το 1430. Κατασκευάστηκε στη θέση παλαιότερου βυζαντινού οχυρού, εκεί όπου συναντιούνταν το ανατολικό και το θαλάσσιο τείχος, ενισχύοντας το αμυντικό σύστημα της πόλης. Για μεγάλο χρονικό διάστημα αποτέλεσε στρατηγικό σημείο της οχύρωσης, ελέγχοντας την πρόσβαση από τη θάλασσα και προστατεύοντας το ανατολικό άκρο των τειχών.

Στη διάρκεια της μακράς ιστορίας του ο Πύργος γνώρισε διαδοχικές αλλαγές τόσο στη χρήση όσο και στην ονομασία του. Αναφέρεται κατά καιρούς ως Πύργος του Λέοντος και Πύργος της Καλαμαριάς, ωστόσο η πιο σκοτεινή περίοδος του συνδέθηκε με τον 19ο αιώνα, όταν χρησιμοποιήθηκε ως φυλακή και χώρος εκτελέσεων. Εκείνη την εποχή επικράτησε η ονομασία «Κανλή Κουλέ», δηλαδή «Πύργος του Αίματος», καθώς σύμφωνα με ιστορικές αναφορές οι εκτελέσεις που πραγματοποιούνταν στο εσωτερικό του σημάδεψαν ανεξίτηλα τη φήμη του.

Η εικόνα αυτή επιδιώχθηκε να αλλάξει στα τέλη του 19ου αιώνα. Το 1883, στο πλαίσιο των μεταρρυθμίσεων που προωθούσε η Οθωμανική Αυτοκρατορία, ο σουλτάνος Αβδούλ Χαμίτ Β΄ έδωσε εντολή να ασπριστεί το μνημείο, ώστε να αποκοπεί συμβολικά από το αιματοβαμμένο παρελθόν του. Σύμφωνα με την επικρατέστερη παράδοση, την εργασία ανέλαβε ένας κατάδικος, ο οποίος εξασφάλισε με αυτόν τον τρόπο την αποφυλάκισή του. Από τότε επικράτησε η ονομασία «Λευκός Πύργος», η οποία διατηρείται έως σήμερα.

Μετά την ενσωμάτωση της Θεσσαλονίκης στον ελληνικό κράτος το 1912, το μνημείο απέκτησε νέους ρόλους, ακολουθώντας τις ανάγκες κάθε εποχής. Κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο χρησιμοποιήθηκε για την προστασία αρχαιολογικών ευρημάτων, ενώ μεταγενέστερα φιλοξένησε υπηρεσίες αεράμυνας, μετεωρολογικές εγκαταστάσεις του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, καθώς και δράσεις των ναυτοπροσκόπων. Η οριστική μετάβασή του στη σημερινή του μορφή πραγματοποιήθηκε το 1983, όταν πέρασε στην αρμοδιότητα του Υπουργείου Πολιτισμού και άνοιξε τις πύλες του ως επισκέψιμο μνημείο, εξελισσόμενο σε έναν από τους σημαντικότερους χώρους ιστορικής μνήμης και πολιτισμού της Θεσσαλονίκης.

Πώς είναι μέσα ο Λευκός Πύργος

Ισόγειο

Στο ισόγειο του Λευκός Πύργος φιλοξενείται η έκθεση «Θεσσαλονίκη. Ο χώρος και ο χρόνος», που ταξιδεύει τον επισκέπτη στην ίδρυση και την ανάπτυξη της πόλης. Το θέμα της έκθεσης εστιάζει στον χρόνο και το περιβάλλον μέσα στο οποίο γεννήθηκε η Θεσσαλονίκη, αποτυπώνοντας την ιστορική και γεωγραφική της εξέλιξη.

1ος Όροφος

Η έκθεση «Θεσσαλονίκη. Μεταμορφώσεις», που φιλοξενείται στον Λευκός Πύργος, παρουσιάζει την πολεοδομική εξέλιξη της πόλης και αναδεικνύει τις υποδομές που καθόρισαν τη φυσιογνωμία της διαχρονικά.

2ος Όροφος

Ο δεύτερος όροφος του Λευκός Πύργος φιλοξενεί την έκθεση «Θεσσαλονίκη. Μνημεία και ιστορία», όπου η ιστορία της πόλης ζωντανεύει μέσα από τα μνημεία της και τα σημαντικά γεγονότα που διαμόρφωσαν την πορεία της. Στο πλατύσκαλο του ορόφου, η θέα προς την πολυσύχναστη παραλιακή λεωφόρο σήμερα συνδιαλέγεται με το παρελθόν δίπλα στο παράθυρο προβάλλονται κινηματογραφικά πλάνα από παρελάσεις και αφίξεις επισήμων στις αρχές του 20ού αιώνα, δημιουργώντας έναν άμεσο διάλογο του χθες με το σήμερα.

3ος Όροφος

Στον επόμενο όροφο του Λευκός Πύργος, η έκθεση «Θεσσαλονίκη. Οι άνθρωποί της» αφηγείται την ιστορία της πόλης μέσα από τις ζωές των ανθρώπων που τη διαμόρφωσαν. Το θέμα εστιάζει τόσο στους γηγενείς κατοίκους όσο και σε όσους ήρθαν από άλλους τόπους, αναζητώντας μια νέα πατρίδα.

4ος Όροφος

Η έκθεση προσφέρει μια ολοκληρωμένη εικόνα της οικονομικής και κοινωνικής ζωής της Θεσσαλονίκης, αποκαλύπτοντας πώς οι δρόμοι του εμπορίου διαμόρφωσαν την πόλη και την ταυτότητα των κατοίκων της μέσα στους αιώνες.

5ος Όροφος

Η έκθεση «Θεσσαλονίκη. Το τερπνόν μετά του ωφελίμου», στον Λευκός Πύργος, εστιάζει στην πνευματική και καλλιτεχνική ζωή της πόλης κατά τον 19ο και 20ό αιώνα, αποκαλύπτοντας πώς η Θεσσαλονίκη συνδύαζε την ψυχαγωγία με τη γνώση και την πολιτιστική ανάπτυξη.

6ος Όροφος

Η έκθεση «Θεσσαλονίκη. Γεύσεις», στον Λευκός Πύργος, παρουσιάζει τη γαστρονομική παράδοση της πόλης, αποτυπώνοντας την ποικιλία των ανθρώπων διαφορετικής προέλευσης και κουλτούρας που έζησαν και δημιούργησαν τον μοναδικό γευστικό της χάρτη.

Στον εξώστη, οι επισκέπτες απολαμβάνουν τη θέα της σημερινής Θεσσαλονίκης. Μεταλλικές πινακίδες δίπλα τους δίνουν πληροφορίες για σημαντικές τοποθεσίες, μνημεία και σημεία της πόλης στο παρελθόν.

Mε  πληροφορίες από την ιστοσελίδα του Λευκού Πύργου/ Πηγή φωτογραγιών ιστοσελιδα lpth.gr