Τέλος στην πώληση αλκοόλ και καπνού σε ανήλικους με «ψηφιακό δίχτυ προστασίας»

Σε μια καθημερινότητα όπου η εικόνα εφήβων με ποτά στο χέρι ή ηλεκτρονικά τσιγάρα έχει γίνει σχεδόν συνηθισμένη η κυβέρνηση επιχειρεί να βάλει «φρένο», χρησιμοποιώντας τα ψηφιακά εργαλεία.

Με ένα ολοκληρωμένο σχέδιο το υπουργείο υγείας προχωρά στην αυστηρή και καθολική εφαρμογή της απαγόρευσης πώλησης αλκοόλ και καπνικών προϊόντων σε ανηλίκους. Τα υπουργεία Υγείας, Προστασίας του Πολίτη και Ψηφιακής Διακυβέρνησης παρουσιάζουν σήμερα, Τετάρτη τον «οδικό χάρτη».

Στόχος  είναι η δημιουργία ενός «ψηφιακού δίχτυ προστασίας» που θα αποτρέπει την πώληση σε ανηλίκους, αξιοποιώντας τεχνολογικά μέσα για τον έλεγχο της ηλικίας των καταναλωτών. Παράλληλα, ενισχύονται οι έλεγχοι σε καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, ενώ προβλέπονται αυστηρότερες κυρώσεις για τους παραβάτες.

Ανησυχητικά στοιχεία για την Ελλάδα

Ανησυχητική είναι η εικόνα για τους εφήβους στην Ελλάδα, σύμφωνα με την έρευνα ESPAD 2024. Ιδιαίτερα μεγάλη αύξηση καταγράφεται στη χρήση ηλεκτρονικού τσιγάρου, με το ποσοστό να φτάνει το 52% το 2024 από 35% το 2019. Την ίδια στιγμή, η πρόσβαση στο αλκοόλ παραμένει εξαιρετικά εύκολη, καθώς το 92% των μαθητών δηλώνει ότι μπορεί να το προμηθευτεί χωρίς δυσκολία. Παράλληλα, υψηλά είναι και τα ποσοστά συμμετοχής στον τζόγο, με το 36% των εφήβων στην Ελλάδα να έχει παίξει για χρήματα, ποσοστό από τα υψηλότερα στην Ευρώπη.

«Καμπανάκι» από τους ειδικούς

Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η αποτελεσματικότητα των μέτρων θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τη συνέπεια στην εφαρμογή τους και τη συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων.

«Μία από τις πιο συχνές ερωτήσεις που θέτουν οι έφηβοι, είτε στο ιατρείο είτε σε ενημερωτικές επισκέψεις σε σχολεία, είναι η εξής: “Αφού όλοι ατμίζουν… είναι τελικά κακό;”. Πρόκειται για ένα ειλικρινές ερώτημα, ίσως πιο αποκαλυπτικό από οποιοδήποτε στατιστικό στοιχείο. Πίσω από αυτή τη φράση αντικατοπτρίζεται μια πραγματικότητα που όσοι εργαζόμαστε με νέους διαπιστώνουμε όλο και πιο έντονα η νικοτίνη, είτε μέσω του συμβατικού τσιγάρου, είτε μέσω του ατμίσματος επιστρέφει στην καθημερινότητά τους ως κάτι φυσιολογικό, ακόμη και ακίνδυνο», αναφέρει μιλώντας στο TheOpinion, η παιδίατρος και διδάκτωρ της Ιατρικής Σχολής του ΑΠΘ, Όλγα Τζέτζη.

«Το άτμισμα δεν αντιμετωπίζεται ως κάπνισμα. Αντιθέτως, συχνά εκλαμβάνεται ως μια κοινωνική συνήθεια, ένα “αξεσουάρ” της παρέας, με γεύσεις φρούτων ή γλυκών, που απέχει πολύ από την εικόνα του παραδοσιακού τσιγάρου. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Η νικοτίνη παραμένει μια ισχυρά εξαρτησιογόνος ουσία, ιδιαίτερα επιβλαβής για τον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο των εφήβων. Και το άτμισμα, όσο κι αν παρουσιάζεται ως μια πιο “σύγχρονη” ή “ήπια” επιλογή, δεν στερείται κινδύνων», σημείωσε.

«Στις ίδιες συζητήσεις αναδεικνύεται συχνά και το ζήτημα του αλκοόλ. Όχι ως ακραία συμπεριφορά, αλλά ως κάτι “φυσιολογικό” σε μια έξοδο ή σε ένα πάρτι μια εμπειρία που πολλοί δοκιμάζουν πολύ πριν την ενηλικίωση. Το θέμα αυτό δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί μόνο με απαγορεύσεις. Οι έφηβοι δεν πείθονται με τον φόβο, αλλά με την ειλικρίνεια και τον διάλογο. Όταν τους προσεγγίζουμε χωρίς επικριτική διάθεση, μπορούμε να τους βοηθήσουμε να κατανοήσουν τι σημαίνει εξάρτηση, υγεία και υπεύθυνη επιλογή», υπογράμμισε.

«Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας είναι ξεκάθαρος τα προϊόντα νικοτίνης δεν είναι ασφαλή για παιδιά και εφήβους. Ωστόσο, η πρόληψη δεν είναι μόνο ζήτημα κανονισμών είναι κυρίως ζήτημα κουλτούρας», τόνισε η κ. Τζέτζη.

«Είναι απαραίτητο οι γονείς να επικοινωνούν ανοιχτά με τα παιδιά τους από μικρή ηλικία, τα σχολεία να ενισχύουν την αγωγή υγείας και η κοινωνία να πάψει να αντιμετωπίζει το άτμισμα και την κατανάλωση αλκοόλ ως κάτι ασήμαντο. Γιατί πίσω από αυτές τις συμπεριφορές διαμορφώνονται οι συνήθειες μιας ολόκληρης γενιάς. Και η αντιμετώπιση του ατμίσματος και της πρώιμης κατανάλωσης αλκοόλ είναι πρωτίστως ζήτημα πρόληψης και δημόσιας υγείας. Η ουσιαστική πρόληψη ξεκινά από τη γνώση, τον διάλογο και την καλλιέργεια μιας κουλτούρας υγείας από νωρίς», καταλήγει.

Οι ψηφιακές εφαρμογές για την προστασία των ανηλίκων από αλκοόλ και καπνό

• Ψηφιακό μητρώο ελέγχου

Όλες οι επιχειρήσεις που πωλούν αλκοόλ και καπνό υποχρεούνται να εγγραφούν στο alto.gov.gr. Διαφορετικά δεν επιτρέπεται να τα πωλούν. Με την εγγραφή, εκδίδεται QR code που επιτρέπει στις αρμόδιες αρχές να ελέγχουν εύκολα τη νομιμότητα της πώλησης.

• Αναγγελία ιδιωτικών εκδηλώσεων

Ιδιωτικές εκδηλώσεις στις οποίες συμμετέχουν ανήλικοι πρέπει να καταχωρούνται στο events.gov.gr τουλάχιστον 48 ώρες πριν τη διεξαγωγή τους.

• Επαλήθευση ηλικίας

Η αγορά προϊόντων που απαγορεύονται για ανηλίκους πλέον γίνεται ψηφιακά, μέσω Gov.gr Wallet και Kids Wallet.