Τελικά, μπορούμε να χρησιμοποιούμε περσινά αντηλιακά;

Απάντηση στο… αιώνιο ερώτημα για το αν τελικά είναι κακό να χρησιμοποιούμε το αντηλιακό που περίσσεψε από πέρυσι, δίνει μιλώντας στο TheOpinion η δερματολόγος – αφροδισιολόγος Πέννυ Δαλαμπούρα.

Το αντηλιακό είναι ένα από τα βασικά προϊόντα που πρέπει να έχουμε στη ρουτίνα μας, όλον τον χρόνο και όχι μόνο το καλοκαίρι, όπως λανθασμένα έχει «περάσει» στο μυαλό μας. Ποια είναι όμως η σωστή χρήση του; Τι πρέπει να αποφεύγουμε και πότε πρέπει να επισκεφθούμε τον γιατρό μας;

Το πώς χρησιμοποιείτε το αντηλιακό και ποια άλλα προστατευτικά μέτρα λαμβάνετε, κάνει τη διαφορά στο πόσο καλά είστε σε θέση να προστατεύσετε τον εαυτό σας και την οικογένειά σας από τα ηλιακά εγκαύματα, τον καρκίνο του δέρματος και την πρόωρη γήρανση του δέρματος που προκαλείται από τον ήλιο.

Η δερματολόγος – αφροδισιολόγος Πέννυ Δαλαμπούρα μοιράζεται μαζί μας και γενικότερες συμβουλές για την προστασία μας από τις μεγάλες θερμοκρασίες του καλοκαιριού.

Ποια είναι η σωστή χρήση αντηλιακού και ποια λάθη πρέπει να αποφεύγουμε;

Η σωστή χρήση του αντηλιακού είναι σημαντική για να εξασφαλίσουμε τη μέγιστη προστασία από τις βλαβερές επιπτώσεις της ηλιακής ακτινοβολίας. Κατ αρχήν θα πρέπει να επιλέξουμε το σωστό αντιηλιακό με ευρύ φάσμα προστασίας (broad spectrum) ώστε να μας προστατεύει από τη UVA και τη UVB ακτινοβολία, το οποίο και θα πρέπει να εφαρμόσουμε περίπου 15-30 λεπτά πριν βγούμε στον ήλιο για να απορροφηθεί καλά από το δέρμα. Η επαρκής ποσότητα που πρέπει να χρησιμοποιούμε είναι περίπου 30 γραμμάρια (2 κουταλιές της σούπας) για ολόκληρο το σώμα ενός ενήλικα, ενώ δεν θα πρέπει να ξεχνάμε περιοχές όπως τα αυτιά, ο αυχένας, οι παλάμες, τα πέλματα και το τριχωτό της κεφαλής στις περιπτώσεις που έχουμε αραίωση. Κάθε 2 ώρες θα πρέπει να επαναλαμβάνεται η εφαρμογή του αντιηλιακού, όπως και αμέσως μετά το κολύμπι, την εφίδρωση ή το σκούπισμα με πετσέτα. Τέλος, υπάρχει λανθασμένα η εντύπωση πως το αντιηλιακό το χρησιμοποιούμε μόνο την παραλία. Το αντιηλιακό το χρησιμοποιούμε καθημερινά, ακόμη και τις συννεφιασμένες ημέρες ή το χειμώνα, καθώς οι ακτίνες UVA διαπερνούν τα σύννεφα και τα παράθυρα.

Τι σημαίνουν οι αριθμοί στο SPF (30,50 κοκ) και ποια η διαφορά σε UVA και UVB ακτίνες;

Ο αριθμός στο SPF (Sun Protection Factor) (π.χ., SPF 30, SPF 50) αναφέρεται στο επίπεδο προστασίας που προσφέρει το αντηλιακό από τις ακτίνες UVB, οι οποίες είναι υπεύθυνες για τα ηλιακά εγκαύματα και συνδέονται με τον καρκίνο του δέρματος. Ο αριθμός υποδηλώνει πόσο περισσότερο χρόνο χρειάζεται το δέρμα για να καεί με την χρήση του αντηλιακού σε σχέση με το χρόνο που θα χρειαζόταν χωρίς αυτό.

Πχ:– SPF 30: Αυτό σημαίνει ότι το δέρμα μας θα πάρει 30 φορές περισσότερο χρόνο να καεί απ’ ό,τι χωρίς αντηλιακό.

– SPF 50: Αυτό σημαίνει ότι το δέρμα μας θα πάρει 50 φορές περισσότερο χρόνο να καεί απ’ ό,τι χωρίς αντηλιακό.

Οι UVB ακτίνες προκαλούν ηλιακά εγκαύματα και παίζουν τον κύριο ρόλο στην ανάπτυξη καρκίνου του δέρματος. Επηρεάζουν κυρίως την επιδερμίδα, ενώ οι UVA ακτίνες διεισδύουν βαθύτερα στο δέρμα, φτάνοντας στο χόριο. Είναι κυρίως υπεύθυνες για τη περίφημη φωτογήρανση και την εμφάνιση ρυτίδων. Για να προστατεύσουμε το δέρμα μας από τις βλαβερές επιπτώσεις τόσο των UVA όσο και των UVB ακτίνων, αναζητούμε αντηλιακά που φέρουν την ένδειξη «ευρύ φάσμα» (broad spectrum). Αυτά τα αντηλιακά παρέχουν προστασία έναντι και των δύο τύπων ακτινοβολίας.

Υπάρχουν διαφορές στα αντηλιακά ανάλογα με τη σύστασή τους (πχ σπρέι ή κρέμα);

Ναι, υπάρχουν διαφορές στα αντηλιακά ανάλογα με τη σύστασή τους, όπως αν είναι σπρέι, κρέμα, τζελ ή λοσιόν. Κάθε μορφή έχει τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματά της και μπορεί να είναι καταλληλότερη για διαφορετικούς τύπους δέρματος και ανάγκες. Παραδείγματος χάριν η κρέμα είναι κατάλληλη για ξηρό ή κανονικό δέρμα, καθώς παρέχει επιπλέον ενυδάτωση. Συνήθως προτιμάται για το πρόσωπο, καθώς επιτρέπει λεπτομερή εφαρμογή. Τα σπρέι έχουν γρήγορη και εύκολη εφαρμογή, ενώ είναι ιδανικά για μεγάλες περιοχές του σώματος, όπως επίσης και για περιοχές με τρίχες, όπως το τριχωτό της κεφαλής ή τα χέρια των ανδρών. Τέλος, αφήνουν λιγότερη λιπαρότητα στο δέρμα. Τα αντιηλιακά σε μορφή τζελ είναι κατάλληλα για άτομα με λιπαρό ή ακνεικό δέρμα. Όποια μορφή και να μας βολεύει να χρησιμοποιούμε ανάλογα με τις ανάγκες του δέρματος μας, το θέμα είναι να γίνεται συχνή και επαρκώς η χρήση των αντιηλιακών και να μην τα αμελούμε, γιατί το δέρμα μας δυστυχώς δεν ξεχνάει.

Υπάρχουν συγκεκριμένα συστατικά στα αντηλιακά που πρέπει να αποφεύγουμε;

Ναι, υπάρχουν ορισμένα συστατικά στα αντηλιακά που μπορεί να θέλουμε να αποφύγουμε, ειδικά αν έχουμε ευαίσθητο δέρμα, αλλεργίες ή ανησυχίες για την ασφάλεια και το περιβάλλον, όπως είναι η οξυβενζόνη, η οκτινοξάτη, το οκτοκρυλένιο και διάφοροι παράγοντες που περιέχουν νανοσωματίδια. Τέλος αντιηλιακά με αρώματα και συντηρητικά μπορούν να προκαλέσουν αλλεργικές αντιδράσεις και ερεθισμούς, ειδικά στα ευαίσθητα δέρματα. Προτιμήστε αντηλιακά με φυσικά ανόργανα φίλτρα όπως το οξείδιο του ψευδαργύρου (Zinc Oxide) και το διοξείδιο του τιτανίου (Titanium Dioxide). Αυτά τα φίλτρα θεωρούνται ασφαλέστερα για το δέρμα και το περιβάλλον.

Μπορούμε να χρησιμοποιούμε περσινά αντηλιακά ή ακόμα και παλιότερα;

Η χρήση αντηλιακών που έχουν περάσει από προηγούμενα καλοκαίρια, ειδικά αν είναι πιο παλιά, δεν συνιστάται. Υπάρχουν διάφοροι λόγοι για τους οποίους θα πρέπει να είστε προσεκτικοί με την ημερομηνία λήξης και την αποθήκευση των αντηλιακών. Τα αντηλιακά με την πάροδο του χρόνου μπορεί να χάσουν την αποτελεσματικότητά τους. Τα ενεργά συστατικά μπορεί να αποδομηθούν, μειώνοντας την προστασία από τις ακτίνες UVA και UVB. Τα περισσότερα αντηλιακά έχουν ημερομηνία λήξης, συνήθως 2-3 χρόνια από την ημερομηνία παραγωγής. Μετά από αυτή την ημερομηνία, η αποτελεσματικότητα και η ασφάλεια του προϊόντος δεν είναι εγγυημένες. Τέλος, η υφή, το χρώμα και η οσμή του αντηλιακού μπορεί να αλλάξουν με την πάροδο του χρόνου, ειδικά αν το προϊόν εκτεθεί σε υψηλές θερμοκρασίες ή υγρασία. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι το προϊόν έχει υποστεί αλλοιώσεις και δεν είναι πλέον ασφαλές ή αποτελεσματικό. Χρησιμοποιώντας αντηλιακά που βρίσκονται εντός της ημερομηνίας λήξης και έχουν αποθηκευτεί σωστά, μπορείτε να διασφαλίσετε την καλύτερη προστασία του δέρματός σας από τις βλαβερές ακτίνες του ήλιου.

Τι πρέπει να προσέξουμε στα βρέφη και τα παιδιά σε ό,τι αφορά τη χρήση αντηλιακού;

Η χρήση αντηλιακού στα βρέφη και τα παιδιά απαιτεί ειδική προσοχή, καθώς το δέρμα τους είναι πιο ευαίσθητο και επιρρεπές στις βλαβερές επιδράσεις της ηλιακής ακτινοβολίας. Τα βρεφάκια κάτω των 6 μηνών είναι επιβεβλημένο να τα κρατάμε μακριά από άμεσο ηλιακό φως, ειδικά μεταξύ 10 π.μ. και 4 μ.μ., που η ηλιακή ακτινοβολία είναι πιο έντονη, να τους φορούμε προστατευτικά ρουχαλάκια με μακριά μανίκια και παντελόνια, όπως και καπέλα με φαρδύ γείσο που καλύπτουν το πρόσωπο, τον αυχένα και τα αυτιά. Θα πρέπει να χρησιμοποιούμε καρότσια με σκίαστρα και αναζητήστε σκιερά μέρη όταν βρισκόμαστε σε εξωτερικούς χώρους, ενώ εάν είναι απολύτως απαραίτητο να εκτεθούν σε ήλιο, εφαρμόζουμε μικρή ποσότητα αντηλιακού με φυσικά ανόργανα φίλτρα (όπως οξείδιο του ψευδαργύρου ή διοξείδιο του τιτανίου) σε περιοχές του δέρματος που δεν μπορούν να καλυφθούν με ρούχα.

Στα παιδιά άνω των 6 μηνών επιλέγουμε επίσης αντηλιακά ευρέος φάσματος με SPF 50+, ενώ προτιμούμε και πάλι αντηλιακά με φυσικά ανόργανα φίλτρα, καθώς είναι λιγότερο πιθανό να προκαλέσουν ερεθισμούς στο ευαίσθητο δέρμα των παιδιών και ακολουθούμε με ευλάβεια όλες τις οδηγίες που είπαμε παραπάνω για τη σωστή χρήση των αντιηλιακών. Παίζει πολύ σημαντικό ρόλο η προστασία του δέρματος μας στην παιδική ηλικία, καθώς τα συχνά ηλιακά εγκαύματα σε αυτή την ηλικία φαίνεται ότι αποτελούν προδιαθεσικό παράγοντα στην εμφάνιση καρκίνου του δέρματος κατά την ενήλικη ζωή.

Πώς μπορώ να προστατεύσω το δέρμα μου εκτός από τη χρήση αντηλιακού;

Η προστασία του δέρματος από την ηλιακή ακτινοβολία περιλαμβάνει διάφορες στρατηγικές πέρα από τη χρήση αντηλιακού. Ακολουθούν ορισμένοι τρόποι για να προστατεύσετε το δέρμα σας από τις βλαβερές επιδράσεις του ήλιου, όπως είναι τα προστατευτικά ρούχα. Προτιμήστε ελαφριά, μακριά ρούχα που καλύπτουν το δέρμα σας. Σημαντικό είναι επίσης να φοράμε καπέλα που σκιάζουν το πρόσωπο, τα αυτιά και το πίσω μέρος του λαιμού μας, να φοράμε γυαλιά ηλίου που μπλοκάρουν τις ακτίνες UVA και UVB για να προστατεύσουμε τα μάτια μας και την ευαίσθητη περιοχή γύρω από αυτά. Να αποφεύγουμε την ηλιακή ακτινοβολία τις ώρες από τις 10 πμ έως και τις 4μμ που οι ακτίνες UV είναι πιο έντονες. Τέλος να αναζητούμε σκιά όταν βρισκόμαστε σε εξωτερικούς χώρους, όπως ομπρέλες, σκίαστρα ή δέντρα. Εξυπακούεται ότι απαγορεύεται τελειώσει η αθροιστική υπεριώδης ακτινοβολία που πέρνουμε από σολάριουμ και κρεβάτια μαυρίσματος. Η Ευρωπαϊκή δερματολογική εταιρεία έχει ζητήσει την απαγόρευση της χρήσης τους, καθώς είναι κλινικά επιβεβαιωμένο ότι η χρήση τους έχει άμεση συσχέτιση με εμφάνιση καρκίνου του δέρματος. Η κατανάλωση τρόφιμων πλούσιων σε αντιοξειδωτικά όπως φρούτα, λαχανικά, πράσινο τσάι και ξηρούς καρπούς, βοηθά στην προστασία του δέρματος από τη βλάβη που προκαλεί η ηλιακή ακτινοβολία, όπως και η βιταμίνη C και η βιταμίνη Ε που μπορούν να ενισχύσουν την προστασία του δέρματος μας από τις ελεύθερες ρίζες. Επίσης σημαντικό ρόλο παίζει και η ενυδατωση στη διατήρηση της υγείας του δέρματος και μπορεί να το κάνει πιο ανθεκτικό στις βλάβες από τον ήλιο. Το τελευταίο και πιο σημαντικό είναι τόσο η αυτοεξέταση του δέρματος μας για τυχόν αλλαγές σε ελιές, κηλίδες ή νέα εξογκώματα και φυσικά ένας ετήσιος έλεγχος σε δερματολόγο για να αντιμετωπιστούν έγκαιρα τυχόν προβλήματα ή σημάδια καρκίνου του δέρματος

Ποια η σχέση του αντηλιακού με τον καρκίνο ή το μελάνωμα; Ποια είναι τα μέτρα πρόληψης που μπορούμε να λάβουμε και πότε πρέπει να απευθυνθούμε σε γιατρό;

Η χρήση αντηλιακού αποτελεί σημαντικό μέτρο πρόληψης κατά του καρκίνου του δέρματος, συμπεριλαμβανομένου του μελανώματος, που είναι η πιο επικίνδυνη μορφή καρκίνου του δέρματος. Ακολουθούν οι τρόποι με τους οποίους το αντηλιακό βοηθά στην προστασία από τον καρκίνο του δέρματος, καθώς το αντιηλιακό προστατεύει το δέρμα από την επιβλαβή υπεριώδη ακτινοβολία (UVA και UVB) που είναι γνωστό ότι προκαλεί βλάβη στο DNA των κυττάρων του δέρματος. Αυτή η βλάβη μπορεί να οδηγήσει σε μεταλλάξεις που προκαλούν καρκίνο. Προασπίζει το δέρμα μας από τα ηλιακά εγκαύματα ,καθώς μειώνει τον κίνδυνο ηλιακών εγκαυμάτων και τέλος επιβραδύνει και την εμφάνιση της φωτογήρανσης.

Είναι σημαντικό να επισκεπτόμαστε τον δερματολόγο μας για προληπτικούς ελέγχους ετησίως πριν ή μετά το καλοκαίρι και την έκθεση στον ήλιο ιδιαίτερα αν ανήκετε σε ομάδα υψηλού κινδύνου. Επίσης πρέπει να επισκεφτούμε το δερματολόγο μας αν κάποια ελιά αλλάξει μέγεθος, σχήμα, χρώμα ή αρχίσει να αιμορραγεί, αν εμφανιστεί κάποια νέα κηλίδα ή εξόγκωμα που δεν υπήρχε πριν και δεν φαίνεται να υποχωρεί, αν κάποια πληγή δεν επουλωθεί μέσα σε μερικές εβδομάδες, αν παρατηρήσουμε αλλοιώσεις με ανώμαλα περιγράμματα ή ποικιλία χρωμάτων ή αν κάποια περιοχή του δέρματος προκαλεί πόνο ή φαγούρα και δεν φαίνεται να βελτιώνεται. Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία είναι κρίσιμης σημασίας για την επιτυχή αντιμετώπιση του καρκίνου του δέρματος. Με τακτική αυτοεξέταση και προληπτικούς ελέγχους, μπορούμε να ανιχνεύσουμε τυχόν προβλήματα νωρίς ώστε να λάβουμε τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία της υγείας μας.