Οι… φιλότιμοι της Αρχιτεκτονικής: Οι άνθρωποι στην «καρδιά» του Open House

Κάθε Νοέμβριο, η Θεσσαλονίκη μεταμορφώνεται σε ένα ανοιχτό μουσείο αρχιτεκτονικής. Πίσω από τις βαριές ξύλινες πόρτες των νεοκλασικών της Βασιλίσσης Όλγας, μέσα στις minimal γραμμές των σύγχρονων διαμερισμάτων του κέντρου και κάτω από τους θόλους των βιομηχανικών μνημείων, εκατοντάδες πολίτες περιμένουν υπομονετικά στην ουρά. Όμως, η πραγματική κινητήριος δύναμη αυτής της γιορτής δεν είναι μόνο τα κτήρια. Είναι τα χαμογελαστά πρόσωπα με τα χρωματιστά t-shirts: οι εθελοντές.

Ο θεσμός του Open House, που ξεκίνησε από το Λονδίνο το 1992 και «εγκαταστάθηκε» στη Θεσσαλονίκη πριν από μία δεκαετία, βασίζεται εξ ολοκλήρου στην έννοια της ανιδιοτελούς προσφοράς. Για ένα Σαββατοκύριακο, περισσότεροι από 500 εθελοντές αναλαμβάνουν τον ρόλο του οικοδεσπότη, του ξεναγού και του φύλακα της αστικής μνήμης, μετατρέποντας μια απλή επίσκεψη σε μια βιωματική εμπειρία.

Η προετοιμασία

Η δουλειά του εθελοντή δεν ξεκινά το πρωί του Σαββάτου. Εβδομάδες πριν, οι συμμετέχοντες –στην πλειονότητά τους φοιτητές αρχιτεκτονικής, ιστορίας ή τουρισμού, αλλά και εργαζόμενοι που αγαπούν την πόλη τους– περνούν από εντατική εκπαίδευση. Πρέπει να μάθουν τα μυστικά του κτηρίου που τους έχει ανατεθεί: την ιστορία του ιδιοκτήτη, τις τεχνικές λεπτομέρειες της κατασκευής, τις αισθητικές παρεμβάσεις που έγιναν στο πέρασμα του χρόνου.

«Δεν είναι απλώς παπαγαλία μιας ξενάγησης», εξηγεί η Αλεξάνδρα, φοιτήτρια Νομικής που συμμετέχει για τρίτη συνεχή χρονιά. «Είναι η πρόκληση του να μεταφέρεις το πάθος του αρχιτέκτονα στον απλό πολίτη που ίσως δεν ξέρει τι σημαίνει “Bauhaus” ή “εκλεκτικισμός”, αλλά θέλει να νιώσει την αύρα του χώρου».

Ξεφυλλίστε το ΦΙΛΟΤΙΜΩ εδώ!

Όταν οι πόρτες ανοίγουν

Όταν οι πόρτες ανοίγουν, οι εθελοντές βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Είναι εκείνοι που θα διαχειριστούν τις μεγάλες ουρές με υπομονή, που θα απαντήσουν στην ερώτηση «πότε χτίστηκε αυτό;» για εκατοστή φορά μέσα σε μια ώρα και που θα φροντίσουν να τηρηθούν οι κανόνες ασφαλείας μέσα σε ιδιωτικούς χώρους.

Η ενέργεια είναι εξαντλητική αλλά και εθιστική. Οι εθελοντές γίνονται οι συνδετικοί κρίκοι ανάμεσα στο δημόσιο και τον ιδιωτικό χώρο. Στέκονται στις εισόδους πολυκατοικιών που καθημερινά προσπερνάμε χωρίς να κοιτάξουμε, και μας καλούν να δούμε την ομορφιά που κρύβεται στις λεπτομέρειες των κλιμακοστασίων ή στον φωτισμό ενός αιθρίου.

Τι ωθεί εκατοντάδες νέους να αφιερώσουν ένα ολόκληρο διήμερο όρθιοι, μιλώντας ακατάπαυστα; Το Open House δημιουργεί μια κοινότητα. Οι εθελοντές δεν κερδίζουν χρήματα, αλλά κερδίζουν πρόσβαση σε μια άλλη Θεσσαλονίκη. Αναπτύσσουν δεξιότητες επικοινωνίας, κοινωνικοποιούνται και, το κυριότερο, γίνονται μέρος της λύσης στο πρόβλημα της αστικής αποξένωσης.

«Όταν βλέπεις το βλέμμα ενός ηλικιωμένου να φωτίζεται επειδή του θύμισες το σπίτι που μεγάλωσε, ή την έκπληξη ενός παιδιού μπροστά σε μια κρυφή αυλή, νιώθεις ότι προσφέρεις κάτι ουσιαστικό στην πόλη», λέει ο Γιώργος, εθελοντής στην περιοχή των Εξοχών.

Η ζήτηση για μια θέση εθελοντή είναι πλέον τόσο μεγάλη που οι αιτήσεις κλείνουν σε χρόνο ρεκόρ. Ο οργανισμός Open House Thessaloniki έχει καταφέρει να καταστήσει τον εθελοντισμό «cool». Η βεβαίωση συμμετοχής είναι σίγουρα ένα θετικό στοιχείο για ένα βιογραφικό, αλλά το πραγματικό κίνητρο είναι το αναμνηστικό t-shirt που φοριέται με περηφάνια στους δρόμους της πόλης ακόμα και μήνες μετά τη λήξη της εκδήλωσης.

Το Open House Thessaloniki δεν θα υπήρχε χωρίς τους εθελοντές του. Είναι η ζωντανή απόδειξη ότι η Θεσσαλονίκη διαθέτει ένα ενεργό, πολιτισμένο και ανήσυχο δυναμικό που διψά για εξωστρέφεια. Την επόμενη φορά που θα βρεθείτε σε μια ουρά περιμένοντας να δείτε ένα εμβληματικό κτίριο, ρίξτε μια ματιά στον εθελοντή στην είσοδο. Είναι εκεί για να σας ξεκλειδώσει όχι μόνο μια πόρτα, αλλά μια ολόκληρη πόλη.