Ημερίδα TheOpinion: «Νεανική Βία και Πρόληψη»: Από το σχολικό προαύλιο στα social media – Όσα ειπώθηκαν

Τα αίτια, περισσότερο ή λιγότερο προφανή, πίσω από το bullying και τη νεανική βία και παραβατικότητα αναλύθηκαν στην ημερίδα με τίτλο «Νεανική Βία και Πρόληψη», για τη δημιουργία ενός ασφαλούς κοινωνικού περιβάλλοντος, που συνδιοργάνωσαν το TheOpinion και το Περιφερειακό Ταμείο Ανάπτυξης Κεντρικής Μακεδονίας.

Στην εκδήλωση, που διοργανώθηκε χθες, Παρασκευή, και συντονίστηκε από τη δημοσιογράφο Έφη Αλεβίζου, ειδικοί από τον χώρο της ψυχικής υγείας, μαζί με εκπροσώπους από τις αρμόδιες υπηρεσίες για την προστασία των ανηλίκων, τον αθλητισμό και τον καλλιτεχνικό χώρο, μοιράστηκαν γνώσεις και εμπειρίες για το φαινόμενο, παρουσία γονέων, εκπαιδευτικών και μαθητών/-ριών.

Χαιρετισμούς απηύθυναν, στο ξεκίνημα, ο αντιπεριφερειάρχης Πολιτισμού και Αθλητισμού της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας, Χρήστος Μήττας, καθώς και η εντεταλμένη δημοτική σύμβουλος του δήμου Θεσσαλονίκης για δράσεις που αφορούν την ισότητα, την κοινωνική αλληλεγγύη και τη συμπερίληψη, Θεοδώρα Λειψιστινού.

Στη δική του τοποθέτηση, ο κ. Μήττας έκανε λόγο για «ένα μεγάλο πρόβλημα, που είναι και παγκόσμιο» και απηύθυνε έκκληση να συντονιστούν όλοι οι φορείς για την καταπολέμηση του σχολικού εκφοβισμού και της νεανικής βίας. «Τα παιδιά είναι το μέλλον της πατρίδας και έχουμε υποχρέωση να τα προστατεύσουμε. Όσο καλύτερα τα παιδιά, τόσο καλύτερη και η πατρίδα», τόνισε.

Η κ. Λειψιστινού υπενθύμισε ότι «όταν ένα παιδί φτάνει στη βια, η κοινωνία ήδη έχει αργήσει. Η πρόληψη είναι ευθύνη, πρέπει να ακούμε το παιδί πριν φωνάξει με τη βια». Αναφερόμενη στην πορεία της ως εκπαιδευτικού στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση αλλά και εκπαιδεύτριας ανηλίκων στις φυλακές Διαβατών, είπε ότι «πίσω από κάθε παραβατική πράξη υπάρχει ένας νέος με τη δική του ιστορία, τις δικές του ελλείψεις. Και για όλα αυτά δεν φταίει το ίδιο το παιδί. Κανένα παιδί δεν πρέπει να θεωρείται χαμένη υπόθεση».

Όταν το κενό βλέμμα ενός παιδιού τα λέει όλα

Στην τοποθέτησή του, ο γενικός αρχηγός των ακαδημιών του ΠΑΟΚ, Αλέκος Θεοδωρίδης, παρουσίασε τους επίσημους ορισμούς για τη σχολική βια και τον εκφοβισμό, προσθέτοντας ότι ο σχολικός εκφοβισμός έχει επεκταθεί και έξω από τα σχολεία, στο δημόσιο χώρο και ότι ως φαινόμενο δεν γνωρίζει πια από κοινωνικές τάξεις, φύλο και ηλικίες.

Ξεκαθάρισε, επίσης, τι είναι και τι δεν είναι bullying, εστιάζοντας στις διαφορές δυναμικών που υπάρχουν σε αυτά τα περιστατικά μεταξύ θύματος και θύτη.

«Το βασικότερο αποτύπωμα της κακοποίησης είναι το κενό βλέμμα ενός παιδιού, που δεν μπορεί να εκφράσει αυτό που σκέφτεται», είπε, συμπληρώνοντας ως επιπτώσεις την πτώση της απόδοσης στο σχολείο και, φυσικά, τα τραύματα, σωματικά και ψυχολογικά, που κουβαλούν τα παιδιά.

«Τα παιδιά δεν είναι αθώα. Βρίσκουν το σημείο που πονάς», θύμισε, μιλώντας για πολλά διαφορετικά είδη εκφοβισμού (κοινωνικό, σωματικό, λεκτικό, και σεξουαλικό).

Τέλος, έδωσε οδηγίες για το τι πρέπει να γίνει αν κάποιος βιώνει εκφοβισμό ή αν γίνει μάρτυρας σε αντίστοιχο περιστατικό.

«Περισσότερο απ’ όλα με προβληματίζει η απάθεια απέναντι στη βία»

«Να μην κανονικοποιήσουμε τα φαινόμενα βίας», ζήτησε από τους παρευρισκόμενους ο Βαγγέλης Κλείτσας, ψυχολόγος ΚΕΔΑΣΥ και συμμετέχων στην ψυχολογική υποστήριξη και καθοδήγηση νεαρών αθλητών του ΠΑΟΚ, βάζοντάς τους έπειτα στα… ενδότερα της ψυχολογίας των εφήβων, που βρίσκονται σε μία κρίσιμη ηλικία αυτοπροσδιορισμού, αυτονομίας και ανάγκης για αποδοχής.

Στο επίκεντρο της τοποθέτησής του βρέθηκε η έλξη που ασκούν στους εφήβους τα social media, ακριβώς επειδή «κουμπώνουν» με την αναζήτηση ταυτότητας, την αίσθηση του ανήκειν, την αποδοχή, τη δημιουργία ταυτότητας και την επιβεβαίωση.

«Τα like είναι η νέα ντοπαμίνη και τα social media βασίζονται στο ψυχολογικό σύστημα της ανταμοιβής», εξήγησε ο κ. Κλείτσας. «Αν αυτο συνδυαστεί με την τελειομανία και την πίεση για καλή εικόνα που “φοριούνται” πάνω στα παιδιά, είναι κατανοητό το πώς τα παιδιά… κολλάνε».

Κλείνοντας, μοιράστηκε ότι η μεγαλύτερη ανησυχία του είναι η απάθεια που καλλιεργείται στα ίδια τα παιδιά αλλά και ευρύτερα στην κοινωνία για τα φαινόμενα βίας και υπογράμμισε την ανάγκη για συστημική παρέμβαση από ολόκληρο το περιβάλλον του εφήβου (οικογένεια, σχολείο κτλ.).

Η μουσική ως καθρέφτης της κοινωνίας

«Ας μην δαιμονοποιούμε τη μουσική οποιουδήποτε είδους, είτε λέγεται τραπ είτε drill είτε οτιδήποτε. Αυτή απλώς εκφράζει την κοινωνική πραγματικότητα», υπενθύμισε ο μουσικός, συνθέτης και performer Μπάμπης Μπατμανίδης.

«Η ίδια η κοινωνία παράγει τη βία, τον εύκολο πλουτισμό. Λέμε για απαγόρευση των social στα παιδιά. Μήπως να τα απαγορεύσουμε στους ενήλικες, που εύχονται “ψόφο” με τόση ευκολία κάτω από άσχετα post;», είπε χαριτολογώντας.

Ανέφερε, επίσης, ότι στους εφήβους υπάρχει μεγάλη ανάγκη για φυσική παρουσία και ψηφιακή «αποτοξίνωση», κάτι τα οποία μπορεί να προσφέρει η μουσική, μαζί με έκφραση, ορατότητα και σύνδεση με όλες τις κοινωνικές δραστηριότητες.

Χτίζοντας συναισθηματική ανθεκτικότητα στο σχολείο και την οικογένεια

Τους τρόπους με τους οποίους μπορεί να προαχθεί η ψυχική ανθεκτικότητα των παιδιών στην οικογένεια και στο σχολείο παρέθεσε η Ιωάννα Ρεϊζοπούλου, ψυχολόγος σε ΣΔΕΥ του 1ου ΚΕΔΑΣΥ.

Όπως εξήγησε, ένα παιδί ψυχικά δυνατό μπορεί να έχει αφενός μειωμένες πιθανότητες να εκφοβίσει, αφετέρου, αν εκφοβιστεί, θα ζητήσει βοήθεια άμεσα και δεν θα θυματοποιηθεί.

Παρέθεσε τους ατομικούς και τους προστατευτικούς, μέσω τρίτων, παράγοντες που μπορούν να ενδυναμώσουν τα παιδιά, ενώ μίλησε και για την κρισιμότητα των σχέσεων και της επικοινωνίας των γονέων με τα παιδιά τους για την ψυχική τους ανθεκτικότητα. Πολύ σημαντικό, τόνισε, είναι να υπάρξει ένα «συναισθηματικό λεξιλόγιο», ώστε οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί να δημιουργήσουν το πλαίσιο για να μπορούν να εκφραστούν τα παιδιά.

Στο πλαίσιο της ημερίδας παρουσιάστηκε και η πλατφόρμα Stop Bullying, που παρέχει ενημερωτικό υλικό για μαθητές, εκπαιδευτικούς και γονείς, μαζί με μία φόρμα αναφοράς περιστατικών εκφοβισμού.

Παράβαση αντί για έγκλημα, αναμόρφωση αντί για τιμωρία

Η ημερίδα ολοκληρώθηκε με την τοποθέτηση του ανθυπαστυνόμου Αργύρη Γαρουφαλίδη από την Υποδιεύθυνση Προστασίας Ανηλίκων της ΔΔΕΕΘ.

Όπως εξήγησε ο κ. Γαρουφαλίδης, οι αρμόδιες υπηρεσίες της ΕΛΑΣ χωρίζονται στο Τμήμα Προστασίας Ανηλίκων, που δρα προληπτικά απέναντι στα φαινόμενα νεανικής παραβατικότητας, και στο Τμήμα Αντιμετώπισης Παραβατικότητας Ανηλίκων, που ασχολείται με περιπτώσεις παραβατικότητας που έχουν ήδη λάβει χώρα.

Μετέφερε την προσπάθεια που καταβάλλεται για να φανεί ότι «η αστυνομία έχει και ένα άλλο πρόσωπο, όχι μόνο κατασταλτικό», μέσα από επισκέψεις σε σχολεία για ενημέρωση και επίλυση αποριών από τα παιδιά.

Εξήγησε, ακόμα, ότι ο όρος «παραβατικότητα» χρησιμοποιείται αντί του όρου «εγκληματικότητα» ώστε να αποφεύγεται ο στιγματισμός, προσθέτοντας ότι για αυτές τις ηλικίες παράβαση θεωρείται από την πολιτεία η οποιαδήποτε παρέκκλιση από τους κοινωνικούς κανόνες και όχι μόνο τα αδικήματα του ποινικού κώδικα (π.χ. χρήση κινητού στο σχολείο).

«Θέλουμε να θεραπεύσουμε και να αναμορφώσουμε μια συμπεριφορά, όχι να τιμωρήσουμε», υπογράμμισε, λέγοντας επανειλημμένα ότι ακόμα και τα ποινικά μετρά που εφαρμόζονται είναι πρωτίστως αναμορφωτικά.

Σημαντικός είναι και ο παράγοντας της ηλικίας, με τη νομοθεσία να προβλέπει ότι μέχρι τα 12 έτη δεν επιβάλλεται κάποια τιμωρία στους δράστες, ότι από τα 12 μέχρι τα 15 προβλέπεται απλώς παρέμβαση φορέων για αναμόρφωση και ότι από τα 15 και άνω οι ανήλικοι είναι και ποινικά υπεύθυνοι.

Τέλος, παρουσίασε την εφαρμογή Safe Youth, την οποία μπορεί να έχει κάθε ανήλικος στο κινητό του και κάθε φορά που αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα ή γίνεται μάρτυρας ενός περιστατικού, να πατάει ένα ειδικό κουμπί emergency button για να ειδοποιήσει τις αρχές.

Παρακαλουθήστε ολόκληρη την ημερίδα εδώ: