Από την αδράνεια στην «επιτάχυνση»: Η μάχη της κυβέρνησης για τη Δικαιοσύνη

Τη συνολική μεταρρύθμιση στο δικαστικό σύστημα που επιχειρεί η κυβέρνηση σε μία προσπάθεια να αντιστρέψει την εικόνα ενός συστήματος που ταλαιπωρεί πολίτες και επενδυτές παρουσίασε σε ειδική εκδήλωση του υπουργείου Δικαιοσύνης ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης. Έδωσε, έτσι, το έναυσμα για να μετακινηθεί η συζήτηση σε ζητήματα καθημερινότητας, στα οποία η κυβέρνηση βάζει θετικό πρόσημο.

Παρουσία του Προέδρου της Δημοκρατίας και της ηγεσίας του υπουργείου Δικαιοσύνης, ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι «μέρα με τη μέρα η Δικαιοσύνη στη χώρα μας αποκτά μεγαλύτερο κύρος και περισσότερα μέσα για να υπηρετήσει τον ρόλο της» τονίζοντας πως η κυβέρνηση «απεγκλώβισε το σύστημα από την αδράνεια και τις αγκυλώσεις» των προηγούμενων ετών. Εξάλλου, το Μαξίμου έχει βάλει σκοπό να ανατρέψει την υπάρχουσα κατάσταση, καθώς, όπως προκύπτει και από τις δημοσκοπήσεις, ο κόσμος έχει παύσει να συμπεριλαμβάνει τη Δικαιοσύνη μέσα στους θεσμούς που, ακόμη, τους αντιμετωπίζει με εμπιστοσύνη.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε ότι η Δικαιοσύνη είναι κρίσιμος παράγοντας για την ανάπτυξη και την ανταγωνιστικότητα της χώρας. Όπως σημείωσε, η καθυστέρηση στην έκδοση δικαστικών αποφάσεων δεν αποτελεί απλώς «γραφειοκρατική αναποτελεσματικότητα», αλλά «άρνηση δικαίου», με συνέπειες σε επενδύσεις, επιχειρηματικά σχέδια και στην καθημερινή ζωή των πολιτών.

«Χώρες με αργή Δικαιοσύνη έχουν και αργή οικονομία» τόνισε, προσθέτοντας ότι η επιτάχυνση της απονομής δικαίου σημαίνει «ασφάλεια δικαίου για πολίτες και επιχειρήσεις, ενθάρρυνση των επενδύσεων και στήριξη της ανάπτυξης».

Κλείνοντας την ομιλία του, υπογράμμισε ότι «η προστασία της Δικαιοσύνης είναι ουσιαστικά η προστασία της ίδιας της δημοκρατίας» στέλνοντας μήνυμα ότι η θεσμική λειτουργία των δικαστηρίων δεν μπορεί να είναι αντικείμενο «εύκολης απαξίωσης» στον δημόσιο διάλογο.

Ο νέος δικαστικός χάρτης και οι χρόνοι απονομής

Κεντρικό σημείο της παρέμβασης του πρωθυπουργού ήταν ο νέος δικαστικός χάρτης, που εφαρμόζεται και σύμφωνα με την κυβέρνηση, ήδη αποδίδει απτά αποτελέσματα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης στάθηκε ιδιαίτερα:

• στην ενοποίηση ειρηνοδικείων και πρωτοδικείων, που –όπως είπε– ισοδυναμεί ουσιαστικά με «προσθήκη περίπου χιλίων δικαστών» σε θέσεις όπου υπήρχαν ανάγκες.
• στην αναδιάρθρωση 113 δικαστηρίων σε όλη την επικράτεια
• στον διαχωρισμό τμημάτων σε ποινικά και αστικά
• στην αποκέντρωση του συστήματος της Αθήνας με τη δημιουργία τεσσάρων νέων περιφερειακών εδρών, όπως αυτή στο Περιστέρι, όπου εκδικάζονται, όπως τόνισε ο πρωθυπουργός «δωδεκαπλάσιες υποθέσεις» σε σχέση με το πρόσφατο παρελθόν και εκκρεμεί, όπως ανέφερε, η εκκαθάριση περίπου 150.000 παλιών υποθέσεων.

Παραπέμποντας και στα στοιχεία που παρουσίασε ο υπουργός Δικαιοσύνης Γιώργος Φλωρίδης, ο πρωθυπουργός σημείωσε ότι ο μέσος χρόνος έκδοσης απόφασης στα Πρωτοδικεία έχει μειωθεί από τις περίπου 700 ημέρες σε περίπου έναν χρόνο, ενώ για τις πρωτόδικες αποφάσεις μίλησε για στόχο γύρω στις 300 ημέρες, «πλησιάζοντας τον ευρωπαϊκό μέσο όρο».

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης στη χρήση της τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης στο δικαστικό σύστημα, τονίζοντας ότι «η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να συνδράμει καθοριστικά στη διευκόλυνση του έργου των δικαστών και όλων όσων υπηρετούν τη Δικαιοσύνη». Στόχος, όπως είπε, είναι να δοθούν «χρήσιμα εργαλεία σε δικαστές και δικηγόρους» για ταχύτερη εκκαθάριση ιδιαίτερα σύνθετων υποθέσεων, με έμφαση στην εξωδικαστική επίλυση διαφορών.

Παράλληλα, υπενθύμισε το πρόγραμμα νέων Δικαστικών Μεγάρων, ύψους άνω των 500 εκατ. ευρώ, που χρηματοδοτείται σε μεγάλο βαθμό από το Ταμείο Ανάκαμψης, με εμβληματικά έργα όπως το νέο Δικαστικό Μέγαρο Πειραιά, το οποίο –όπως ανέφερε– αναμένεται να εγκαινιαστεί το φθινόπωρο του 2026.

Απάντηση στην κριτική για το κράτος δικαίου

Ένα κομμάτι της ομιλίας ήταν αφιερωμένο στην κριτική που δέχεται η κυβέρνηση για ζητήματα κράτους δικαίου. Ο πρωθυπουργός κάλεσε όσους την ασκούν «να ανατρέξουν στις εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το κράτος δικαίου», τις οποίες χαρακτήρισε ως «τον μόνο αξιόπιστο ευρωπαϊκό κριτή» της προόδου που έχει σημειώσει η χώρα μας.

Αναφέρθηκε, μεταξύ άλλων, στη σύσταση της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, στη διαμόρφωση πλαισίου για το lobbying και στη μεταρρύθμιση κρίσιμων νομοθετικών πεδίων, όπως ο Κώδικας Πολιτικής Δικονομίας και το Κληρονομικό Δίκαιο, το οποίο –όπως είπε– «είχε μείνει παγωμένο για 80 χρόνια».

Έκανε λόγο για «συνθήματα που κυκλοφορούν εύκολα, καλλιεργώντας αδιέξοδο, οργή και την εντύπωση ότι “τίποτα δεν λειτουργεί”». «Αυτό το ψέμα απλώνεται πιο γρήγορα από την αλήθεια ότι τα πράγματα βελτιώνονται» είπε χαρακτηριστικά.

Είναι σαφές ότι το θέμα της Δικαιοσύνης παραμένει πεδίο σκληρής πολιτικής αντιπαράθεσης, από την ταχύτητα απονομής μέχρι τις εκθέσεις για το κράτος δικαίου. Οι εξαγγελίες και τα στοιχεία που παρουσίασε ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναμένεται να τροφοδοτήσουν νέο κύκλο συζήτησης, τόσο εντός Βουλής όσο και στο πεδίο της κοινωνίας, όπου οι πολίτες εξακολουθούν να μετρούν την αποτελεσματικότητα των μεταρρυθμίσεων με ένα μόνο κριτήριο: Πόσο γρήγορα και δίκαια βρίσκουν –ή δεν βρίσκουν– το δίκιο τους στις αίθουσες των δικαστηρίων. Και το στοίχημα για πραγματική δικαιοσύνη στη χώρα, έχει μπει στις προτεραιότητες του Μαξίμου, αφού το κυβερνητικό επιτελείο πιστεύει ότι η αλλαγή της πεποίθησης του κόσμου για το τι ισχύει μπορεί να φέρει αλλαγή και σε άλλους τομείς της καθημερινότητας.