44/52: Επανοριοθέτηση αιγιαλού στη Νέα Παραλία

Στα σημειώματα αυτά συνήθως παρουσιάζονται προτάσεις που η ωφέλειά τους είναι προφανής και το αποτέλεσμά τους άμεσο. Μερικές φορές, όμως, υπάρχουν κρυφά νομοθετικά, κανονιστικά ή απλώς γραφειοκρατικά εμπόδια που πρέπει να αρθούν για να μπορέσουν να υλοποιηθούν άλλα έργα και άλλες πρωτοβουλίες.

Μία τέτοια περίπτωση είναι ο οριοθετημένος αιγιαλός στη Νέα Παραλία. Μα, θα πει ο αναγνώστης, η Νέα Παραλία, έτσι όπως έχει διαμορφωθεί, είναι ένα στολίδι, ποιο γραφειοκρατικό πρόβλημα εμπόδισε την αναμόρφωσή της; Κι όμως, όσοι ενεπλάκησαν στην αδειοδοτική διαδικασία ξέρουν πολύ καλά τι έγγραφα έπρεπε να συγκεντρώσουν, επειδή μέρος της Νέας Παραλίας είναι οριοθετημένος αιγιαλός.

Σας μπέρδεψα; Ας δούμε λίγο τη νομική ορολογία, για να ξεκαθαρίσουμε τα πράγματα: αιγιαλός είναι μία ζώνη ανάμεσα στη θάλασσα και την ξηρά — είναι η ζώνη της ξηράς που βρέχεται από τα κύματα κατά τη «μέγιστη συνήθη ανάβασή τους» (τα εισαγωγικά, επειδή είναι από τον ορισμό που δίνει ο νόμος). Ας πούμε, αυτό που λέμε παραλία, η άμμος γύρω από τη θάλασσα, είναι η ζώνη αιγιαλού, είναι το μέρος που δεν έχουμε βλάστηση (εκτός από κάποια φυτά που ευδοκιμούν σε αλμυρό νερό). 

Όταν όμως έχουμε μία απόκρημνη ακτή, ή όταν έχουμε μία τεχνητή κατασκευή η οποία δεν επιτρέπει στο νερό να ανεβεί και να βρέχει την ξηρά μέσα (θυμίζω ότι μιλάμε για τη συνήθη ανάβαση του κύματος, όχι για την περίπτωση που ένας ισχυρός άνεμος προκαλεί παφλασμούς, οπότε σταγόνες του νερού που χτυπά στην ακροθαλασσιά μεταφέρονται με τον άνεμο και βρέχουν τη στεριά), τότε δεν έχουμε ζώνη αιγιαλού. Η γραμμή του αιγιαλού, αυτή που οριοθετεί τον αιγιαλό από την υπόλοιπη ξηρά, στην πραγματικότητα ταυτίζεται με το άκρο της τεχνητής κατασκευής ή της απόκρημνης ακτής.

Ο αιγιαλός είναι κοινόχρηστος. Δεν ανήκει πουθενά ιδιοκτησιακά και η διαχείρισή του γίνεται από το Υπουργείο Οικονομικών. Επίσης, επειδή συνδέει την ξηρά με τη θάλασσα, είναι κατά κανόνα οικολογικά ευαίσθητη περιοχή, και έχει ειδική περιβαλλοντική αντιμετώπιση. Έτσι, για οποιαδήποτε κατασκευή ή έργο στον αιγιαλό ο νόμος θέτει ιδιαιτέρως αυστηρές προϋποθέσεις. Κρατήστε το αυτό.

Στη Νέα Παραλία Θεσσαλονίκης έχουμε κρηπιδώματα, τσιμεντένιες κατασκευές που έχουν γίνει κατά την περίοδο 1953-1972. Οι κατασκευές αυτές προφανώς συγκρατούν το κύμα στην άκρη τους. Με βάση τον νομοθετικό ορισμό του αιγιαλού, δεν μπορεί να νοηθεί ότι ένα μέρος του τσιμέντου είναι αιγιαλός. Κι όμως! Υπάρχει γραμμή αιγιαλού χαραγμένη κάποια μέτρα πάνω στο τσιμέντο. Αποτέλεσμα; Οι κατασκευές και η οικονομική δραστηριότητα πάνω στο κρηπίδωμα (σε μέρος του κρηπιδώματος, τουλάχιστον) αντιμετωπίζονται από τη Διοίκηση σαν να γίνονται στην αμμουδιά, και για την παραμικρή διαμόρφωση απαιτούνται εκτεταμένες μελέτες περιβαλλοντικών επιπτώσεων. 

Επιπλέον, λόγω του κοινόχρηστου χαρακτήρα του αιγιαλού, πολλές μόνιμες κατασκευές, όσο ωφέλιμες και αν είναι στην αναμόρφωση και τη λειτουργία της Νέας Παραλίας, είναι πάρα πολύ δύσκολο να αδειοδοτηθούν. Ακόμη και δραστηριότητες που συνδέονται με τη Νέα Παραλία, όπως οι ναυταθλητικές, αντιμετωπίζουν γραφειοκρατικά εμπόδια και προβλήματα που οι ίδιες οι υπηρεσίες δεν μπορούν να επιλύσουν.

Για ποιο λόγο, λοιπόν, υπάρχει αυτή η παραδοξότητα; Γιατί η γραμμή του αιγιαλού δεν συμπίπτει με το άκρο των κρηπιδωμάτων; Επειδή υπάρχει αμφιβολία για το αν τα έργα αυτά είναι νόμιμα. Και τι σημαίνει αυτό; Για να μην ενθαρρύνεται η παράνομη δόμηση στον αιγιαλό (η οποία μετατοπίζει de facto τα όριά του), αναπτύχθηκε μία διοικητική πρακτική, καταγεγραμμένη σε μία υπουργική απόφαση του 2005, σύμφωνα με την οποία, αν η Διοίκηση κρίνει ότι τα τεχνικά έργα που μετατοπίζουν τον αιγιαλό είναι παράνομα, δεν χαράσσει τη γραμμή του αιγιαλού εκεί που σταματά το κύμα, αλλά εκεί που θα σταματούσε αν δεν είχαν γίνει τα έργα.

Η νομοθεσία για τον αιγιαλό είναι σχετικά περίπλοκη. Τρεις βασικοί νόμοι από το 1940, αλληλοπαραπομπές και αλληλοκάλυψη με την (ακόμα πιο περίπλοκη) νομοθεσία για τη δημόσια περιουσία, με τη σύγχυση να επιτείνεται ακόμη περισσότερο στην περιοχή της Νέας Παραλίας, η οποία μετά τον πόλεμο υπαγόταν το λιμάνι, και μετά το 1950 στον Οργανισμό Ελευθέρας Ζώνης και Λιμένος Θεσσαλονίκης. Ο Οργανισμός είναι που πραγματοποίησε τις βασικές επιχωματώσεις που οδήγησαν στη σημερινή διαμόρφωση της Νέας Παραλίας, πριν την αναμόρφωσή της από τον Δήμο Θεσσαλονίκης (μετά από μια δύσκολη διαδικασία αδειοδότησης και παραχώρησης), με αρμόδιο αντιδήμαρχο τον Νίκο Ταχιάο, τη δεκαετία του 2000-2010. 

Για τις επιχωματώσεις της περιόδου 1953-1972 δεν φαίνεται ότι ελήφθη η διοικητική άδεια που απαιτούσε ο νόμος για τον αιγιαλό που ίσχυε τότε (α.ν. 2344/1940). Ωστόσο, ο νόμος αυτός εξαιρούσε από την αδειοδοτική διαδικασία τα έργα που γίνονταν σε ζώνες υπό τη διαχείριση λιμανιών, όπως ήταν εκείνη την περίοδο η περιοχή που σήμερα λέμε Νέα Παραλία. Επίσης, ο νόμος δεν έκανε διάκριση ανάμεσα σε νόμιμα και παράνομα τεχνικά έργα ούτε προέβλεπε μία πλασματική οριοθέτηση του αιγιαλού, όπως έγινε με την υπουργική απόφαση του 2005. Για τον λόγο αυτό, η οριοθέτηση του αιγιαλού στη Νέα Παραλία έπρεπε να ακολουθήσει την εξωτερική γραμμή του κρηπιδώματος, αφού εκεί σταματούν τα κύματα.

Τι θα γίνει, αν τελικά αλλάξει η οριοθέτηση του αιγιαλού; Τότε η σημερινή ζώνη αιγιαλού μετατρέπεται σε ζώνη παλαιού αιγιαλού και παραμένει στην κυριότητα του Δημοσίου. Η Πολιτεία, δηλαδή, εξακολουθεί να έχει τον πρώτο λόγο για τη διαχείριση της περιοχής αυτής, και, επειδή η έκταση θα ανήκει στο Υπουργείο Οικονομικών, ειδικότερη αρμοδιότητα θα έχει η Εταιρεία Ακινήτων του Δημοσίου (ΕΤΑΔ Α.Ε.), η οποία όμως θα είναι απαλλαγμένη από όλα τα διοικητικά βάρη που συνδέονται με τον χαρακτηρισμό ενός κρηπιδώματος ως αιγιαλού. Η ΕΤΑΔ θα μπορεί, με τις δικές της διαδικασίες, να επεκτείνει την παραχώρηση που έχει κάνει στον Δήμο Θεσσαλονίκης, και θα επιτρέψει πολύ πιο εύκολα στις λοιπές οικονομικές δραστηριότητες, ιδίως τις ναυταθλητικές, να αναπτυχθούν.

Τελικά, όλοι οι αρμόδιοι φορείς θα μπορούν να υλοποιούν δράσεις στη Νέα Παραλία, και μία φαινομενικά ασήμαντη διοικητική διαδικασία θα μας επιτρέψει να χαιρόμαστε τη Νέα Παραλία ακόμα περισσότερο!