Το κενό στον προοδευτικό χώρο και η επιστροφή της πολιτικής ουσίας

Η πολιτική ζωή της χώρας περνά μια φάση παρατεταμένης ασάφειας. Είδαμε το ποσοστό του κυβερνώντος κόμματος από τον Ιούλιο του 2023 στον Ιούνιο του 2024 να πηγαίνει από το 41 στο 28%.  Σε απόλυτους αριθμούς ήταν 1.125.520, λιγότερο από όσο ο ΣΥΡΙΖΑ ΠΣ τον Μάιο του 2023 με ποσοστό 20%, 1.184.621 και από το 18.85% του Αντώνη Σαμαρά το 2012 με 1.192.954 ψήφους πανελλαδικά.

Ο προοδευτικός χώρος εμφανίζεται κατακερματισμένος, χωρίς σαφή αφήγηση, χωρίς συνεκτικό σχέδιο που να εμπνέει και να κινητοποιεί πέρα από στενούς μηχανισμούς ανακύκλωσης παλαιών πολιτικών. Η κοινωνία παρακολουθεί από απόσταση, με καχυποψία και κόπωση. Οι νέοι άνθρωποι εκφράζουν αυτή τη ρωγμή με τον πιο ηχηρό τρόπο: με σιωπή, με αποχή, με αποστασιοποίηση από τα κοινά. Το μήνυμα των τελευταίων ετών αποτυπώνεται καθαρά. Η πολιτική δε συνομιλεί ουσιαστικά με τις ανάγκες τους, όσο κι αν προσπαθούν νιώθουν πως δεν ακούγονται.

Η εμπειρία του “Unmute Now” ανέδειξε με ενάργεια αυτή τη συνθήκη. Νέοι ανέβηκαν στη σκηνή και κατέθεσαν βιώματα χωρίς ωραιοποιήσεις. Περιέγραψαν μια καθημερινότητα σκληρή. Φοιτητές που μοιράζουν τον χρόνο τους ανάμεσα σε αμφιθέατρα και εργασία, νέοι εργαζόμενοι που εγκλωβίζονται σε χαμηλές απολαβές κι επισφαλείς συνθήκες.

Άνθρωποι που βλέπουν τη δημόσια υγεία και την εκπαίδευση να καταρρέουν. Η έννοια της ανεξαρτησίας μετατρέπεται σε πολυτέλεια κι αυτή της προοπτικής θολώνει. Κάθε αφήγηση προσθέτει ένα κομμάτι στο ίδιο παζλ, μία γενιά που ζητά χώρο και απαντήσεις κι η μόνη απάντηση που ακούει είναι πως είναι μία “χαμένη” γενιά.

Αυτή η συλλογική εμπειρία λειτουργεί ως άτυπο μανιφέστο. Καταγράφει προτεραιότητες με σαφήνεια. Αξιοπρεπής εργασία με δικαιώματα κι ασφάλεια, ποιοτική δημόσια παιδεία που να συνδέεται με την κοινωνία. Σύστημα υγείας που επενδύει στην πρόληψη και στη φροντίδα, πρόσβαση στον πολιτισμό ως βασικό κοινωνικό αγαθό. Στήριξη της φοιτητικής ζωής και ουσιαστική ενίσχυση της στέγασης. Κίνητρα για παραμονή και δημιουργία στη χώρα. Το brain drain δεν αποτελεί απλώς στατιστικό φαινόμενο, αλλά καθημερινή απώλεια δυναμικής και ελπίδας. Η αντιστροφή του απαιτεί σχέδιο, διάρκεια και πολιτική βούληση.

Η τεχνητή νοημοσύνη, η κλιματική κρίση, η ψυχική υγεία συνθέτουν ένα περιβάλλον αυξημένης πολυπλοκότητας. Οι νέοι βρίσκονται στην αιχμή αυτών των μεταβολών. Μαθαίνουν, προσαρμόζονται, αμφισβητούν. Θέλουν να διαμορφώσουν το μέλλον τους. Η πολιτική οφείλει να αφουγκραστεί αυτή τη δυναμική, να μετατρέψει την αγωνία σε προγραμματικό λόγο, να επαναφέρει την έννοια της συλλογικής προοπτικής απέναντι στο “εγώ” της επιβίωσης.

Σε αυτό το κενό η ανάγκη για μια νέα, συνεκτική ηγετική παρουσία καθίσταται επιτακτική. Η επανεμφάνιση του Αλέξη Τσίπρα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα μέσα σε αυτό το πλαίσιο. Η πολιτική του διαδρομή δείχνει πως το μεγαλύτερό του προσόν είναι η πολιτική ευελιξία διαβάζοντας τα σημεία των καιρών. Έχοντας την εμπειρία της διακυβέρνησης σε κρίσιμες στιγμές επιστρέφει για να δημιουργήσει κάτι καινούριο. Η νέα συγκυρία απαιτεί σύνθεση και καθαρό προσανατολισμό. Η δυνατότητα να συγκροτηθεί ένας σύγχρονος προοδευτικός πόλος περνά μέσα από την ικανότητα να ενωθούν διαφορετικά ρεύματα, να διαμορφωθεί κοινός τόπος, να ανακτηθεί η εμπιστοσύνη. Η κυβερνώσα Αριστερά της εποχής όπως περιγράφεται στο κείμενο που πρόσφατα δόθηκε στη δημοσιότητα περνάει από τη θεωρία στην πράξη.

Η επανασύνδεση με τη νέα γενιά αποτελεί έναν από τους πυρήνες αυτής της προσπάθειας, όπως είπε ξεκάθαρα ο Αλέξης Τσίπρας και στην τελευταία παρουσίαση της Ιθάκης στο Ηράκλειο. Η πολιτική δεν μπορεί να λειτουργεί ως κλειστό σύστημα. Χρειάζεται ανοιχτά κανάλια επικοινωνίας, ουσιαστική συμμετοχή, χώρο για έκφραση.

Το “Unmute Now” ήταν αφετηρία ενός διαλόγου που άργησε να ξεκινήσει. Τόσο το Ινστιτούτο, όσο κι ο ίδιος ο πρώην πρωθυπουργός αγκάλιασαν αυτήν την προσπάθεια. Η πρόκληση πλέον αφορά τη μετατροπή αυτής της ενέργειας σε πράξη. Η κοινωνία αναζητά ένα νέο αφήγημα, ένα συνολικό σχέδιο με άξονα την αξιοπρέπεια και το δικαίωμα παραμονής στην πατρίδα. Το κενό στον προοδευτικό χώρο μπορεί να καλυφθεί μόνο μέσα από αυτή τη διαδικασία, με καθαρό λόγο, με συνέπεια και με εμπιστοσύνη στις δυνάμεις μίας γενιάς που διεκδικεί το δικαίωμα να ακουστεί.

*Ο Μίλτος Τόσκας είναι Φαρμακοποιός, εκπαιδευτικός και κριτικός Κινηματογράφου