Θεσσαλονίκη: Ένα λιμάνι που λειτουργεί μαζί με την πόλη

  Αρθρογραφεί στο TheOpinion ο Μάριος Μπακάλης, Επικεφαλής Κρουαζιέρας & Ακτοπλοΐας ΟΛΘ Α.Ε.

Η σύνδεση της Θεσσαλονίκης με τη θάλασσα είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ιστορίας και της ταυτότητάς της. Εδώ και περισσότερες από δύο χιλιετίες, το λιμάνι αποτελεί πύλη εμπορίου, μετακίνησης ανθρώπων και ιδεών και έναν από τους βασικούς παράγοντες που διαμόρφωσαν τον εξωστρεφή χαρακτήρα της πόλης.

Σήμερα, όμως, η έννοια της λιμενικής πόλης εξελίσσεται.

Τα σύγχρονα λιμάνια λειτουργούν πολυδιάστατα και είναι πολύ περισσότερο από υποδομές μεταφορών. Συνδιαμορφώνουν τη ζωή και την ταυτότητα των πόλεων που τα φιλοξενούν. Η σχέση τους με την πόλη επηρεάζει την οικονομία, τον τουρισμό, την κινητικότητα, τον δημόσιο χώρο και, τελικά, την ίδια την εικόνα και την εμπειρία ανακάλυψης ενός προορισμού.

Γι’ αυτό και σε πολλές ευρωπαϊκές λιμενικές πόλεις η συζήτηση δεν αφορά πλέον μόνο το τι συμβαίνει μέσα στο λιμάνι, αλλά και το πώς το λιμάνι συνδέεται με όσα συμβαίνουν γύρω από αυτό. Πώς αλληλεπιδρά με την πόλη. Πώς ο επιβάτης συνδέεται με τον προορισμό. Πόσο σημαντική είναι η συνεργασία μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων. Και πώς οι αφίξεις από τη θάλασσα μπορούν να δημιουργούν σημαντική αξία για την τοπική οικονομία και κοινωνία.

Για τη Θεσσαλονίκη αυτή η συζήτηση αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον, μιας και η πόλη διαθέτει ένα χάρισμα καθόλου δεδομένο, μάλλον δυσεύρετο διεθνώς: την εξαιρετικά άμεση σχέση του λιμανιού με το αστικό κέντρο.

Μέσα σε λίγα λεπτά μπορεί να βρίσκεται στα Λαδάδικα, στην πλατεία Αριστοτέλους, στις αγορές και τα καταστήματα, σε μοναδικά μνημεία, να ανακαλύψει τη γαστρονομική σκήνη της Θεσσαλονίκης σε εστιατόρια και καφέ. Μπορεί, με άλλα λόγια, να περάσει σχεδόν αμέσως από την εμπειρία του ταξιδιού στην εμπειρία της ίδιας της πόλης.

Αυτή η εγγύτητα δεν είναι απλώς ένα γεωγραφικό χαρακτηριστικό. Είναι ένα πραγματικό πλεονέκτημα για τη Θεσσαλονίκη.

Και γίνεται ακόμη σημαντικότερο σε μια εποχή κατά την οποία η διεθνής συζήτηση για τον τουρισμό δεν περιορίζεται στον αριθμό των επισκεπτών. Το πραγματικό ζητούμενο είναι πλέον η ποιότητα της εμπειρίας και, κυρίως, η αξία που κάθε επισκέπτης δημιουργεί, άμεσα και έμμεσα, για τον προορισμό.

Η εμπειρία αυτή δεν ξεκινά όταν ο ταξιδιώτης φτάσει στο πρώτο αξιοθέατο. Ξεκινά από τη στιγμή της άφιξής του.

Αυτό γίνεται ιδιαίτερα εμφανές στην κρουαζιέρα. Για έναν επιβάτη κρουαζιερόπλοιου, το λιμάνι αποτελεί την πρώτη εικόνα της Θεσσαλονίκης και, λίγες ώρες αργότερα, την τελευταία. Ο τρόπος με τον οποίο θα αποβιβαστεί, θα προσανατολιστεί, θα ενημερωθεί και θα κινηθεί προς την πόλη αποτελεί ήδη μέρος της εμπειρίας του στον τόπο επίσκεψης.

Γι’ αυτό η σήμανση, η καθαριότητα, η προσβασιμότητα, η πληροφόρηση και η εύκολη μετακίνηση δεν είναι απλώς λειτουργικές λεπτομέρειες. Είναι κομμάτια της συνολικής «εικόνας».

Και εδώ βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά μιας σύγχρονης λιμενικής πόλης:

Ο επισκέπτης δε βλέπει αρμοδιότητες. Βλέπει έναν προορισμό.

Για εκείνον, όλα συνθέτουν τη Θεσσαλονίκη.

Ακριβώς γι’ αυτό η σχέση λιμανιού και πόλης δε μπορεί να εξαντλείται στη γεωγραφική τους συνύπαρξη. Απαιτεί διαρκή συνεργασία μεταξύ λιμανιού, αρμόδιων αρχών, τοπικής αυτοδιοίκησης, τουριστικών και παραγωγικών φορέων και επιχειρήσεων, ώστε η άφιξη από τη θάλασσα να μετατρέπεται όσο το δυνατόν πιο φυσικά σε εμπειρία της πόλης.

Αυτό αναγνωρίζω ως το επόμενο βήμα: όχι απλώς ένα λιμάνι δίπλα στην πόλη, αλλά ένα λιμάνι που λειτουργεί μαζί με την πόλη.

Και το όφελος μιας τέτοιας προσέγγισης ξεπερνά την κρουαζιέρα.

Αφορά τον τρόπο με τον οποίο μια πόλη αξιοποιεί τη σχέση της με τη θάλασσα, ενισχύει την εξωστρέφειά της και μετατρέπει τις πύλες εισόδου της σε πραγματικούς συνδετικούς κρίκους με την τοπική οικονομία και την καθημερινή ζωή.

Η Θεσσαλονίκη έχει εδώ ένα χαρακτηριστικό πλεονέκτημα. Το λιμάνι της δε βρίσκεται μακριά από την πόλη. Βρίσκεται δίπλα στην καρδιά της.

Το ζητούμενο για τα επόμενα χρόνια είναι να αξιοποιούμε ολοένα περισσότερο αυτήν τη μοναδική εγγύτητα και να αντιμετωπίζουμε την εμπειρία λιμανιού και πόλης ως μία ενιαία διαδρομή: από τον προβλήτα μέχρι το πρώτο καφέ, από την πύλη μέχρι την αγορά και από την πρώτη εικόνα που αντικρύζει ο επισκέπτης μέχρι την τελευταία.

Η Θεσσαλονίκη δε χρειάζεται να ανακαλύψει τη σχέση της με τη θάλασσα. Τη βιώνει εδώ και αιώνες.

Χρειάζεται να συνεχίσει να την εξελίσσει.

Γιατί όταν λιμάνι και πόλη λειτουργούν ως μέρη της ίδιας εμπειρίας, το αποτύπωμα της δραστηριότητας δεν αποτιμάται μόνο σε αφίξεις.

Διαχέεται στην πόλη και τελικά μετριέται στην αξία που μένει πίσω και ξαναπαράγει αξία.