Κορώνεια και Βόλβη: Ένα ζήτημα ευθύνης για τη Β΄ Θεσσαλονίκης

Aρθρογραφεί στο TheOpinion η Χριστίνα Σωτηράκογλου, δικηγόρος παρ’ Αρείω Πάγω, δικαστική γραφολόγος και πολιτεύεται στη Β’ Θεσσαλονίκης

Οι πρόσφατες εικόνες από τη δραματική συρρίκνωση της επιφάνειας της Κορώνειας, όπως αποτυπώνεται στα δορυφορικά δεδομένα του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, καθώς και τα περιστατικά ανεξέλεγκτης ροής υγρών αποβλήτων σε ρέματα που καταλήγουν στη Βόλβη, δείχνουν ότι η προστασία του υδάτινου πλούτου της Β΄ Θεσσαλονίκης δεν μπορεί να παραμένει υπόθεση αποσπασματικών παρεμβάσεων και εκ των υστέρων διαπιστώσεων.

Η εικόνα της Κορώνειας δεν επιτρέπει ούτε εφησυχασμό ούτε αναβολές.

Οι δύο λίμνες της λεκάνης της Μυγδονίας, εκτός από πολύτιμα οικοσυστήματα, αποτελούν και δείκτη για την κατάσταση του περιβάλλοντος, της αγροτικής παραγωγής και της ίδιας της ανθεκτικότητας της τοπικής κοινωνίας.

Ποια είναι όμως η επιστημονικά καταγεγραμμένη κατάσταση;

Σύμφωνα με έρευνα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου (Malamataris et al., 2020), το υδρολογικό έλλειμμα οφείλεται κυρίως στη μη βιώσιμη άντληση του υπόγειου υδροφορέα, ενώ η μελέτη των Demertzioglou et al. (2022) συνδέει τα επεισόδια μαζικής θνησιμότητας στην Κορώνεια με τοξικά κυανοβακτήρια και υπερσυγκέντρωση αζώτου.

Το Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων-Υγροτόπων (ΕΚΒΥ) και οι πρόσφατες μελέτες του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ (Doulgeris et al., 2024) κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τα ελάχιστα οικολογικά όρια στάθμης στη Βόλβη, η οποία απειλείται άμεσα όταν, σε περιόδους παρατεταμένης λειψυδρίας και χαμηλής στάθμης, δέχεται ανεπεξέργαστα απόβλητα που δεν μπορεί πλέον να αραιώσει.

Με αυτά τα επιστημονικά δεδομένα μπροστά μας, οι λύσεις οφείλουν να είναι συγκεκριμένες. Ο πρωτογενής τομέας κρατά ζωντανή την ύπαιθρο της Β΄ Θεσσαλονίκης, και οι απαντήσεις πρέπει να είναι άμεσες και γενναίες:

Άρδευση ακριβείας: Χρηματοδότηση κλειστών αγωγών και εγκατάσταση ψηφιακών υδρομέτρων σε όλη τη λεκάνη, για να μειωθούν δραστικά οι απώλειες, χωρίς να πληγεί η αγροτική παραγωγή.

Κυκλική χρήση του νερού: Επιτάχυνση της αναβάθμισης των εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων στον Λαγκαδά και στους παραλίμνιους δήμους, ώστε τα επεξεργασμένα ύδατα να επιστρέφουν με ασφάλεια στα χωράφια, περιορίζοντας την ανάγκη για νέες γεωτρήσεις και την πίεση στον υπόγειο υδροφορέα.

Έλεγχοι για τη ρύπανση: Άμεση ενεργοποίηση των ελεγκτικών μηχανισμών για εντοπισμό και τερματισμό κάθε παράνομης διάθεσης βιομηχανικών ή κτηνοτροφικών λυμάτων σε υδατορέματα, όπως αυτά που καταγράφηκαν στον Δήμο Βόλβης.

Ολοκλήρωση του θεσμικού πλαισίου: Άμεση θεσμοθέτηση του Προεδρικού Διατάγματος για το Εθνικό Πάρκο Λιμνών Κορώνειας-Βόλβης και Μακεδονικών Τεμπών, που θα ξεκαθαρίζει οριστικά τις χρήσεις γης και θα προστατεύει το οικοσύστημα χωρίς γραφειοκρατικές ομηρίες.

Η Β΄ Θεσσαλονίκης βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Χρειάζεται εκπροσώπους που γνωρίζουν τα πορίσματα των επιστημόνων, περπατούν στα χωράφια και στις όχθες των λιμνών και έχουν επιστημονική κατάρτιση και θέληση να διεκδικήσουν κονδύλια και λύσεις από τα υπουργεία.

Η αποκατάσταση της Κορώνειας και η θωράκιση της Βόλβης είναι η δοκιμασία της γενιάς μας. Και σε αυτή τη δοκιμασία η απάντησή μας οφείλει να δοθεί με πράξεις ουσίας, τεκμηρίωση και καθημερινή παρουσία δίπλα στις τοπικές κοινωνίες. Εκεί κρίνεται το αποτέλεσμα.