Κατάρτιση για τον άνθρωπο ή για τη διαχείριση των κονδυλίων;

Αρθρογραφεί στο TheOpinion ο Αλέξανδρος Διαμαντόπουλος, Διευθυντής Κατάρτισης σε Κέντρο Διά Βίου Μάθησης (ΚΔΒΜ) και μέλος του Εθνικού Συμβουλίου της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης από τη Β΄ Θεσσαλονίκης.

Για ακόμη μία φορά, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή φέρνει στο φως πεπραγμένα που εκθέτουν τη χώρα μας στον τρόπο διαχείρισης ευρωπαϊκών πόρων. Αυτή τη φορά στο επίκεντρο βρίσκεται η επαγγελματική κατάρτιση και ο τρόπος με τον οποίο σχεδιάστηκαν και υλοποιήθηκαν προγράμματα εκατομμυρίων ευρώ.

Και η χρονική στιγμή έχει ιδιαίτερη σημασία.

Την ώρα που νέα προγράμματα κατάρτισης για εργαζόμενους και ανέργους πρόκειται να βγουν το επόμενο διάστημα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εντοπίζει σοβαρές αδυναμίες στο σύστημα: μεγάλες συμβάσεις που ευνοούν τους ισχυρότερους, περιορισμό του ανταγωνισμού, μικρότερους παρόχους που καταλήγουν υπεργολάβοι και σημαντικές αποκλίσεις ανάμεσα σε όσους προβλέπεται να καταρτιστούν και σε όσους τελικά συμμετέχουν.

Εργάζομαι στον χώρο της επαγγελματικής κατάρτισης για περισσότερα από δώδεκα χρόνια, τα περισσότερα από αυτά ως διευθυντικό στέλεχος. Έχω δει προγράμματα να λειτουργούν σωστά. Ανθρώπους να αποκτούν πραγματικές δεξιότητες, ανέργους να βρίσκουν μια νέα επαγγελματική διέξοδο και εργαζόμενους να εξελίσσονται.

Έχω δει όμως και την άλλη πλευρά.

Και εδώ προκύπτει ίσως το σπουδαιότερο ερώτημα:

Για ποιον σχεδιάζουμε τελικά την κατάρτιση; Για τον άνθρωπο που χρειάζεται νέες δεξιότητες ή για τη διαχείριση των κονδυλίων;

Γιατί όταν ένας διαγωνισμός γίνεται τόσο μεγάλος ώστε στην πράξη να μπορούν να συμμετέχουν ελάχιστοι, κάτι δεν λειτουργεί σωστά.

Στην Ελλάδα υπάρχουν μικρά και μεσαία Κέντρα Διά Βίου Μάθησης με πραγματική παρουσία στις τοπικές κοινωνίες. Γνωρίζουν τις ανάγκες της περιοχής τους, συνεργάζονται με εκπαιδευτές και επιχειρήσεις και έχουν άμεση επαφή με τον άνεργο και τον εργαζόμενο.

Όταν αυτά τα Κέντρα δεν μπορούν να συμμετέχουν ισότιμα και καταλήγουν υπεργολάβοι μεγάλων σχημάτων, αντί να ανοίγουμε την αγορά, τη συγκεντρώνουμε σε όλο και λιγότερα χέρια.

Και αυτή η συγκέντρωση δεν αφορά μόνο την κατάρτιση. Κατά την άποψή μου, τα τελευταία χρόνια βλέπουμε την ίδια κατεύθυνση σε πολλούς επαγγελματικούς κλάδους που συνδέονται με δημόσιο χρήμα ή ευρωπαϊκούς πόρους: οι μεγάλοι γίνονται μεγαλύτεροι και οι μικρότεροι περιορίζονται όλο και περισσότερο. Είναι μια πολιτική κατεύθυνση για την οποία η κυβέρνηση οφείλει να δώσει απαντήσεις.

Υπάρχει όμως και κάτι ακόμη σημαντικότερο: η ποιότητα της ίδιας της κατάρτισης.

Η εξ αποστάσεως εκπαίδευση είναι χρήσιμη. Η ασύγχρονη εκπαίδευση επίσης. Δεν μπορούμε όμως να βαφτίζουμε κάθε σύνδεση σε μια ηλεκτρονική πλατφόρμα «κατάρτιση».

Η ίδια η Επιτροπή καταγράφει περιπτώσεις όπου το e-learning κυριάρχησε σε ποσοστά 80% έως 100%, ενώ τα συστήματα κατέγραφαν τις ώρες σύνδεσης χωρίς να μπορούν να επιβεβαιώσουν εάν ο καταρτιζόμενος πραγματικά παρακολουθούσε ή κατανοούσε το εκπαιδευτικό υλικό.

Εδώ πρέπει να αλλάξει η φιλοσοφία.

Για χρόνια μετράμε πόσους καταρτίσαμε, πόσα πιστοποιητικά δώσαμε και πόσα εκατομμύρια απορροφήσαμε.

Ας αρχίσουμε να μετράμε αυτά που πραγματικά έχουν σημασία:

Πόσοι βρήκαν δουλειά; Πόσοι απέκτησαν πραγματικές δεξιότητες; Πόσοι εργαζόμενοι βελτίωσαν τη θέση τους; Πόσες επιχειρήσεις βρήκαν ανθρώπους με τις γνώσεις που χρειάζονται;

Αυτή είναι η πραγματική αξιολόγηση ενός προγράμματος κατάρτισης.

Και αυτή, κατά τη γνώμη μου, είναι η προοδευτική φιλοσοφία που πρέπει να καθορίζει την κατεύθυνση του αρμόδιου Υπουργείου και τη λειτουργία των Κέντρων Διά Βίου Μάθησης απέναντι στους ωφελούμενους.

Η Ελλάδα χρειάζεται κατάρτιση. Και τη χρειάζεται περισσότερο από ποτέ. Οι τεχνολογίες αλλάζουν, επαγγέλματα μετασχηματίζονται και επιχειρήσεις αναζητούν ειδικότητες που δυσκολεύονται να βρουν.

Γι’ αυτό κάθε ευρώ που κατευθύνεται στην κατάρτιση πρέπει να πιάνει τόπο.

Χρειαζόμαστε διαφάνεια, πραγματικό ανταγωνισμό, χώρο για τα μικρά και μεσαία ΚΔΒΜ, σύνδεση με τις πραγματικές ανάγκες της αγοράς εργασίας και ουσιαστική αξιολόγηση του αποτελέσματος.

Γιατί πίσω από κάθε πρόγραμμα δεν υπάρχει ένας αριθμός σε ένα Excel.

Υπάρχει ένας άνεργος που περιμένει μια ευκαιρία. Ένας εργαζόμενος που θέλει να εξελιχθεί. Μια επιχείρηση που αναζητά ανθρώπους με πραγματικές δεξιότητες.

Και τελικά υπάρχει ένα πολύ απλό ερώτημα:

Τι έμαθε ο άνθρωπος που καταρτίστηκε και τι άλλαξε στη ζωή του την επόμενη ημέρα;

Αν δεν μπορούμε να απαντήσουμε σε αυτό, τότε δεν χάσαμε απλώς ακόμη ένα πρόγραμμα.

Χάσαμε χρήματα, χρόνο και ακόμη μία ευκαιρία να κάνουμε την κατάρτιση αυτό που πραγματικά πρέπει να είναι: ένα εργαλείο προόδου για τον άνθρωπο και την κοινωνία.