Σήμα κινδύνου για τα διατηρητέα κτήρια στην Ελλάδα
theopinion
Σε κρίσιμο σταυροδρόμι φαίνεται να βρίσκεται το ζήτημα των διατηρητέων κτιρίων στην Ελλάδα, με τους ιδιοκτήτες τους να κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για ένα απόθεμα που, όπως προειδοποιούν, απειλείται με σταδιακή φθορά και ενδεχόμενη απώλεια. Το θέμα επανέρχεται δυναμικά στο δημόσιο διάλογο με αφορμή την ημερίδα της 29ης Απριλίου, που διοργανώνει ο Πανελλήνιος Σύλλογος Ιδιοκτητών Διατηρητέων Κτηρίων και Μνημείων, με τίτλο «Διατηρητέα Κτήρια και Μνημεία: Το παρόν και το μέλλον τους στην Ελλάδα».
«Υπόθεση δημόσιου συμφέροντος» τα διατηρητέα
Κεντρικό μήνυμα της πρωτοβουλίας είναι ότι τα διατηρητέα δεν αποτελούν ένα στενά ιδιωτικό ζήτημα, αλλά ζήτημα δημόσιου συμφέροντος, άρρηκτα συνδεδεμένο με την ιστορική ταυτότητα των πόλεων, την αρχιτεκτονική μνήμη και την πολιτιστική κληρονομιά της χώρας.
«Η ευθύνη ανήκει στο κράτος», σημειώνει η πρόεδρος του Συλλόγου, Γιώτα Βρεττάκου-Μιχαλοπούλου, σε δηλώσεις της στο ERT News, ζητώντας ένα σταθερό και μόνιμο θεσμικό πλαίσιο που θα συνδυάζει οικονομικά κίνητρα, φορολογικές ελαφρύνσεις και ταχύτερες αδειοδοτήσεις, με αντάλλαγμα την υποχρέωση διατήρησης και αποκατάστασης των κτιρίων.
Το υψηλό κόστος και η γραφειοκρατία
Σύμφωνα με όσα επισημαίνουν οι ιδιοκτήτες, το κόστος αποκατάστασης ενός διατηρητέου είναι σημαντικά υψηλότερο σε σχέση με ένα σύγχρονο ακίνητο. Όπως αναφέρεται, μπορεί να ξεκινά από περίπου 1.500 ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο και να ξεπερνά ακόμη και τα 4.000 ευρώ, ανάλογα με την κατάσταση του κτιρίου.
Παράλληλα, οι χρονοβόρες διαδικασίες εγκρίσεων από τα αρμόδια υπουργεία, καθώς και η δυσκολία εύρεσης εξειδικευμένων συνεργείων, επιβαρύνουν περαιτέρω την κατάσταση, οδηγώντας – σύμφωνα με τους εκπροσώπους των ιδιοκτητών – σε φαινόμενα εγκατάλειψης κτιρίων.
Το αίτημα για φορολογικές ελαφρύνσεις
Κεντρική διεκδίκηση παραμένει η κατάργηση ή σημαντική αναθεώρηση του ΕΝΦΙΑ για τα διατηρητέα, με το επιχείρημα ότι πρόκειται για ακίνητα με περιορισμένη αξιοποίηση και αυξημένο κόστος συντήρησης. Παράλληλα, ζητείται η θεσμοθέτηση μόνιμου χρηματοδοτικού προγράμματος αποκατάστασης, με σταθερούς πόρους και σαφείς κανόνες.
Ένα κτιριακό απόθεμα σε κίνδυνο
Η ανησυχία που εκφράζεται είναι έντονη: χιλιάδες διατηρητέα κτίρια βρίσκονται σε πορεία σταδιακής απαξίωσης, όχι λόγω αδιαφορίας, αλλά λόγω οικονομικής και διοικητικής αδυναμίας των ιδιοκτητών να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις.
«Βρισκόμαστε στο όριο να χαθεί οριστικά μεγάλο μέρος του σημαντικού κτηριακού αποθέματος», προειδοποιεί η κ. Βρεττάκου-Μιχαλοπούλου, υπογραμμίζοντας ότι διακυβεύεται η ίδια η σύνδεση της ιστορικής συνέχειας της χώρας.
Ο ρόλος του τεχνικού κόσμου και η πρόταση για παρατηρητήριο
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στη συμβολή του τεχνικού κόσμου -μηχανικών, μελετητών και εξειδικευμένων τεχνιτών- οι οποίοι καλούνται να συμμετάσχουν ενεργά στη διαμόρφωση εφαρμόσιμων προτύπων αποκατάστασης.
Παράλληλα, προτείνεται η δημιουργία ενός μόνιμου παρατηρητηρίου διατηρητέων, με στόχο την καταγραφή και τον στρατηγικό σχεδιασμό. Ωστόσο, οι ιδιοκτήτες τονίζουν ότι μια τέτοια δομή δεν πρέπει να εξελιχθεί σε ακόμη ένα γραφειοκρατικό βάρος, αλλά σε ουσιαστικό εργαλείο πολιτικής προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς.