Ήταν ένας Αμερικανός, ένας Τούρκος, ένας Έλληνας και το… Κογκρέσο
Όσο κι αν ο Τραμπ θέλει ή υποδύεται ότι θέλει να κάνει τον Ερντογάν χαρούμενο το τελικό «ναι» ή «όχι» δεν θα βγει από το Οβάλ Γραφείο κι αυτό το ξέρουν μέχρι και οι πέτρες...
Μελίνα Καραπαναγιωτίδου 
Ό,τι κι αν λέει ο Ντόναλντ Τραμπ μπροστά στις κάμερες, ό,τι κι αν υποσχέθηκε στον «φίλο» του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν κατά τη διάρκεια της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, το αμερικανικό Σύνταγμα έχει φροντίσει να μην αφήνει τον έναν και μοναδικό πρόεδρο να κάνει του κεφαλιού του. Το Κογκρέσο έχει τον τελευταίο λόγο σε θέματα όπλων, κυρώσεων και διεθνών συμφωνιών, γιατί οι ιδρυτές των ΗΠΑ ήξεραν καλά ότι αυτός που μπορεί να πατήσει το κουμπί των πυρηνικών μπορεί να πει «θα άρουμε τις κυρώσεις, εντάξει;» και μετά μόλις δει το μενού του δείπνου -με ποντιακό άρωμα παρακαλώ- να αλλάξει γνώμη.
Και ναι, ο Τραμπ είπε ότι «θα άρουμε τις κυρώσεις» για τους S-400 και ότι η πώληση των F-35 στην Τουρκία «είναι σίγουρα κάτι που θα εξετάσουμε». Ο Ερντογάν, από την πλευρά του, χαμογελούσε σαν να είχε μόλις ακούσει «inşallah, kardeşim, (αν θέλει ο Θεός αδερφέ μου) θα γίνει όπως το θέλουμε» . Ο δε Αμερικανός πρόεδρος έμοιαζε με τον θείο που πηγαίνει στο γάμο του ανιψιού και λέει «θα σου φέρω δώρο μεγάλο believe me» (πίστεψέ με). Όμως το Κογκρέσο δεν είναι ούτε φίλος, ούτε θείος. Είναι το σώμα που ελέγχει τις εξαγωγές όπλων μέσω του Arms Export Control Act και μπορεί να μπλοκάρει ό,τι απειλεί την εθνική ασφάλεια ή τις σχέσεις με συμμάχους. Οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν το 2017 για τα ρωσικά συστήματα είναι νόμος που το Κογκρέσο μπορεί να υπερασπιστεί μια χαρά και με άνεση. Και για τα F-35, η πώληση σε σύμμαχο περνάει από το Κογκρέσο, που έχει προθεσμία ενός μήνα να την απορρίψει.
Οπότε όσο κι αν ο Τραμπ θέλει να κάνει τον Ερντογάν χαρούμενο, όσο κι αν λέει «θα πάρω την απόφαση σύντομα», το τελικό «ναι» ή «όχι» δεν βγαίνει από το Οβάλ Γραφείο. Και μέσα σε όλο αυτό το… αντάμωμα και το χορό των προέδρων, ο Έλληνας πρωθυπουργός Μητσοτάκης μίλησε ψύχραιμα – και καλά έκανε – για τη συμμαχία που πρέπει να βασίζεται στη θεμελιώδη αρχή των σχέσεων καλής γειτονίας και ότι πρέπει να είναι σαφές ότι οι ευαισθησίες όλων των μελών του ΝΑΤΟ λαμβάνονται υπόψη. Και για να μην υπάρχει αμφιβολία, υπενθύμισε το casus belli της Τουρκίας σε περίπτωση που η Ελλάδα ασκήσει το νόμιμο δικαίωμά της να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα. Με λίγα λόγια είπε ότι εμείς έχουμε την απειλή πολέμου συνεχώς πάνω από τα κεφάλια μας και να μας λείπει ο δικός τους γκαϊλές για το πόσο φίλοι είναι και αλληλοσυμπληρώνονται οι δύο τους.
Αν η Τουρκία πάρει τελικά F-35, η στρατιωτική ισορροπία στο Αιγαίο αλλάζει δραματικά. Τα stealth είναι τεχνολογικό πλεονέκτημα που μπορεί να κάνει την τουρκική αεροπορία πιο απειλητική απέναντι στα ελληνικά Rafale και F-16. Αυτό λένε οι δικοί μας αξιωματούχοι εδώ και μήνες, ενώ παράλληλα το Ισραήλ εκφράζει τις δικές του ανησυχίες. Και μπορεί ο διεθνής τύπος να εστιάζει στη θερμή προσωπική σχέση των δύο προέδρων και στις «παραχωρήσεις» που ο Αμερικανός πρόεδρος είναι έτοιμος να κάνει, όμως αλλιώς πέφτει να κοιμηθεί και αλλιώς ξυπνάει όπως καταλάβαμε πρόσφατα με την Ιταλίδα πρωθυπουργό Μελόνι και τη πολυδιαφημιζόμενη φιλία τους. Και για να μην ξεχνάμε το ευρύτερο πλαίσιο, από τη συνάντηση Μητσοτάκη-Ερντογάν τον Φεβρουάριο του 2026 στην Άγκυρα, οι δύο πλευρές έχουν κρατήσει ανοιχτό το κανάλι διαλόγου. Υπογράφηκαν συμφωνίες για αύξηση του εμπορίου στα 10 δισεκατομμύρια δολάρια, συνεργασία στη μετανάστευση και μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης. Η Τουρκία μάλιστα απέσυρε το νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα» πριν τη σύνοδο, για να μην ρίξει λάδι στη φωτιά, τουλάχιστον προς το παρόν. Αλλά τα μεγάλα αγκάθια, η οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών, η υφαλοκρηπίδα, η επέκταση των χωρικών υδάτων παραμένουν. Αν τελικά το Κογκρέσο πει «όχι» τότε ο Τραμπ απλά θα σχολιάσει «Tamam, başka sefere», δηλαδή, εντάξει, την επόμενη φορά, διότι αυτό είναι το Κογκρέσο, αποδεικνύοντας ότι η δημοκρατία, παρά τις προσπάθειες του, δεν έχει γίνει ακόμη… μονοπρόσωπη υπόθεση.
