Μεταγραφές, εθνικές, το γύρισμα – Όταν ο κόσμος του ποδοσφαίρου ήταν αλλιώς
theopinion 
Πώς θα φαινόταν στη νέα γενιά των ποδοσφαιρόφιλων ένας κόσμος χωρίς μεταγραφικά παράθυρα, χωρίς διακοπή για εθνικές ή χωρίς sweeper keepers;
Επιμέλεια: Σωτήρης Στούμπος
Όλα αυτά μοιάζουν ξένα γι’ αυτούς, ενώ για τους παλαιότερους είναι μια ανάμνηση που ίσως έχει ξεχαστεί με την πάροδο του χρόνου, καθώς το ποδόσφαιρο στον 21ο αιώνα έχει μεταβληθεί σε ένα «σύμπαν» τεράστιων διαστάσεων, που φτάνει σε κάθε γωνιά της γης και δεν περιορίζεται στα τοπικά δρώμενα.
Πάμε λοιπόν να δούμε, μια σειρά από κανονισμούς και λειτουργίες, που με την πάροδο του χρόνου έχουν περάσει στην ιστορία του αθλήματος, αλλάζοντας σημαντικά το ποδόσφαιρο που γνωρίζουμε σήμερα.
Μεταγραφές δίχως περιορισμό: Ποδόσφαιρο χωρίς «παράθυρα»
Ένα θεσμικό πλαίσιο που πιθανώς δεν είναι ευρέως γνωστό στις μέρες μας, είναι το γεγονός πως δεν υπήρχαν οι μεταγραφικές περίοδοι του καλοκαιριού και του Ιανουαρίου.
Οι παίκτες είχαν το ελεύθερο να μετακινηθούν από τις ομάδες τους σε οποιοδήποτε χρονικό σημείο της σεζόν εκτός των τελευταίων εβδομάδων (με μια προθεσμία να ορίζεται στα τέλη Μαρτίου), με σκοπό να μην επηρεάζονται οι «μάχες» στα τέλη της σεζόν.
Το συγκεκριμένο σύστημα είχε ως αποτέλεσμα οι μεγάλοι σύλλογοι να μπορούν να «κλέψουν» μέσα από τα χέρια των μικρότερων, παίκτες οι οποίοι έκαναν πολύ καλή σεζόν, σε χρονικές συγκυρίες που προκαλούνταν μεγάλο πρόβλημα και βοηθούσε πάρα πολύ κάποια ομάδα που μπορεί να ήταν μακριά από τον στόχο που είχε θέσει.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι μία από τις κορυφαίες μεταγραφές του Σερ Άλεξ Φέργκιουσον στην Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ. Τον Νοέμβριο του 1992, στην πρώτη σεζόν της Πρέμιερ Λιγκ και ενώ το σύνολο του Σκωτσέζου προπονητή πραγματοποιούσε κάκιστο ξεκίνημα, η Λιντς Γιουνάιτεντ που ήταν κάτοχος του πρωταθλήματος προσπάθησε να αποκτήσει τον Ντένις Ίργουιν, κίνηση που της γύρισε «μπούμερανγκ», καθώς ο Σερ Άλεξ αρνήθηκε κατηγορηματικά. Όχι μόνο αυτό, αλλά κατάφερε να αποκτήσει τον σπουδαίο Ερίκ Καντονά από την ίδια την Λιντς, πείθοντάς τον να κάνει την κίνηση έναντι 1.2 εκατομμυρίων λιρών σε ένα κομβικό χρονικό σημείο. Μια κίνηση που χάρισε στην Γιουνάιτεντ τον πρώτο της τίτλο μετά από χρόνια και έριξε κατά πολύ το επίπεδο της Λιντς, η οποία πήγε για μαλλί και βγήκε… κουρεμένη.
Αντίστοιχες μεταγραφές ήταν εκείνες του Άντι Κόουλ, πάλι στην Γιουνάιτεντ από την Νιούκαστλ, του Φαουστίνο Ασπρίγια, απ’ την Γιουβέντους στην Νιούκαστλ, του Κλίνσμαν, απ’ την Σαμπντόρια στην Τότεναμ, του Έντγκαρντ Ντάβιτς από τη Μίλαν στην Γιουβέντους και του Κλάρενς Ζέεντορφ από την Ρεάλ στην Ίντερ.
Κάθε ομοσπονδία είχε το δικό της πλαίσιο για να περιορίζει τέτοιου είδους κινήσεις, με την Αγγλία να έχει εμφανώς το πιο «ανοιχτό» μοντέλο. Παράπονα υπήρχαν πολλά, κυρίως απ’ την UEFA, με αποτέλεσμα η FIFA να επέμβει τη σεζόν 2002/03 και να εγκαταστήσει το σύστημα που ισχύει μέχρι και σήμερα.
Διοργανώσεις που λειτουργούν υπό ημι-επαγγελματικές συνθήκες, έχουν ακόμη το παλιό μοντέλο, ωστόσο οι μεταγραφές στα μέσα της σεζόν ακόμη και εκεί, δεν είναι ιδιαίτερα διαδεδομένες πια.
Συνύπαρξη εθνικών ομάδων και συλλόγων: Το «χάος» στο ποδοσφαιρικό καλεντάρι
Τετάρτη εθνική, Σάββατο σύλλογοι. Ίσως η μεγαλύτερη αστοχία στον αρχικό σχεδιασμό του ποδοσφαιρικού ημερολογίου. Τη σήμερον ημέρα δίνεται τεράστια έμφαση στον σωστό σχεδιασμό του προγράμματος και προφανώς ενώ η κατάσταση τότε δεν ήταν τόσο προβληματική λόγω του πολύ μικρότερου βαθμού αγώνων, ένα τέτοιο πλαίσιο προκαλούσε όχι μόνο αγωνιστικά αλλά και… ηθικά ζητήματα, με τους παίκτες να καλούνται να… επιλέξουν, ουσιαστικά, ανάμεσα στις δύο υποχρεώσεις τους.
Οι ομοσπονδίες είχαν το ελεύθερο να ορίζουν φιλικά και προκριματικούς αγώνες όποτε ήθελαν, καθώς δεν υπήρχε προκαθορισμένη περίοδος αφιερωμένη για αυτά τα παιχνίδια. Το γεγονός αυτό οδηγούσε στη «σύγκρουση» αυτή όπου αρκετοί παίκτες μπορεί να είχαν αγώνα για τα προκριματικά ενός Μουντιάλ και την ίδια ή την επόμενη μέρα να είχαν ευρωπαϊκό ματς με τις ομάδες τους.
Λογικό και επόμενο λοιπόν, να υπάρξει «πόλεμος» μεταξύ των δύο στρατοπέδων. Δεν ήταν λίγες οι φορές που παίκτες προφασίζονταν τραυματισμό για να αποφύγουν μία από τις δύο πλευρές, ή οι ίδιοι οι σύλλογοι να δηλώνουν ότι κάποιος είναι τραυματίας για να μην κληθεί στην εθνική, τακτική που φυσικά ακολουθείται μέχρι σήμερα.
Στον αντίποδα, παίκτες που έβαζαν την χώρα τους προτεραιότητα, ήξεραν πως θα δημιουργούσαν πρόβλημα, σε αυτούς οι οποίοι πλήρωναν τον μισθό τους. Καθώς οδηγούμασταν σε υπονόμευση των εθνικών ομάδων, στις αρχές της δεκαετίας του 2000 η FIFA έθεσε σε εφαρμογή το Συγχρονισμένο Πρόγραμμα Αγώνων που προέβλεπε τις γνωστές σε όλους μας, διακοπές για τις εθνικές ομάδες.
Κωμικό παράδειγμα, ο Μαρκ Χιουζ, που μέσα σε μία Τετάρτη είχε να αντιμετωπίσει αγώνα προκριματικών για το Euro του ’88, απέναντι στην Τσεχοσλοβακία (με την Ουαλία να γνωρίζει την ήττα με 2-0), ενώ λίγο αργότερα η ομάδα του, Μπάγερν, είχε ματς κυπέλλου με την Γκλάντμπαχ.
Καμία πλευρά δεν θα υποχωρούσε με αποτέλεσμα ο Χιούζ να παίξει το 90λεπτο με την Ουαλία και ύστερα να «φυγαδευθεί» από το αεροδρόμιο της Πράγας για να πάει στο Ολιμπιστάντιον, να μπει ως αλλαγή στο 63΄για τη Μπάγερν και να την βοηθήσει να πάρει την πρόκριση με 3-2 στην παράταση.
Το περιβόητο «γύρισμα στον τερματοφύλακα»: Ο κανονισμός που άλλαξε το ποδόσφαιρο για πάντα
Όχι και τόσο άγνωστη ιστορία αλλά ιδιαίτερα σημαντική για το σύγχρονο ποδόσφαιρο. Back pass, δηλαδή το γύρισμα της μπάλας στον τερματοφύλακα.
Έως και το 1992, ο τερματοφύλακας είχε το δικαίωμα να μαζέψει την μπάλα με τα χέρια από πάσα συμπαίκτη του. Μια τρύπα στους κανονισμούς την οποία οι αμυνόμενοι εκμεταλλεύονταν στο έπακρο, με αποκορύφωμα το Μουντιάλ του ’90 στην Ιταλία.
Η συνθήκη αυτή προήγαγε το «ροκάνισμα» του χρόνου, καθώς όταν μια ομάδα είχε ένα προβάδισμα το οποίο ήθελε να διατηρήσει στο τέλος του αγώνα, απλώς άλλαζε πάσες μεταξύ του τερματοφύλακα. Αυτό σε συνδυασμό με μια άλλη «εξυπνάδα» των τερματοφυλάκων, είχε μεγάλη επίπτωση στην ποιότητα του παιχνιδιού. Ο λόγος για τον «κανόνα των 4 βημάτων».
Οι κίπερς έπρεπε να κάνουν μέχρι τέσσερα βήματα με την μπάλα στα χέρια (δεν υπήρχε ο σημερινός κανόνας των 8 δευτερολέπτων), με αποτέλεσμα να παίρνουν τη μπάλα, να την πετούν ελαφρώς μπροστά τους και να την ξαναπιάνουν για να «προσπεράσουν» αυτόν τον περιορισμό.
Αυτό λύθηκε πολύ αργότερα, το 2000. Το γύρισμα ωστόσο ήταν μεγάλο πρόβλημα γιατί ουσιαστικά εμπόδιζε το να παιχτεί ποδόσφαιρο. Ο τερματοφύλακας της Ιρλανδίας Πάκι Μπόνερ, σε ματς της χώρας του με την Αίγυπτο, αντάλλαζε πάσες και κράτησε την μπάλα για συνολικό σερί 6 (!) λεπτών.
Το καλοκαίρι του 1992, άλλαξε ο κανονισμός, αποτρέποντας τους τερματοφύλακες από το να μαζεύουν την μπάλα από πάσες συμπαικτών. Η αλλαγή αυτή, ήταν και η αρχή της μεγαλύτερης τακτικής επανάστασης στην ιστορία του ποδοσφαίρου.
Αρχικά προκάλεσε χάος, καθώς από συνήθεια οι παίκτες συνέχιζαν να κάνουν αυτή την κίνηση, που πλέον έδινε πολλά έμμεσα φάουλ. Από την άλλη, αμυντικοί και κυρίως τερματοφύλακες, δεν είχαν συνηθίσει να έχουν την μπάλα στα πόδια υπό συνθήκες πίεσης, κάτι που οδήγησε σε πολλά λάθη και… κωμικές καταστάσεις.
Χάρη όμως σε όλα αυτά, «γεννήθηκαν» οι ψηλές αμυντικές γραμμές, το πρέσινγκ, οι μοντέρνοι τερματοφύλακες-πασαδόροι που δεν μένουν «κολλημένοι» στην γραμμή τους, η ανάπτυξη από την άμυνα και ουσιαστικά όλες οι απαρχές του μοντέρνου επιθετικού ποδοσφαίρου με το υψηλό ρίσκο που σήμερα θεωρούνται νόρμα.
