Ημερίδα του ΙΣΘ κατά της βίας σε… γιατρούς

Πάνω από 80–90% των γιατρών και νοσηλευτών έχουν βιώσει κάποια μορφή βίας σύμφωνα με επιστημονικές μελέτες δημοσιευμένες στο PubMed Central (PMC). Έρευνα σε δύο νοσοκομεία στην Ελλάδα έδειξε ότι το 88.8% των συμμετεχόντων βίωσαν βία τουλάχιστον μία φορά τον τελευταίο χρόνο, με 93.4% στους ιατρούς και 87.8% στους νοσηλευτές. Άλλη μελέτη σε πανεπιστημιακό νοσοκομείο στην Κρήτη ανέφερε ότι το 94.7% των νοσηλευτών βίωσαν λεκτική κακοποίηση, με την πλειονότητα των περιστατικών από συγγενείς ασθενών. Αυτά τα ευρήματα ευθυγραμμίζονται με διεθνή δεδομένα όπου η λεκτική βία είναι η πιο συχνή μορφή (Εδω περισσότερα για την έρευνα)

Οι μεγάλες αναμονές κυρίως η αιτία

Η βία σε βάρος των ιατρών από ασθενείς ή συγγενείς τους αποτελεί ένα φαινόμενο με βαθιές ρίζες, όπως αναλύεται σε πρόσφατες δημοσιεύσεις του Lancet. Οι κύριοι παράγοντες που πυροδοτούν τέτοια περιστατικά συνδέονται με την απογοήτευση και το άγχος των ασθενών ή των οικείων τους, που συχνά προκύπτει από μακρούς χρόνους αναμονής, υπερπλήρη νοσοκομεία και περιορισμένους πόρους, οι οποίοι δημιουργούν ένταση σε περιβάλλοντα υψηλής πίεσης όπως τα τμήματα επειγόντων περιστατικών. Τα θέματα αυτά θα αναλυθούν για άλλη μία φορά, σε εκδήλωση που διοργανώνει ο Ιατρικός Σύλλογος Θεσσαλονίκης. Αναλυτικά το πρόγραμμα της ημερίδας εδώ:

Δεν είναι θέμα ιατρικό αλλά… οργανωτικό!

Η έλλειψη αποτελεσματικής επικοινωνίας μεταξύ ιατρού και ασθενούς εντείνει τις παρεξηγήσεις, ιδιαίτερα όταν οι προσδοκίες για άμεση ίαση δεν εκπληρώνονται ή όταν κακά αποτελέσματα θεραπείας αποδίδονται προσωπικά στον ιατρό, αντί σε συστημικούς περιορισμούς. Επιπλέον, παράγοντες όπως η χρήση αλκοόλ ή ουσιών από τους δράστες, ψυχικές διαταραχές ή η γενικότερη μειωμένη εμπιστοσύνη προς το σύστημα υγείας συμβάλλουν σημαντικά, καθώς οι ιατροί γίνονται ο εύκολος στόχος για την εκτόνωση συσσωρευμένης αγανάκτησης. Σε πολλές περιπτώσεις, η βία δεν προέρχεται από καθαρά ιατρικά ζητήματα, αλλά από ευρύτερες κοινωνικές και οργανωτικές αδυναμίες, όπως η υποστελέχωση και η ανεπαρκής ασφάλεια στους χώρους εργασίας, που αφήνουν τους επαγγελματίες υγείας εκτεθειμένους χωρίς επαρκή προστασία. Στην Ελλάδα, ο Πανελλήνιος Ιατρικός Σύλλογος έχει επανειλημμένα επισημάνει ότι το φαινόμενο αυτό έχει ενταθεί τα τελευταία χρόνια, με τους ιατρούς να αντιμετωπίζουν καθημερινά λεκτικές επιθέσεις, απειλές και ενίοτε σωματική βία, ιδιαίτερα σε δημόσια νοσοκομεία όπου οι συνθήκες υπερφόρτωσης είναι έντονες. Οι ίδιοι οι ιατρικοί σύλλογοι τονίζουν ότι η ρίζα του προβλήματος βρίσκεται στην χρόνια υποχρηματοδότηση και υποστελέχωση του Εθνικού Συστήματος Υγείας, που μετατρέπει την αγωνία των ασθενών σε επιθετικότητα προς εκείνους που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Η απουσία επαρκών μέτρων ασφαλείας και η καθυστερημένη απόδοση δικαιοσύνης σε προηγούμενα περιστατικά δημιουργούν ένα κλίμα ατιμωρησίας, ενθαρρύνοντας περαιτέρω εκτροπές. Τελικά, η βία αυτή δεν πλήττει μόνο τους ίδιους τους ιατρούς, προκαλώντας τους ψυχολογική φθορά και ενίοτε αποχώρηση από το επάγγελμα, αλλά υπονομεύει και την ίδια την ποιότητα της παρεχόμενης φροντίδας, καθώς οι επαγγελματίες υγείας εργάζονται υπό συνεχή φόβο και πίεση.

Αυτεπάγγελτη δίωξη κι όμως οι επιθέσεις συνεχίζονται

Η αντιμετώπιση απαιτεί όχι μόνο νομοθετικές παρεμβάσεις, που έχουν γίνει σχετικά πρόσφατα με πιέσεις του Ιατρικού Συλλόγου Θεσσαλονίκης και του Πανελληνίου Ιατρικού Συλλόγου και ενέργειες της σημερινής κυβέρνησης και του υπουργού Δικαιοσύνης Γιώργου Φλωρίδη αλλά απαιτούνται και βαθιές διαρθρωτικές αλλαγές στο σύστημα υγείας, ώστε να μειωθούν οι συνθήκες που γεννούν την ένταση και τα ξεσπάσματα βίας παντός είδους, ψυχολογικής, λεκτικης και σωματικής. Να θυμίσουμε ότι τον Φεβρουάριο 2024 (ν. 5090/2024), με ισχύ από 1η Μαΐου 2024 ψηφίστηκε νόμος για την προστασία των λειτουργών υγείας όπου προβλέπει αυστηρότερες ποινές για βία κατά ιατρών, νοσηλευτών και πληρωμάτων ΕΚΑΒ κατά την άσκηση καθηκόντων τους σε νοσοκομεία και δομές υγείας. Οι δε επιθέσεις γίνονται ιδιώνυμα αδικήματα με αυτόφωρη διαδικασία και αυτεπάγγελτη δίωξη. Οι ποινές περιλαμβάνουν φυλάκιση συνήθως τουλάχιστον 6-12 μήνες, χωρίς εύκολη αναστολή ή μετατροπή σε χρηματική. Σε βαριές περιπτώσεις μπορεί να φτάνουν σε κακούργημα. Στόχος του νόμου ήταν η αποτροπή -αν και όπως φαίνεται από τις επιθέσεις που συνεχίζονται στα νοσοκομεία της χώρας- δεν έχει εκπληρωθεί ακόμη στο 100% (φωτο από την εκδήλωση του ΙΣΘ στο νοσοκομείο ΠΑΠΑΓΕΩΡΓΙΟΥ το 2024 ώστε να ενημερωθούν οι γιατροί για το νόμο Φλωρίδη και την αυτεπάγγελτη δίωξη όσων τους επιτίθονται)