Η Θεσσαλονίκη και το μυστικό των… 42 μοιρών

Ο Θερμαϊκός και τα βουνά γύρω Χορτιάτης, Σέιχ Σου, Όλυμπος κρατούν υγρασία στον αέρα ακόμα και όταν η βροχή έχει σταματήσει στη λεκάνη της πόλης (ΦΩΤΟ πριν από λιγο)

Το ουράνιο τόξο δεν είναι κάτι που «εμφανίζεται» κάπου στον ουρανό ως αντικείμενο είναι καθαρά οπτικό φαινόμενο που δημιουργείται μέσα στα μάτια μας, όταν κοιτάμε ακριβώς προς τη σωστή κατεύθυνση. Για να το δούμε, χρειαζόμαστε δύο πράγματα ταυτόχρονα, ψιλή βροχή ή υγρασία στον αέρα μπροστά μας -και από αυτό το δεύτερο έχουμε αρκετή στην πόλη μας- και ήλιο χαμηλά πίσω μας.

Το πιο όμορφο μάθημα φυσικής στον ουρανό μας

Στη Θεσσαλονίκη αυτές οι συνθήκες συναντιούνται πολύ συχνά, γι’ αυτό και τα ουράνια τόξα είναι από τα πιο συνηθισμένα και εντυπωσιακά θεάματα, ειδικά πάνω από τον Θερμαϊκό. Το λευκό φως του ήλιου στην πραγματικότητα περιέχει όλα τα χρώματα μαζί, όταν μια ακτίνα μπαίνει μέσα σε μια στρογγυλή σταγόνα νερού, διαθλάται (λυγίζει), γιατί το νερό είναι οπτικά πιο πυκνό από τον αέρα. “Επειδή κάθε χρώμα λυγίζει με ελαφρώς διαφορετική γωνία το κόκκινο λιγότερο, το ιώδες περισσότερο, το φως διαχωρίζεται σαν να περνάει μέσα από πρίσμα. Μετά χτυπάει στο πίσω τοίχωμα της σταγόνας, ανακλάται μία φορά σαν καθρέφτης και ξαναβγαίνει προς τα έξω, διαθλώμενο για δεύτερη φορά”. Η συνολική απόκλιση της ακτίνας είναι περίπου 42° για το κόκκινο και 40° για το ιώδες. Αυτό σημαίνει ότι όλες οι σταγόνες που βρίσκονται ακριβώς σε αυτή την γωνία γύρω από τη σκιά του κεφαλιού μας στέλνουν το ίδιο χρώμα στα μάτια μας και έτσι σχηματίζεται η καμπύλη με τα επτά χρώματα στη σειρά.

Το… χαμόγελο του Θερμαϊκού

Στη Θεσσαλονίκη το φαινόμενο ευνοείται ιδιαίτερα από το τοπικό κλίμα και τη γεωγραφία. Το μεσογειακό κλίμα της πόλης δίνει απότομες, σύντομες μπόρες, συχνά το απόγευμα ή νωρίς το βράδυ, ενώ ο ήλιος συνεχίζει να λάμπει από τα δυτικά. Ταυτόχρονα, ο Θερμαϊκός και τα βουνά γύρω (Χορτιάτης, Σέιχ Σου, Όλυμπος) κρατούν υγρασία στον αέρα ακόμα και όταν η βροχή έχει σταματήσει στη λεκάνη της πόλης. Αποτέλεσμα είναι να βλέπουμε συχνότατα το τόξο να ξεκινάει από την Καλαμαριά ή την Περαία και να καταλήγει προς Χαλκιδική ή πάνω από το λιμάνι, μερικές φορές διπλό ή ακόμα και με υπερ-αριθμητικές απαλές λωρίδες πάνω-κάτω από το κύριο τόξο, όταν οι σταγόνες είναι πολύ ομοιόμορφες σε μέγεθος. Αν και δεν υπάρχει ειδική επιστημονική εργασία που να μελετά αποκλειστικά τα ουράνια τόξα της Θεσσαλονίκης, τα δεδομένα βροχοπτώσεων του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου και της ΕΜΥ δείχνουν ότι η πόλη έχει περίπου 90-110 ημέρες βροχής τον χρόνο, με έντονες απογευματινές μπόρες τους ζεστούς μήνες και ψυχρά μέτωπα τον χειμώνα που καθαρίζουν γρήγορα από τα δυτικά.

Όταν ο ήλιος φιλιέται με τη… βροχή

Αυτή ακριβώς η εναλλαγή είναι που κάνει τα ουράνια τόξα τόσο συχνά και φωτεινά εδώ, συχνότερα από πολλές άλλες περιοχές της Ελλάδας. Όταν μάλιστα ο αέρας είναι καθαρός μετά τη βροχή, τα χρώματα γίνονται εξαιρετικά ζωηρά, γιατί δεν υπάρχουν σωματίδια σκόνης που να τα θαμπώνουν. Με λίγα λόγια, το ουράνιο τόξο πάνω από τη Θεσσαλονίκη δεν είναι τυχαίο ούτε σπάνιο είναι η φυσική συνέπεια του κλίματος, της θέσης της πόλης δίπλα στη θάλασσα και του ότι ο ήλιος δύει ακριβώς απέναντι από την κατεύθυνση που συνήθως φεύγει η βροχή. Γι’ αυτό και σχεδόν όλοι οι Θεσσαλονικείς έχουν τουλάχιστον μία φωτογραφία με το Λευκό Πύργο ή τον Όλυμπο να φωτίζονται κάτω από μια πολύχρωμη καμάρα, σαν ο ουρανός να χαμογελάει ακριβώς πάνω από την πόλη μας ΠΗΓΕΣ:  https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S037015730100076X – https://www.researchgate.net/publication/269929976_Physics_of_rainbow