ΔΕΘ: Τα… τζιτζιλομίτζιλα δεν είναι απλώς αναμνηστικά δωράκια

Η τσάντα με λογότυπο, η ομπρέλα, το στυλό, το powerbank, το σημειωματάριο είναι κινητές διαφημίσεις που φεύγουν από το περίπτερο και συνεχίζουν να κυκλοφορούν στην πόλη, στο σχολείο, στο αυτοκίνητο. Γι’ αυτό τα πιο επιτυχημένα… τζιτζιλομίτζιλα δεν είναι τα πιο ακριβά, αλλά τα καθημερινά.

Η ΕΥΑΘ πχ έδωσε ομπρέλες, αντικείμενο που μιλάει για νερό χωρίς να το εξηγεί και σχηματίστηκαν ουρές.  Άλλοι έδωσαν σφυρίχτρες και βεντάλιες. Το κράτος και οι φορείς που εποπτεύει επιχειρούν κάτι πιο σύνθετο, μια διαδικασία ελάχιστης ανταποδοτικότητας φόρων. Η δε Ελληνική Αστυνομία φέτος έπαιξε με διαβατήριο, σφραγίδες, και μετά παγουρίνι και φακό. Τα περισσότερα δωράκια πρέπει να τα κερδίσεις παίζοντας και κυρίως συμμετέχοντας. Για τις χώρες και τις μεγάλες εταιρείες το αναμνηστικό είναι διπλωματία χαμηλής έντασης. Ένα γραμματόσημο, μια φανέλα, μια φθηνή πένα στον επισκέπτη έχουν την ίδια λογική. Να μείνει ίχνος της συνάντησης, όχι καποια ιδέα αλλά κάποιο αντικείμενο.

Η δε συλλογή είναι τελετουργία. Δεν μαζεύεις ομπρέλες και φυλλάδια επειδή σου λείπουν. Μαζεύεις επειδή η ΔΕΘ είναι ένας από τους τελευταίους δημόσιους χώρους όπου υπάρχει το δωρεάν χωρίς κινδύνους. Υπάρχει κάτι παιδικό και κάτι ενήλικο μαζί. Για τα παιδιά είναι κυνήγι θησαυρού. Για τους μεγάλους είναι απόδειξη ότι δεν εχασαν το παιδι μέσα τους. Το να περάσεις από όλα τα περίπτερα μοιάζει με χαρτογράφηση. Δεν θέλεις να χάσεις το σταντ που ακούγεται ότι έχει καλό δωράκι. Η πληροφορία κυκλοφορεί από στόμα σε στόμα όπως παλιά. Μερικές φορές υπάρχουν κι αυτοί που ρωτάνε -καλή ώρα- ευθέως για το που βρίσκονται τα απίστευτα… τζιτζιλομίτζιλα. Η επιμονή και υπομονή δείχνουν και μια οικονομία του συμβολικού. Σε μια εποχή που σχεδόν όλα αγοράζονται με τα χέρια κι ένα κλικ, το αντικείμενο που κερδίζεται με τα… πόδια έχει άλλη αξία, συλλεκτική. Με βόλτα, οικογενειακή εξόρμηση, πολιτική σκηνή, πανηγύρι, συναυλία είναι ό,τι θέλει ο καθένας και ο συλλέκτης δεν είναι απαραίτητα καταναλωτής. Ακολουθεί μια παράδοση δεκαετιών ή καλύτερα ενός αιώνα από τοτε που ιδρύθηκε η ΔΕΘ όταν μοίραζαν καραμέλες.

Φέτος με την προηγμένη Ιαπωνία ως τιμώμενη χώρα υπαρχει και μια μεγάλη αντίφαση. Μέσα στα ίδια περίπτερα διακρίνεις ξεκάθαρα ρομπότ, QR codes, διαδραστικές οθόνες, τεχνητή νοημοσύνη, «τάξη του μέλλοντος» και δίπλα τους περιοδικά, κατάλογοι, φυλλαδια, χαρτες και αφίσες. Το έντυπο επιβιώνει εξαιρετικά, επειδή κάνει δουλειά που το PDF δεν κάνει ακόμα, δίνει βάρος στο χέρι. Απόδειξη ότι πήρες κάτι. Δεν χρειάζεται μπαταρία, σήμα ή εφαρμογή. Μοιράζεται αμέσως και γεμίζει την τσάντα και άρα «δικαιώνει» την επίσκεψη. Ταυτόχρονα η τόση χαρτούρα προδίδει ένα μάταιο και αχρείαστο. Πολλά φυλλάδια δεν διαβάζονται, καταλήγουν στον κάδο έξω από την πύλη, στο αυτοκίνητο, στο συρτάρι. Το βουνό από χαρτούρα είναι ένα μικρό σκάνδαλο καθημερινότητας όχι τόσο ηθικό αλλά αποκαλυπτικό αφού η επικοινωνία του κράτους και πολλών εταιρειών εξακολουθεί να μετράει σε αντίτυπα, όχι σε προσοχή και διάδραση.

Σε μια έκθεση που διαφημίζει καινοτομία και μέλλον όπως η 90η η εικόνα του φορτωμένου επισκέπτη σαν από λαϊκή αγορά θυμίζει ότι η ΔΕΘ κερδίζει ακόμα στις αισθήσεις, στις μυρωδιές, στο συναίσθημα και όχι μόνο στην οθόνη. Δείχνει διάρκεια. Τέσσερις τσάντες στο γυρισμό είναι βόλτα, παιδιά που θέλουν κι άλλα, στάσεις για νερό και… σούσι, επιστροφή στο ίδιο περίπτερο “γιατί τελείωσαν και ξαναφόρτωσαν”. Είναι χρόνος αφιερωμένος, έστω κι αν ο επισκέπτης μπαίνει για να δει το μέλλον και βγαίνει σαν να έχει “ψωνίσει” από πανηγύρι του περασμένου αιώνα. Γι’ αυτό τα τζιτζιλομίτζιλα επιμένουν, επειδή δεν χωράνε μόνο σε τσάντες, πάνινες ή μη, αλλά κυρίως στις αναμνήσεις μας…

Πάντως την τελευταία ημέρα λειτουργίας της φετινής διοργάνωσης πολλοί κυκλοφορούσαν με… βαλίτσες και σύμφωνα με όσα μας είπαν ορισμένοι εξ αυτών δεν ήταν αναμνηστικά που μάζεψαν αλλά δωράκια που περίσσεψαν και τα επιστρέφουν στις βάσεις τους, εταιρείες, υπουργεία, αντιπροσωπείες κλπ