ΕΣΡ: Στον αέρα η σύνθεση της Αρχής λόγω ΣτΕ

Νέα δεδομένα διαμορφώνονται στο θεσμικό πεδίο της ενημέρωσης, καθώς η απόφαση του Δ’ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας για τον τρόπο συγκρότησης των ανεξάρτητων αρχών επαναφέρει στο προσκήνιο τη νομιμότητα της σημερινής σύνθεσης του ΕΣΡ.

Η απόφαση 1083/2026 δεν αποτελεί ακόμη την τελική κρίση, καθώς η υπόθεση έχει παραπεμφθεί στην Ολομέλεια του ΣτΕ. Ωστόσο, το Δ’ Τμήμα έκρινε ότι η συνταγματικά απαιτούμενη πλειοψηφία των 3/5 στη Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής δεν μπορεί να υπολείπεται ούτε κατ’ ελάχιστον του συγκεκριμένου ποσοστού. Όταν, δηλαδή, ο υπολογισμός οδηγεί σε κλάσμα, η απαιτούμενη πλειοψηφία πρέπει να στρογγυλοποιείται στον αμέσως μεγαλύτερο ακέραιο.

Το κρίσιμο 16 έναντι 17

Το ζήτημα αφορά τη διαδικασία του 2023, όταν η Διάσκεψη των Προέδρων της Βουλής αποτελούνταν από 27 μέλη και οι επιλογές για την ΑΔΑΕ και το ΕΣΡ εγκρίθηκαν με 16 ψήφους. Ωστόσο, τα 3/5 των 27 μελών αντιστοιχούν σε 16,2. Το Δ’ Τμήμα του ΣτΕ έκρινε ότι δεν μπορεί να θεωρηθεί επαρκής μια πλειοψηφία 16 ψήφων, καθώς αυτή υπολείπεται έστω και οριακά του συνταγματικά προβλεπόμενου ορίου. Με βάση αυτή την ερμηνεία, απαιτούνταν 17 ψήφοι.

Το σκεπτικό έχει ευρύτερη θεσμική σημασία, καθώς το Δικαστήριο συνδέει την αυξημένη πλειοψηφία με την προστασία της μειοψηφίας. Όπως επισημαίνεται στην απόφαση, διαφορετική πρακτική θα μπορούσε να πλήξει το συνταγματικά κατοχυρωμένο δικαίωμα αρνησικυρίας της μειοψηφίας.

Η προσφυγή της Alter Ego Media

Η υπόθεση έφτασε στο ΣτΕ μετά την προσφυγή της Alter Ego Media, η οποία αμφισβήτησε τη νομιμότητα της συγκρότησης του ΕΣΡ και ζήτησε την ακύρωση της απόφασης 5/2025 της Αρχής.

Η συγκεκριμένη απόφαση αφορούσε πρόστιμο 90.000 ευρώ στο Mega για κατ’ εξακολούθηση παραβίαση της ραδιοτηλεοπτικής νομοθεσίας σχετικά με την υποχρέωση σεβασμού της προσωπικότητας προσώπων που αναφέρονται σε τηλεοπτικές εκπομπές.

Το επιχείρημα της εταιρείας δεν περιορίστηκε, επομένως, στην ουσία του προστίμου, αλλά αμφισβήτησε τη νομιμότητα του ίδιου του οργάνου που εξέδωσε την απόφαση.

Τι σημαίνει η παραπομπή στην Ολομέλεια

Το Δ’ Τμήμα δεν έδωσε οριστική λύση, αλλά παρέπεμψε στην Ολομέλεια τρία κρίσιμα ζητήματα: εάν μπορούν να εξετάζονται δικαστικά ζητήματα σχετικά με τη συγκρότηση ενός συλλογικού οργάνου όταν προσβάλλεται απόφασή του, εάν μπορούν να ελεγχθούν οι επιλογές των μελών των ανεξάρτητων αρχών από τη Διάσκεψη των Προέδρων και, κυρίως, πώς ακριβώς υπολογίζεται η απαιτούμενη πλειοψηφία των 3/5. 

Η τελική απόφαση της Ολομέλειας αναμένεται επομένως με ιδιαίτερο ενδιαφέρον, καθώς δεν αφορά μόνο το συγκεκριμένο πρόστιμο του ΕΣΡ. Μπορεί να επηρεάσει ευρύτερα τη διαδικασία συγκρότησης συνταγματικά κατοχυρωμένων ανεξάρτητων αρχών.

Τι μπορεί να αλλάξει για το ΕΣΡ

Σε περίπτωση που η Ολομέλεια υιοθετήσει την κρίση του Δ’ Τμήματος, δημιουργείται ένα σημαντικό θεσμικό ζήτημα για τη σύνθεση του ΕΣΡ, καθώς η διαδικασία επιλογής των μελών του 2023 έγινε με 16 ψήφους, ενώ η ερμηνεία του Δ’ Τμήματος οδηγεί στην ανάγκη 17 ψήφων.

Οι συνέπειες δεν περιορίζονται θεωρητικά στην ίδια τη σύνθεση της Αρχής. Στο επίκεντρο μπορεί να βρεθούν και αποφάσεις που έχει λάβει το ΕΣΡ, καθώς η νομιμότητα της συγκρότησης ενός συλλογικού οργάνου αποτελεί προϋπόθεση για την άσκηση των αρμοδιοτήτων του. 

Παράλληλα, η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα για τον ευρύτερο σχεδιασμό στον χώρο των ΜΜΕ, καθώς το ΕΣΡ έχει κρίσιμο ρόλο σε ζητήματα αδειοδότησης, εποπτείας και εφαρμογής της ραδιοτηλεοπτικής νομοθεσίας.

Μια απόφαση με ευρύτερο θεσμικό αποτύπωμα

Το πραγματικό διακύβευμα, επομένως, δεν είναι μόνο το αν θα παραμείνει ή όχι η σημερινή σύνθεση του ΕΣΡ. Είναι το πώς ερμηνεύεται στην πράξη η συνταγματική απαίτηση των 3/5 και κατά πόσο μια διαφορά μίας ψήφου μπορεί να καθορίσει τη νομιμότητα μιας ανεξάρτητης αρχής.

Η Ολομέλεια του ΣτΕ καλείται πλέον να δώσει την τελική απάντηση σε ένα ζήτημα που μπορεί να δημιουργήσει νέο θεσμικό προηγούμενο για τον τρόπο με τον οποίο συγκροτούνται οι ανεξάρτητες αρχές στην Ελλάδα.