Αίγυπτος για τουρκολιβυκό μνημόνιο: «Απολύτως άκυρο και χωρίς καμία έννομη συνέπεια»
Προσφυγή στον ΟΗΕ
Σε νέα διπλωματική κίνηση προχώρησε η Αίγυπτος, καταθέτοντας στις 5 Νοεμβρίου ρηματική διακοίνωση στον ΟΗΕ, με την οποία διαμηνύει ότι δεν αναγνωρίζει το Τουρκολιβυκό Μνημόνιο και θεωρεί πως στερείται οποιασδήποτε νομικής ισχύος. Η παρέμβαση του Καΐρου έρχεται μετά την κύρωση της συμφωνίας από τη λιβυκή Βουλή των Αντιπροσώπων.
Η αιγυπτιακή πλευρά δεν περιορίζεται, ωστόσο, μόνο στο βασικό Μνημόνιο. Στη διακοίνωσή της αμφισβητεί συνολικά και τις μεταγενέστερες συμφωνίες που συνδέονται με τη συνεργασία Άγκυρας και Τρίπολης στις θαλάσσιες ζώνες.
Ειδικότερα, το Κάιρο απορρίπτει το Μνημόνιο που υπεγράφη στις 3 Οκτωβρίου 2022 για τη συνεργασία στον τομέα των υδρογονανθράκων, αλλά και τη συμφωνία της 25ης Ιουνίου 2025 ανάμεσα στην Εθνική Εταιρεία Πετρελαίου της Λιβύης και την Τουρκική Εταιρεία Πετρελαίου.
Η στάση αυτή αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία εν μέσω πληροφοριών για προσπάθειες ενεργοποίησης των συγκεκριμένων συμφωνιών. Η Αίγυπτος ξεκαθαρίζει ότι δεν πρόκειται να αποδεχθεί ενέργειες που βασίζονται σε αυτά τα Μνημόνια, εφόσον επηρεάζουν τις θαλάσσιες περιοχές τις οποίες η ίδια έχει ήδη οριοθετήσει και ανακηρύξει.
Παράλληλα, το Κάιρο προειδοποιεί ότι θα υπερασπιστεί τα δικαιώματα και τα κυριαρχικά του συμφέροντα, επικαλούμενο το διεθνές δίκαιο, ενώ απορρίπτει και τις εξωτερικές γραμμές της λιβυκής ΑΟΖ, υποστηρίζοντας ότι δημιουργούν επικαλύψεις με αιγυπτιακές θαλάσσιες ζώνες.
Την ίδια στιγμή, η Αίγυπτος αφήνει ανοιχτό τον δρόμο της διαπραγμάτευσης. Δηλώνει έτοιμη να συζητήσει με τα γειτονικά κράτη για την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων, υπό την προϋπόθεση ότι οι συνομιλίες θα πραγματοποιηθούν στη βάση του διεθνούς δικαίου και μιας δίκαιης και ισότιμης συμφωνίας.
Σε διπλωματικό επίπεδο, το Κάιρο φαίνεται να επιχειρεί παράλληλα να ενισχύσει τις επαφές του με την κυβέρνηση της Τρίπολης. Οι σχετικές κινήσεις έχουν αυξηθεί το τελευταίο διάστημα, ενώ ο πρωθυπουργός της Λιβύης, Αμπντουλχαμίντ Ντμπέιμπα, εμφανίζεται διατεθειμένος να συμμετάσχει σε συνομιλίες με την αιγυπτιακή πλευρά με στόχο την εξεύρεση συμβιβαστικής λύσης.
Μέσα από αυτό το διπλωματικό άνοιγμα, η Αίγυπτος επιδιώκει να περιορίσει τα περιθώρια εφαρμογής του Τουρκολιβυκού Μνημονίου, αλλά και να ανακόψει την περαιτέρω ενίσχυση της τουρκικής παρουσίας και επιρροής στη Λιβύη.
Η επιστολή της Αιγύπτου (A/81/479):
«Ρηματική διακοίνωση της 5ης Νοεμβρίου 2026 από τη Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Αιγύπτου στα Ηνωμένα Έθνη, απευθυνόμενη στον Γενικό Γραμματέα
Η Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Αραβικής Δημοκρατίας της Αιγύπτου στα Ηνωμένα Έθνη, στη Νέα Υόρκη, παρουσιάζει τις προσρήσεις της στο Γραφείο του Γενικού Γραμματέα.
Σε σχέση με τους ισχυρισμούς ότι η Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης επικύρωσε το Μνημόνιο Συνεννόησης μεταξύ της Κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Τουρκίας και της Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας του Κράτους της Λιβύης για την οριοθέτηση των περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο, το οποίο υπεγράφη στις 27 Νοεμβρίου 2019, η Αίγυπτος επιθυμεί να επισημάνει τα ακόλουθα:
Η Αίγυπτος επαναβεβαιώνει τη σαφή θέση της επί του ζητήματος. Απορρίπτει το Μνημόνιο Συνεννόησης μεταξύ της Κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Τουρκίας και της Κυβέρνησης Εθνικής Συμφωνίας του Κράτους της Λιβύης για την οριοθέτηση των περιοχών θαλάσσιας δικαιοδοσίας στη Μεσόγειο, το οποίο υπεγράφη στις 27 Νοεμβρίου 2019, δεν το αναγνωρίζει και το θεωρεί απολύτως άκυρο και στερούμενο οποιασδήποτε έννομης ισχύος, όπως έχει ήδη δηλώσει στις ρηματικές διακοινώσεις της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Αιγύπτου στα Ηνωμένα Έθνη, με ημερομηνίες 23 Δεκεμβρίου 2019 (A/74/628), 10 Απριλίου 2023 (A/77/858), 9 Απριλίου 2024 (A/78/848) και 8 Σεπτεμβρίου 2025 (A/80/386), οι οποίες απευθύνονταν στον Γενικό Γραμματέα. Η φερόμενη ως επικύρωση του Μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν μεταβάλλει το γεγονός ότι αυτό παραμένει άκυρο και εξακολουθεί να μην παράγει καμία έννομη ισχύ έναντι της Αιγύπτου.
Η Αίγυπτος επαναβεβαιώνει επίσης ότι το προαναφερθέν Μνημόνιο Συνεννόησης, καθώς και οποιεσδήποτε ενέργειες απορρέουν από αυτό, παραβιάζουν τις αρχές του διεθνούς δικαίου της θάλασσας, τις σχετικές διατάξεις της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982 και την καθιερωμένη πρακτική όσον αφορά την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων.
Η Αίγυπτος επαναλαμβάνει ότι απορρίπτει τόσο το Μνημόνιο Συνεννόησης που υπεγράφη στις 3 Οκτωβρίου 2022 μεταξύ της Κυβέρνησης της Δημοκρατίας της Τουρκίας και της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας της Λιβύης σχετικά με τη συνεργασία στον τομέα των υδρογονανθράκων, όσο και το Μνημόνιο Συνεννόησης που συνήφθη στις 25 Ιουνίου 2025 μεταξύ της Εθνικής Εταιρείας Πετρελαίου της Λιβύης και της Τουρκικής Εταιρείας Πετρελαίου. Τα θεωρεί άκυρα και στερούμενα οποιασδήποτε έννομης ισχύος, όπως έχει ήδη αναφέρει στη ρηματική διακοίνωση της 8ης Σεπτεμβρίου 2025 της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Αιγύπτου στα Ηνωμένα Έθνη προς τον Γενικό Γραμματέα (A/80/386, παράρτημα).
Πρέπει να επισημανθεί ότι η Αίγυπτος απορρίπτει τα εξωτερικά όρια που κήρυξε η Λιβύη με τη ρηματική διακοίνωση της 27ης Μαΐου 2025 της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Λιβύης στα Ηνωμένα Έθνη προς τον Γενικό Γραμματέα (A/79/916) και δεν τα αναγνωρίζει, καθώς αυτά επικαλύπτονται με τα δυτικά θαλάσσια όρια της Αιγύπτου στη Μεσόγειο.
Επιπλέον, η Αίγυπτος προβάλλει αντιρρήσεις ως προς τα ανατολικά θαλάσσια όρια που κήρυξε η Λιβύη, συμπεριλαμβανομένων των ανατολικών εξωτερικών ορίων της κηρυχθείσας λιβυκής υφαλοκρηπίδας, τα οποία βρίσκονται εξ ολοκλήρου εντός των θαλάσσιων ζωνών της Αιγύπτου, κατά παράβλεψη των κυριαρχικών δικαιωμάτων της Αιγύπτου στην αποκλειστική οικονομική ζώνη και την υφαλοκρηπίδα της στη Μεσόγειο.
Η Αίγυπτος υπογραμμίζει ότι οποιεσδήποτε συνέπειες ή επιπτώσεις ενδέχεται να προκύψουν από την κήρυξη της Λιβύης είναι απαράδεκτες, όπως έχει ήδη αναφέρει στις ρηματικές διακοινώσεις της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Αιγύπτου στα Ηνωμένα Έθνη, με ημερομηνίες 9 Απριλίου 2024 (A/78/848) και 8 Σεπτεμβρίου 2025 (A/80/386), οι οποίες απευθύνονταν στον Γενικό Γραμματέα.
Η Αίγυπτος επαναλαμβάνει ότι απορρίπτει οποιαδήποτε μέτρα ή ενέργειες λαμβάνονται από οποιοδήποτε μέρος στη βάση των προαναφερθέντων Μνημονίων Συνεννόησης και των διακηρύξεων της Λιβύης, εφόσον αυτά έρχονται σε αντίθεση με τα κηρυχθέντα θαλάσσια όρια της Αιγύπτου. Επιβεβαιώνει, επίσης, ότι επιφυλάσσεται του δικαιώματός της να προστατεύσει τα δικαιώματά της, τα οποία κατοχυρώνονται από το διεθνές δίκαιο, και να αντιταχθεί σε κάθε απόπειρα προσβολής τους. Η Αίγυπτος επιθυμεί να επαναβεβαιώσει την ετοιμότητα και τη δέσμευσή της για συνεργασία, διαβουλεύσεις και διαπραγματεύσεις με τα γειτονικά κράτη, καλή τη πίστει, προκειμένου να επιτευχθεί συμφωνία για την οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων με τα γειτονικά κράτη, στη βάση των αρχών του διεθνούς δικαίου και δίκαιων και ισότιμων λύσεων, κατά τρόπο που να εξυπηρετεί τα κοινά συμφέροντα, με την επιφύλαξη όλων των δικαιωμάτων της βάσει του διεθνούς δικαίου.
Η Μόνιμη Αντιπροσωπεία της Αραβικής Δημοκρατίας της Αιγύπτου στα Ηνωμένα Έθνη, στη Νέα Υόρκη, θα εκτιμούσε εάν η παρούσα ρηματική διακοίνωση μπορούσε να κυκλοφορήσει ως έγγραφο της Γενικής Συνέλευσης, στο πλαίσιο του θέματος 74 της ημερήσιας διάταξης, και να δημοσιευθεί στον ιστότοπο του Τμήματος Ωκεάνιων Υποθέσεων και του Δικαίου της Θάλασσας, καθώς και στην προσεχή έκδοση του Δελτίου για το Δίκαιο της Θάλασσας».
Στην Κύπρο αύριο ο Κυριάκος Μητσοτάκης για την 4η Διακυβερνητική Σύνοδο Ελλάδας – Κύπρου