Σπύρος Παπαδόπουλος: «Το χιούμορ είναι σοβαρό όπλο»

Για τον Σπύρο Παπαδόπουλο, το θέατρο είναι παιχνίδι μεν όχι κάτι ελαφρύ δε. Είναι παιχνίδι με κανόνες, όπως λέει, και αν δεν τους σεβαστείς, παύει να υπάρχει παιχνίδι. Με αυτή την αίσθηση ευθύνης επιστρέφει στη Θεσσαλονίκη με το Sexy Laundry, σε σκηνοθεσία δική του και με συμπρωταγωνίστρια τη Ρένια Λουιζίδου. Η κωμωδία ανεβαίνει στο Θέατρο Δάσους στις 4 Σεπτεμβρίου (για προπώληση εδώ). Ο Σπύρος Παπαδόπουλος μιλά στο The opinion για έναν ήρωα που αργεί να καταλάβει τη φθορά στη σχέση του, για τη γυναικεία και αντρική εκπαίδευση στο συναίσθημα, για την οικειότητα που του δίνει δύναμη και για τη ζωή που, όπως λέει, δεν την προλαβαίνεις πάντα με σχέδια — τη χειρίζεσαι όταν αλλάζουν τα νερά.

Στο Sexy Laundry ο Λάρι δεν είναι ένας «κακός σύζυγος». Είναι όμως ένας άνθρωπος που έχει βολευτεί, έχει κουραστεί, ίσως δεν ξέρει πώς να εκφραστεί. Πώς παίζεται ένας τέτοιος ρόλος χωρίς να τον αθωώσεις, αλλά και χωρίς να τον καταδικάσεις εύκολα;

Ουσιαστικά έχει επιτύχει σιγά σιγά αυτό που λέμε τον κλασικό ρόλο των ανθρώπων που κάτι πρόβλημα έχουν με την αίσθηση. Νομίζουν ότι όλα είναι τέλεια, όλα είναι μια χαρά, όλα είναι ρολόι, ροζ. Δεν παίρνει εύκολα τα σήματα. Εκείνη έχει πολύ πιο πλούσια προσωπικότητα, έχει κεραίες, πιάνει άλλα πράγματα. Του τα λέει και δεν καταλαβαίνει. Λέει: γιατί; Μια χαρά δεν είμαστε; Και η άλλη είναι στο όριο της απελπισίας. Εκείνος θεωρεί ότι είναι μια χαρά. Αυτό, κατά κανόνα, συμβαίνει με αυτό που λέμε διαφορετικό λογισμικό άντρα – γυναίκας.

Πιστεύετε ότι, καθώς περνούν οι γενιές, αυτό το «λογισμικό» αρχίζει να παρουσιάζει περισσότερες ομοιότητες;

Η αλήθεια είναι ότι συγκλίνουν περνώντας τα χρόνια και αποκαθίστανται διάφορες βλακείες — για να μην πω αδικίες, γιατί πιο πολύ ανθρώπινη βλακεία είναι. Αποκαθίσταται σιγά σιγά η θέση της γυναίκας. Πλήρης σύγκλιση δεν νομίζω να υπάρξει. Είμαστε διαφορετικές λειτουργίες. Ακόμη και στο DNA μας, υπάρχουν άλλες πληροφορίες.

Οι άντρες της γενιάς σας, και της δικής μου ίσως, μεγάλωσαν συχνά χωρίς ιδιαίτερη εκπαίδευση στη συναισθηματική έκφραση. Αυτό δεν έχει αντίκτυπο σε γάμους, σχέσεις, ακόμη και στην ψυχική υγεία των αντρών;

Βέβαια. Όλες αυτές οι κοινωνικές πιέσεις που υφίσταται κυρίως η γυναίκα, αλλά και γενικώς ο τρόπος που έχουμε μεγαλώσει, παίζουν ρόλο. Μέχρι προχθές η μάνα έλεγε και καμάρωνε ότι «ο γιος μου είναι ο άντρας του σπιτιού» και ό,τι και να έκανε, ήταν έτοιμη να το συγχωρήσει. Ενώ η κόρη όχι. Αυτά τα πράγματα σιγά σιγά αμβλύνονται, αλλά θα πάρουν τον χρόνο τους.

Πιστεύετε ότι η κωμωδία μπορεί να πει πιο σκληρές αλήθειες για τις σχέσεις απ’ ό,τι το δράμα;

Βεβαίως. Το χιούμορ είναι πάντα πολύ πιο σκληρό από οποιοδήποτε δράμα. Ο Ντάριο Φο έλεγε ότι το χιούμορ είναι το μόνο όπλο στα χέρια των φτωχών ανθρώπων ενάντια στην εξουσία. Είναι σοβαρό όπλο το χιούμορ, πιστεύω.

Υπάρχει μια ιδιαιτερότητα στη δική σας αναγνωρισιμότητα. Ο κόσμος δεν σας αντιμετωπίζει μόνο ως γνωστό ηθοποιό, αλλά σχεδόν ως οικείο του πρόσωπο. Αυτό σας συγκινεί ή γίνεται κουραστικό;

Όχι, όχι. Κατά βάση νιώθω ότι μου δίνει δύναμη. Με έχει κάνει να στέκομαι στα πόδια μου δυνατά, γερά. Βέβαια συμβαίνουν και διάφορα περίεργα. Αλλά αυτά δεν είναι τίποτα μπροστά στο κέρδος. Το κέρδος είναι δυσανάλογα μεγάλο.

Σε πρόσφατη συνέντευξή σας είπατε «αφήνω τη ζωή να με πηγαίνει, σχεδόν σαν βάρκα στη θάλασσα». Από πού πηγάζει αυτή η εμπιστοσύνη;

Έτσι είναι χτισμένο το μυαλό μου. Όταν είσαι στη θάλασσα, μπορεί να είναι καλά τα νερά, να περάσεις έναν κάβο και τα νερά να είναι τελείως διαφορετικά. Και πρέπει να διαχειριστείς αυτό που βρίσκεις μπροστά σου. Δεν μου αρέσει να σκέφτομαι από πριν πως να προετοιμαστώ αν τυχόν στρίψω τον κάβο και έχει νερά. Διαχειρίζομαι τα πράγματα όπως μου τα φέρνει η ζωή.  Όχι πάντα με επιτυχία, φυσικά. Αλλά ούτως ή άλλως είναι μυστήριο ποιος το κάνει με επιτυχία υπό οποιεσδήποτε συνθήκες.

Στη σκηνή υπάρχει κάτι που δεν συγχωρείτε; 

Πολλά. Πολλά δεν συγχωρώ. Όταν είμαστε στη σκηνή, είμαστε σε ένα αεροπλάνο. Το παραμικρό λάθος μπορεί να πέσει κάτω.

Όποιος δεν το βλέπει έτσι και λέει «ε, καλά, μωρέ, σιγά»…  Αυτό με κάνει έξαλλο. Ακόμη κι αν είναι κάτι που το καταλαβαίνω μόνο εγώ και όχι ο κόσμος.

Το βλέπω σαν παιχνίδι, αλλά το παιχνίδι έχει τους κανόνες του, αλλιώς δεν έχει αξία. Για τα πιτσιρίκια το πιο σοβαρό πράγμα είναι το παιχνίδι. Έτσι πρέπει να το νιώθουμε κι εμείς εκείνη την ώρα. Είναι πάρα πολύ σοβαρό πράγμα.

Ο κόσμος που είναι από κάτω έρχεται μία φορά να σε δει. Ο άνθρωπος μπορεί την ίδια μέρα που εσύ είσαι αφηρημένος ή κουρασμένος να έχει έρθει από την Αστυπάλαια να σε δει. Πρέπει να δει την καλύτερή σου εκδοχή.

Άρα το θέατρο είναι παιχνίδι, αλλά όχι με την ελαφριά έννοια.

Ακριβώς. Θεωρώ το παιχνίδι πολύ σοβαρή υπόθεση. Και η ζωή είναι παιχνίδι. Και οι σχέσεις είναι παιχνίδι. Αλλά πολύ περισσότερο η θεατρική πράξη. Είναι παιχνίδι με κανόνες. Αν δεν έχει κανόνες, δεν είναι παιχνίδι. Αν παίζουμε ποδόσφαιρο και επειδή δεν με βολεύει παίρνω την μπάλα με τα χέρια και βάζω γκολ, δεν παίζω αυτό το παιχνίδι. Παίζω άλλο.

Σε πρόσφατη συνέντευξή της, η Δήμητρα Παπαδοπούλου είπε ότι στους «Απαράδεκτους» της είχε προταθεί να μπει πρώτη το όνομά της στους τίτλους ως δημιουργός, αλλά δεν το δέχτηκε και πρότεινε αλφαβητική σειρά, γιατί σκέφτηκε ότι θα δημιουργούσε πρόβλημα στην παρέα. Το γνωρίζατε αυτό;

Δεν το ξέρω αυτό, να σου πω, δεν το θυμάμαι. Αλλά σίγουρα θα το κάναμε έτσι. Ήμασταν μια παρέα που δεν είχε «ποιος πάνω, ποιος κάτω, ποιος δεξιά». Ήμασταν πάνω Παναγιά, κάτω Παναγιά, όλες οι Παναγιές ίδιες. Αν το έθεσε σε σχέση με το ότι ήταν γυναίκα, δεν μπορώ να το σχολιάσω. Δεν ξέρω τι ακριβώς είπε. Ο κάθε άνθρωπος λαμβάνει τα πράγματα όπως τα λαμβάνει.

Υπάρχει κάποια πλευρά σας που δεν χωράει στη δημόσια εικόνα του Σπύρου Παπαδόπουλου;

Όχι, δεν νομίζω. Είμαι ανοιχτός γενικά. Δεν κρύβω κάτι.

Στο ελληνικό θέατρο, μετά το #MeToo, άλλαξε η καθημερινή συμπεριφορά ή κυρίως η δημόσια γλώσσα;

Θεωρώ ότι υπήρξε και κανιβαλισμός. Μια απέραντη υπερβολή που τελικά λειτουργεί ενάντια στο ζητούμενο. Χάνεις το δίκιο σου, που λέμε.

Άλλο να καυτηριάζεις ή να τιμωρείς πολύ αυστηρά οποιαδήποτε μορφή βίας ή σεξουαλικής παρενόχλησης, και άλλο να φτάνουμε στο «τι ωραίο φόρεμα φοράς» και να θεωρείται σεξουαλικό σχόλιο. Το λέω λίγο υπερβολικά, αλλά υπάρχει και αρκετή αλήθεια σε ορισμένες περιπτώσεις.

Κάποια στιγμή τα πράγματα θα ζυγιστούν πάλι. Γιατί ούτε η προηγούμενη κατάσταση ήταν ιδανική. Προφανώς και όταν κάποιος εκμεταλλεύεται τη θέση του, τη σωματική του δύναμη, την κοινωνική του δύναμη, είτε απέναντι σε γυναίκα είτε απέναντι σε άντρα, πρέπει να είναι αμείλικτη η τιμωρία. Πολύ περισσότερο όταν υπάρχει και η σεξουαλική πλευρά του θέματος. Αλλά αυτό είναι άλλο από τις υπερβολές.

Μουσική, βιβλία, μοτοσυκλέτα. Αν έπρεπε να ζήσετε το υπόλοιπο της ζωής σας χωρίς ένα από τα τρία, ποιο θα ήταν;

Με σκοτώνετε! Δεν γίνεται αυτό. Λίγο διάβασμα, λίγη μουσικούλα — που όλη μέρα ακούω ραδιόφωνο — και τη μοτοσυκλέτα; Δεν θέλω και πολλά! Όχι, δεν μπορώ να διαλέξω.

Το τελευταίο τραγούδι που ακούσατε και σας συγκίνησε; Και το τελευταίο βιβλίο που σας άρεσε;

Περνάω φάσεις με τα τραγούδια. Τώρα μου αρέσει πολύ η «Άτιμη καρδιά» του Θοδωρή Κοτονιά. Όσο για βιβλία, τώρα διαβάζω τρία μαζί!

Οι φωτογραφίες παραχωρήθηκαν στο The Opinion από τη παραγωγή της θεατρικής παράστασης.