Στο μικροσκόπιο η σύνδεση του καπνού από τις πυρκαγιές με τον καρκίνο
theopinion 
Για πολλά χρόνια, ο καπνός από τις δασικές πυρκαγιές αντιμετωπιζόταν κυρίως ως άμεση απειλή για το αναπνευστικό και το καρδιαγγειακό σύστημα, προκαλώντας βήχα, ερεθισμό στα μάτια, δύσπνοια και επιδείνωση χρόνιων παθήσεων όπως το άσθμα. Νέα επιστημονικά δεδομένα, ωστόσο, αναδεικνύουν μια πιο σύνθετη και μακροπρόθεσμη διάσταση του προβλήματος, συνδέοντας την έκθεση σε καπνό πυρκαγιών με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης ορισμένων μορφών καρκίνου.
Τα ευρήματα παρουσιάστηκαν στο Ετήσιο Συνέδριο του American Association for Cancer Research (AACR) 2026 και βασίζονται σε ανάλυση δεδομένων από τη μεγάλη αμερικανική μελέτη PLCO Cancer Screening Trial. Σύμφωνα με τους ερευνητές, η έκθεση σε καπνό από πυρκαγιές συσχετίστηκε με αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο του πνεύμονα, του παχέος εντέρου, του μαστού, της ουροδόχου κύστης, καθώς και για καρκίνους του αίματος. Αντίθετα, δεν καταγράφηκε στατιστικά σημαντική συσχέτιση με καρκίνο των ωοθηκών ή μελάνωμα, σύμφωνα με το ΑΠΕ – ΜΠΕ.
Η ανάλυση κάλυψε 91.460 συμμετέχοντες, με τους επιστήμονες να συνδυάζουν στοιχεία ατμοσφαιρικής ρύπανσης από τις περιοχές κατοικίας τους με δορυφορικά δεδομένα για την παρουσία καπνού από πυρκαγιές από το 2006 και μετά. Η έκθεση εκτιμήθηκε με βάση μικροσωματίδια PM2.5 από καπνό πυρκαγιών, συγκεντρώσεις μαύρου άνθρακα και τον αριθμό ημερών κατά τις οποίες κάθε περιοχή βρισκόταν κάτω από νέφη καπνού.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι ακόμη και σχετικά χαμηλά επίπεδα έκθεσης ενδέχεται να έχουν σημασία για τη δημόσια υγεία. Ενδεικτικά, κάθε αύξηση κατά 1 μικρογραμμάριο ανά κυβικό μέτρο στα PM2.5 σε διάστημα 36 μηνών συνδέθηκε με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο για πολλαπλούς τύπους καρκίνου, με τις μεγαλύτερες συσχετίσεις να καταγράφονται για την ουροδόχο κύστη, το παχύ έντερο και τον μαστό.
Οι ερευνητές επισημαίνουν ότι ο καπνός των πυρκαγιών περιέχει πλήθος τοξικών και καρκινογόνων ουσιών, όπως οι πολυκυκλικοί αρωματικοί υδρογονάνθρακες, οι οποίες δεν επηρεάζουν μόνο το αναπνευστικό σύστημα αλλά μπορούν να έχουν συστημικές επιδράσεις μέσω της κυκλοφορίας του αίματος. Παράλληλα, η χρόνια φλεγμονή που προκαλείται από την έκθεση σε τέτοιους ρύπους θεωρείται σημαντικός μηχανισμός που ενδέχεται να συμβάλλει στην καρκινογένεση.
Η σημασία των ευρημάτων εντείνεται από το γεγονός ότι οι δασικές πυρκαγιές εμφανίζονται ολοένα και συχνότερα και με μεγαλύτερη ένταση διεθνώς, μετατρέποντας τον καπνό σε μια σημαντική και διαρκώς αυξανόμενη πηγή ατμοσφαιρικής ρύπανσης. Οι επιστήμονες σημειώνουν ότι η εξέλιξη αυτή ανατρέπει εν μέρει τη βελτίωση που είχε επιτευχθεί τις τελευταίες δεκαετίες στην ποιότητα του αέρα σε πολλές περιοχές του κόσμου.
Παρότι η μελέτη παρουσιάζει σημαντικά ευρήματα, οι ερευνητές τονίζουν και τους περιορισμούς της, όπως η έλλειψη ακριβούς καταγραφής της ατομικής έκθεσης σε εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους, καθώς και το γεγονός ότι τα δεδομένα αφορούν κατοικίες και όχι αναλυτική καθημερινή κινητικότητα των συμμετεχόντων.
Συνολικά, τα νέα στοιχεία ενισχύουν την επιστημονική ανησυχία ότι ο καπνός από δασικές πυρκαγιές δεν αποτελεί μόνο ένα παροδικό περιβαλλοντικό φαινόμενο, αλλά έναν παράγοντα με πιθανές μακροχρόνιες επιπτώσεις στην υγεία. Η ανάγκη για περαιτέρω έρευνα και ενίσχυση των μέτρων προστασίας της δημόσιας υγείας κρίνεται, σύμφωνα με τους επιστήμονες, επιτακτική.