Βελτιωμένη η εικόνα της φωτιάς στην Κόνιτσα – Καίει για 15η ημέρα (ΦΩΤΟ-VIDEO)

Βελτιωμένη κρίνεται η εικόνα της φωτιάς που καίει για 15η μέρα στην Κόνιτσα, η οποία ξέσπασε στις 31 Αυγούστου στην περιοχή της Τραπεζίτσας.

Την ίδια ώρα, οι αρχές παραμένουν σε επιφυλακή, καθώς καταγράφηκαν νέες αναζωπυρώσεις το βράδυ της Δευτέρας.

Το μέτωπο βρίσκεται απέναντι από την ιστορική Μονή Στομίου και έχει κινηθεί προς τη χαράδρα του Αώου, όπου οι φλόγες καίνε πυκνή δασική βλάστηση στις απότομες πλαγιές πάνω από το ποτάμι. Κατά τη διάρκεια της ημέρας, η παρουσία πυκνών καπνών ήταν έντονη, ενώ μετά τη δύση του ηλίου οι εστίες ήταν ορατές από αρκετά μακριά.

Η εικόνα προκαλεί ανησυχία στους κατοίκους της Κόνιτσας, κυρίως λόγω της διάρκειας της πυρκαγιάς αλλά και των ιδιαίτερων συνθηκών που επικρατούν στην περιοχή. Το σημείο όπου συνεχίζεται η φωτιά είναι ιδιαίτερα απόκρημνο, με κατακόρυφες πλαγιές, πυκνή βλάστηση και περιορισμένη πρόσβαση, γεγονός που δυσκολεύει σημαντικά την προσέγγιση των πυροσβεστικών δυνάμεων.

Η πυρκαγιά ξεκίνησε, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, από κεραυνική δραστηριότητα τα ξημερώματα της 31ης Αυγούστου. Παρά το γεγονός ότι στην περιοχή σημειώθηκαν βροχοπτώσεις, αυτές δεν στάθηκαν αρκετές για να εξαλείψουν τις εστίες, με αποτέλεσμα το φαινόμενο να παραμένει ενεργό για περισσότερες από δύο εβδομάδες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η συγκεκριμένη φωτιά δεν εξελίσσεται με τον τρόπο που παρατηρείται συνήθως σε μεγάλες πυρκαγιές των πεδινών και μεσογειακών οικοσυστημάτων. Πρόκειται σε μεγάλο βαθμό για έρπουσα πυρκαγιά, η οποία κινείται στον υπόροφο του δάσους και καταναλώνει μέρος της οργανικής ύλης που βρίσκεται στο έδαφος.

Αυτό, σύμφωνα με τους ειδικούς που έχουν εξετάσει το φαινόμενο, δεν σημαίνει ότι η κατάσταση μπορεί να αντιμετωπίζεται με εφησυχασμό. Το κρίσιμο στοιχείο είναι ο βαθμός στον οποίο η φωτιά επηρεάζει την κόμη των δέντρων. Εάν οι φλόγες παραμείνουν χαμηλά, οι επιπτώσεις μπορεί να είναι σαφώς διαφορετικές από εκείνες μιας μεγάλης πυρκαγιάς που περνά από την επιφάνεια στην κόμη και προκαλεί μαζική νέκρωση των δέντρων.

Το δάσος της περιοχής παρουσιάζει, άλλωστε, διαφορετικά χαρακτηριστικά από εκείνα των τυπικών μεσογειακών οικοσυστημάτων. Είδη όπως η ελάτη και η μαύρη πεύκη δεν διαθέτουν τους ίδιους μηχανισμούς φυσικής αναγέννησης που συναντώνται σε αρκετά μεσογειακά δάση. Αυτό σημαίνει ότι σε περίπτωση σοβαρής καταστροφής, η αποκατάσταση της βλάστησης μπορεί να απαιτήσει πολύ μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Η φωτιά έχει ήδη προκαλέσει σημαντική περιβαλλοντική επιβάρυνση στην ευρύτερη περιοχή, με τις εκτιμήσεις να κάνουν λόγο για περισσότερα από 8.000 στρέμματα που έχουν καεί. Σημαντικό τμήμα της περιοχής εντάσσεται μάλιστα σε προστατευόμενο οικοσύστημα Natura 2000, γεγονός που αυξάνει τη σημασία της παρακολούθησης των επιπτώσεων.

Το δύσβατο ανάγλυφο έχει κάνει την επιχείρηση κατάσβεσης ιδιαίτερα απαιτητική. Σε προηγούμενες φάσεις της επιχείρησης χρειάστηκε ακόμη και η μεταφορά φορητών υδατοδεξαμενών με ελικόπτερα προς τις ομάδες δασοκομάντος που επιχειρούσαν στο βουνό.

Η περίπτωση της Κόνιτσας εντάσσεται, σύμφωνα με επιστήμονες, σε μια ευρύτερη εικόνα που φαίνεται να διαμορφώνεται τα τελευταία χρόνια στη βόρεια Ελλάδα. Δασικές πυρκαγιές καταγράφονται πλέον και σε περιοχές μεγαλύτερου υψομέτρου και βορειότερα από τις ζώνες που παραδοσιακά θεωρούνταν περισσότερο ευάλωτες.

Η κλιματική αλλαγή δεν σημαίνει ότι οι ορεινές περιοχές δεν αντιμετώπιζαν ποτέ πυρκαγιές. Οι κεραυνοί αποτελούσαν ανέκαθεν φυσική αιτία έναρξης φωτιάς. Η ανησυχία των ειδικών αφορά κυρίως το εάν οι μεταβαλλόμενες κλιματικές συνθήκες θα κάνουν αυτές τις πυρκαγιές συχνότερες, μεγαλύτερες ή πιο έντονες.

Οι υψηλότερες θερμοκρασίες και η μεγαλύτερη ξηρότητα μπορούν να μεταβάλλουν την ανθεκτικότητα ακόμη και οικοσυστημάτων που μέχρι σήμερα θεωρούνταν λιγότερο ευάλωτα. Σε μια τέτοια περίπτωση, μια φωτιά που αρχικά παραμένει χαμηλής έντασης θα μπορούσε υπό συγκεκριμένες συνθήκες να μετατραπεί σε πυρκαγιά κόμης, με πολύ σοβαρότερες συνέπειες.

Γι’ αυτό οι ειδικοί επισημαίνουν την ανάγκη για διαφορετική προσέγγιση στη διαχείριση των δασών. Η πρόληψη δεν μπορεί να βασίζεται σε μία ενιαία συνταγή για ολόκληρη τη χώρα, αλλά πρέπει να προσαρμόζεται στα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής, αφού προηγηθεί καταγραφή των κινδύνων και ιεράρχηση των αναγκαίων παρεμβάσεων.

Στο επίκεντρο βρίσκεται η διαχείριση της καύσιμης ύλης που βρίσκεται στο έδαφος, όπως ξερά κλαδιά, φύλλα, χόρτα και μικροί θάμνοι. Αυτή η ύλη μπορεί να λειτουργήσει ως «σκάλα» για τη φωτιά, επιτρέποντάς της να περάσει από το έδαφος στη χαμηλή βλάστηση και στη συνέχεια στα δέντρα.

Η Κόνιτσα αποτελεί έτσι ένα ακόμη παράδειγμα των νέων προκλήσεων που δημιουργούνται για την πολιτική προστασία και τη δασική διαχείριση. Η φωτιά της Τραπεζίτσας μπορεί να παραμένει σε σχετικά χαμηλή ένταση, όμως η πολυήμερη παρουσία της σε ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο ορεινό οικοσύστημα δείχνει ότι η Ελλάδα δεν έχει να αντιμετωπίσει μόνο τις μεγάλες καλοκαιρινές πυρκαγιές των πεδινών περιοχών.

Το επόμενο διάστημα θα είναι κρίσιμο για την πλήρη κατάσβεση των εστιών και την αποτίμηση των πραγματικών οικολογικών επιπτώσεων. Μέχρι τότε, η πυρκαγιά στην Τραπεζίτσα παραμένει ενεργή υπενθύμιση ότι η αντιπυρική περίοδος και οι κίνδυνοι για τα δάση δεν σταματούν όταν αλλάζει το ημερολόγιο ή όταν υποχωρούν οι ακραίες θερμοκρασίες.