Η Ευρώπη σε σημείο καμπής για την ΤΝ: Κίνδυνοι, ευκαιρίες και χάραξη πολιτικής στην ακαδημαϊκή εκδήλωση της SAPJH

Στις 14 Οκτωβρίου 2026, το αμφιθέατρο του ΟΟΣΑ στο Παρίσι φιλοξένησε την πρώτη ακαδημαϊκή εκδήλωση της Société Académique et Professionnelle de la Jeunesse Hellénique en France (SAPJH), του κορυφαίου συλλόγου της νέας γενιάς της ελληνικής διασποράς στη Γαλλία!

Η εκδήλωση διοργανώθηκε με την υποστήριξη της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Ελλάδας στον ΟΟΣΑ. Σε ένα κατάμεστο αμφιθέατρο, παρουσία φοιτητών, ερευνητών, πανεπιστημιακών, διπλωματών και πολιτών, η στρογγυλή τράπεζα με τίτλο «Η Ευρώπη σε σημείο καμπής για την ΤΝ: Κίνδυνοι, ευκαιρίες και χάραξη πολιτικής» συγκέντρωσε διακεκριμένους ακαδημαϊκούς, ερευνητές, ειδικούς και διπλωμάτες.

Οι συμπρόεδροι της SAPJH, Μαρία Μπατζόλη (νομικός, Master 2 στο Δίκαιο των Επιχειρήσεων, Πανεπιστήμιο Paris 1 Panthéon-Sorbonne) και Θεοφάνης Κοτσώνης (υποψήφιος διδάκτορας Εφαρμοσμένης Μακροοικονομικής στο Université Paris-Saclay/Université d’Évry Paris-Saclay/CEPS, οικονομολόγος (MSc) και πολιτικός επιστήμονας (BA)), άνοιξαν τη βραδιά με σύντομους χαιρετισμούς στα γαλλικά και τα αγγλικά και παρουσίασαν τους ομιλητές. Τόνισαν τη σημασία της προώθησης του επιστημονικού και δημόσιου διαλόγου για την τεχνητή νοημοσύνη σε ένα ευρύ φάσμα αλληλένδετων επιστημονικών πεδίων.

Όπως επισήμαναν, η ανθρωπότητα βιώνει ιστορικές τεχνολογικές εξελίξεις, ενώ κινείται σε εν πολλοίς αχαρτογράφητα νερά. Ειδικοί, υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής, πανεπιστημιακοί και ερευνητές συμμετέχουν ήδη σε έναν εκτενή ευρωπαϊκό και διεθνή διάλογο για τον ενδεδειγμένο βαθμό ρύθμισης, τον ρόλο της κρατικής παρέμβασης και εποπτείας, καθώς και τις εκτεταμένες επιπτώσεις της ΤΝ σε πολλούς τομείς. Εκ μέρους του Διοικητικού Συμβουλίου της SAPJH, καθώς και των μελών και φίλων του συλλόγου, οι διοργανωτές εξέφρασαν επίσης τις θερμές ευχαριστίες τους προς τον καθηγητή Γιώργο Παγουλάτο, πρέσβη της Ελλάδας στον ΟΟΣΑ, και το γραφείο του για την πολύτιμη υποστήριξή τους στην προετοιμασία και τη συνολική διοργάνωση της εκδήλωσης.

Η συζήτηση οργανώθηκε γύρω από πέντε αλληλένδετες θεματικές ενότητες, καθεμία από τις οποίες εισήγαγε ένας κεντρικός ομιλητής:

Γιώργος Παγουλάτος, πρέσβης της Ελλάδας στον ΟΟΣΑ, καθηγητής στο Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΟΠΑ), επισκέπτης καθηγητής στο Κολέγιο της Ευρώπης: Άνοιξε τη στρογγυλή τράπεζα σκιαγραφώντας τις παγκόσμιες γεωπολιτικές ανακατατάξεις στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, καθώς και τον ρόλο της Ευρώπης στον εξελισσόμενο γεωοικονομικό ανταγωνισμό. Υπό το πρίσμα της Πολιτικής Οικονομίας, εξέτασε πώς ο τεχνολογικός ανταγωνισμός, οι εξαρτήσεις στις αλυσίδες εφοδιασμού και οι μεταβαλλόμενες σχέσεις μεταξύ των παγκόσμιων δυνάμεων αναδιαμορφώνουν τη θέση της Ευρώπης στον κόσμο. Παράλληλα, διερεύνησε σε ποιον βαθμό η Ευρώπη μπορεί ρεαλιστικά να επιδιώξει στρατηγική αυτονομία στον ψηφιακό τομέα και την ΤΝ, μεταξύ άλλων πεδίων. Στη συνέχεια συντόνισε την ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των ομιλητών και τη συζήτηση ερωταποκρίσεων με το κοινό που ολοκλήρωσε την εκδήλωση.

Θεοδώρα Ξενογιάννη, προϊσταμένη του Τμήματος Απασχολησιμότητας της Διεύθυνσης Απασχόλησης, Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων του ΟΟΣΑ: Η παρέμβασή της επικεντρώθηκε στις επιπτώσεις της τεχνητής νοημοσύνης στην αγορά εργασίας, με βάση τις αναλύσεις του ΟΟΣΑ. Εξήγησε πώς η ΤΝ μεταβάλλει τις θέσεις εργασίας, τη ζήτηση δεξιοτήτων και τον τρόπο με τον οποίο εργάζονται οι άνθρωποι, ζητήματα ιδιαίτερα σημαντικά για μια νέα γενιά που θα διανύσει ολόκληρη την επαγγελματική της πορεία μαζί με αυτή την τεχνολογία. Αναφέρθηκε στην αυξανόμενη σημασία της δημιουργικότητας, της καινοτομίας, της επίλυσης προβλημάτων και της κριτικής σκέψης. Υπογράμμισε ότι, παρά τις αρχικές προσδοκίες, δεν έχει ακόμη διαπιστωθεί συσχέτιση της ΤΝ με αρνητικές επιπτώσεις στην απασχόληση στις χώρες μέλη του ΟΟΣΑ. Ωστόσο, τόνισε ότι οι ανησυχίες σχετικά με την ιδιωτικότητα, τη διαφάνεια, την επεξηγησιμότητα, τη λογοδοσία και την απώλεια αυτονομίας πρέπει να συζητηθούν και να αντιμετωπιστούν. Τέλος, επισήμανε την ανάγκη για πολιτικές που θα ενισχύουν τις επενδύσεις σε κατάλληλη κατάρτιση, θα προωθούν την αξιόπιστη χρήση της ΤΝ και θα εκσυγχρονίζουν τους δημόσιους θεσμούς που μπορούν να στηρίξουν τις μεταβάσεις στην αγορά εργασίας.

Nicolas Miailhe, συνιδρυτής και συνδιευθύνων σύμβουλος της AI Safety Connect, πρωτοπόρος της παγκόσμιας διακυβέρνησης της ΤΝ: Αναφέρθηκε στα θεσμικά πλαίσια διακυβέρνησης και ασφάλειας της ΤΝ, τόσο στην Ευρώπη όσο και διεθνώς, αντλώντας από τη δεκαπενταετή επαγγελματική του εμπειρία. Δήλωσε ότι συμμερίζεται το νόημα του τίτλου της εκδήλωσης και το συνέδεσε με τις κινητοποιήσεις των νέων στη Γαλλία και σε ολόκληρη την Ευρώπη, οι οποίες απορρέουν από την αβεβαιότητα και τους φόβους τους για το μέλλον σε πολλά μέτωπα. Στη συνέχεια, εστίασε στη σημερινή ανάγκη για περαιτέρω ευρωπαϊκή ενοποίηση και καινοτομία σε επίπεδο ΕΕ, τόσο στην κοινή έρευνα και στις επενδύσεις όσο και στον ενεργειακό τομέα –ο οποίος έχει θεμελιώδη σημασία για την ΤΝ–, συγκρίνοντας τα αποκλίνοντα σημερινά ενεργειακά μείγματα της Γαλλίας και της Γερμανίας και αναδεικνύοντας τις συνέπειες αυτής της αναντιστοιχίας στις επενδυτικές στρατηγικές. Συνέκρινε επίσης τη συνολική ευρωπαϊκή στρατηγική με τις περιπτώσεις της Ταϊβάν και της Νότιας Κορέας, εκφράζοντας την πεποίθηση ότι η Ευρώπη μπορεί να επιτύχει περισσότερα μέσα από βαθύτερη ενοποίηση. Παράλληλα, ανέλυσε την περίπτωση της Mistral, τονίζοντας ότι προσέφερε στην Ευρώπη ένα στρατηγικό πλεονέκτημα στον τομέα της ΤΝ, έστω και ατελές, καθώς η Ευρώπη εξακολουθεί να χρειάζεται να αγοράζει μικροκυκλώματα από τη Nvidia. Επισήμανε ότι η σημερινή συνολική κεφαλαιοποίηση όλων των μεγάλων εταιρειών ΤΝ υπερβαίνει το ΑΕΠ των ΗΠΑ και ότι, κατά συνέπεια, είναι αναγκαίος ο αυξημένος κρατικός έλεγχος αυτής της σχετικά νέας τεχνολογίας, μια θέση που κερδίζει διαρκώς έδαφος στις ΗΠΑ, ακόμη και μεταξύ επενδυτών της Wall Street, επιστημόνων, απλών πολιτών και υπευθύνων χάραξης πολιτικής. Υπογράμμισε την ανάγκη για ενισχυμένη προστασία, ασφάλεια και έλεγχο, ακόμη και μέσω ανορθόδοξων πολιτικών, όπως οι εθνικοποιήσεις, παράλληλα με πρόσθετες ιδιωτικές επενδύσεις στον τομέα. Τόνισε ότι η ασφάλεια και η προστασία της ΤΝ, καθώς και η κοινή ευρωπαϊκή αυτονομία, συνιστούν μια στρατηγική επιλογή που πρέπει να ακολουθηθεί, όχι για να ζημιωθούν οι ΗΠΑ, η Κίνα ή άλλες χώρες, αλλά ως πρακτική αναγκαιότητα για τις ευρωπαϊκές κοινωνίες, προκειμένου να διασφαλίσουν τα οφέλη τους.

Κατερίνα Τζομπανάκη, αναπληρώτρια καθηγήτρια στο CY Cergy Paris Université, μέλος του εργαστηρίου ETIS (ENSEA–CNRS), επικεφαλής της ερευνητικής ομάδας DATA & AI: Η ομιλία της επικεντρώθηκε στη διαφανή και υπεύθυνη ΤΝ και στην πρακτορική ΤΝ (agentic AI), καθώς και, ευρύτερα, στις καθημερινές και επιστημονικές χρήσεις της. Εξήγησε τι είναι η τεχνητή υπερνοημοσύνη (ASI) και υποστήριξε ότι η απερίσκεπτη εφαρμογή της μπορεί να απειλήσει την κοινωνία, την οικονομία, την εκπαίδευση και άλλους τομείς της ζωής μας. Παράλληλα, παρουσίασε τον τρόπο λειτουργίας αυτών των συστημάτων, συμπεριλαμβανομένης της αυτοβελτίωσης, τις δυνατότητες και τους περιορισμούς τους, καθώς και τα ζητήματα ασφάλειας που εγείρουν. Σχολίασε επίσης την εκτεταμένη καθημερινή χρήση της ΤΝ από εργαζομένους, φοιτητές, ερευνητές και επιχειρήσεις, καθώς και την ανάγκη διατήρησης κριτικής εποπτείας των αυτοματοποιημένων αποτελεσμάτων και αποφάσεων. Επιπλέον, συζήτησε συγκεκριμένους τρόπους διασφάλισης της επεξηγησιμότητας και της αξιοπιστίας των συστημάτων ΤΝ, υπογραμμίζοντας ότι οι χρήστες μοιράζονται καθημερινά, χωρίς να το συνειδητοποιούν, προσωπικές πληροφορίες με μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (LLM) για την εκπαίδευση των μοντέλων. Η παρέμβασή της προσέφερε μια ερευνητική οπτική στο ερώτημα του βαθμού εμπιστοσύνης που μπορούμε να δείχνουμε σε αυτά τα συστήματα, δεδομένης της ταχείας προόδου τους, ώστε να μεγιστοποιούμε τα οφέλη και να ελαχιστοποιούμε τους κινδύνους μιας ανεξέλεγκτης ΤΝ.

Stefano Bosi, καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο Évry Paris-Saclay, Κέντρο Οικονομικών του Paris-Saclay (CEPS), πρώην αντικαγκελάριος των πανεπιστημίων του Παρισιού: Ο καθηγητής παρουσίασε την εξέλιξη της ΤΝ από το 1943 και την πρόσφατη επιτάχυνσή της. Στη συνέχεια, εξήγησε ότι οι επενδύσεις που σχετίζονται με την ΤΝ γνωρίζουν πράγματι ραγδαία άνθηση, φθάνοντας περίπου το ένα τρισεκατομμύριο δολάρια το 2026, κυρίως στις ΗΠΑ. Επισήμανε ότι ο δείκτης NASDAQ-100 έχει τριπλασιαστεί από το 2022, κυρίως λόγω της ΤΝ, και ότι αυτό θα μπορούσε να αποτελεί ένδειξη πως βρισκόμαστε αντιμέτωποι με μια χρηματοοικονομική φούσκα γύρω από την ΤΝ, με δυνητικά σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις. Περιέγραψε την κούρσα της ΤΝ ως μια αντιπαράθεση μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, με τα ιδιοταγή μοντέλα τους, και της Κίνας, με τα μοντέλα ανοικτού κώδικα χαμηλού κόστους, υποστηρίζοντας ότι η Ευρώπη μένει πίσω. Υπογράμμισε ότι η έρευνα μετατοπίζεται από τις κυβερνήσεις στις επιχειρήσεις και ότι η ΤΝ παράγει πλέον αποδείξεις για εκατοντάδες άλυτα μαθηματικά προβλήματα, ενισχύοντας την ανάθεση εργασιών από τους ανθρώπους στις μηχανές και την απαξίωση του ανθρώπινου κεφαλαίου. Προέβλεψε ισχυρή αύξηση της παραγωγής, προειδοποιώντας όμως ότι κινδυνεύουν οι θέσεις μη χειρωνακτικής εργασίας λόγω των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων και, σε μεταγενέστερο στάδιο, οι θέσεις χειρωνακτικής εργασίας λόγω των ρομπότ που διαθέτουν μοντέλα του κόσμου, γεγονός που θα μπορούσε να οξύνει τις ανισότητες. Επισήμανε επίσης την αύξηση των τιμών της ηλεκτρικής ενέργειας και των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τα κέντρα δεδομένων και δήλωσε ότι ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι η απώλεια ελέγχου μιας ΤΝ που αυτοβελτιώνεται. Τέλος, εξήγησε ότι η κλίμακα των μοντέλων έχει αυξηθεί από 175 δισεκατομμύρια παραμέτρους το 2022, με το GPT-3, σε περίπου 9 τρισεκατομμύρια σήμερα, με το GPT-6, φθάνοντας έτσι σε επίπεδο πολυπλοκότητας συγκρίσιμο με εκείνο του ανθρώπινου εγκεφάλου, ο οποίος περιέχει περίπου 100 δισεκατομμύρια νευρώνες και 500 τρισεκατομμύρια συνάψεις. Με άλλα λόγια, η νοημοσύνη ανθρώπινου επιπέδου και, χάρη στην αναδρομική αυτοβελτίωση, η τεχνητή υπερνοημοσύνη γίνονται πραγματικότητα. Ολοκλήρωσε τονίζοντας ότι μόνο η ρύθμιση της ΤΝ μπορεί να αποτρέψει τους βραχυπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους κινδύνους, συμπεριλαμβανομένων των υπαρξιακών, αλλά ότι αυτό απαιτεί διεθνή συντονισμό, ο οποίος είναι δύσκολο να επιτευχθεί υπό τις σημερινές πολιτικές συνθήκες σε παγκόσμιο επίπεδο.

Ως κορυφαίοι ειδικοί στα πεδία τους, οι κεντρικοί ομιλητές παρουσίασαν τόσο τις θετικές όσο και τις δυνητικά επικίνδυνες πλευρές της ΤΝ ως αναδυόμενης τεχνολογίας από πολλές οπτικές: τη γεωπολιτική και τη διεθνή διάσταση· την αγορά εργασίας, τη λογοδοσία και τις αντικρουόμενες ενδείξεις που προκύπτουν από τα επίσημα δεδομένα· την ευρωπαϊκή στρατηγική αυτονομία και την ανάγκη βαθύτερης ομοσπονδιοποίησης, ακόμη και μέσω μη παραδοσιακών ή ανορθόδοξων πολιτικών για τη διασφάλιση του ελέγχου και της καινοτομίας· τις αμιγώς τεχνικές και υπολογιστικές διαστάσεις, από την έρευνα έως την καθημερινή χρήση, με ιδιαίτερη έμφαση στη διαφάνεια και την προστασία· και, τέλος, την οικονομική, χρηματοοικονομική, περιβαλλοντική και μαθηματική οπτική στον ρυθμό με τον οποίο εξελίσσεται αυτή η τεχνολογία, συνοδευόμενη από σοβαρές εξωτερικότητες, στο πλαίσιο ενός ευρύτερου παγκόσμιου ανταγωνισμού και απουσία διεθνούς θεσμικού συντονισμού. Παρότι δεν συμφώνησαν πλήρως ως προς τις προτάσεις πολιτικής τους, οι ομιλητές φάνηκαν να συμμερίζονται την άποψη ότι απαιτείται μια νέα μορφή διεθνούς συντονισμού, πέραν της Πράξης για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act), με τη συμμετοχή όλων των κρατικών και ιδιωτικών φορέων του σημερινού παγκόσμιου συστήματος. Συμφώνησαν επίσης στην ανάγκη περαιτέρω μελέτης και θέσπισης δικλίδων ασφαλείας που θα διασφαλίζουν την εποπτεία αυτής της τεχνολογίας και την προστασία από τους κινδύνους της. Κάλεσαν σε μια πιο τολμηρή ευρωπαϊκή προσπάθεια για τη ρύθμισή της και την ενίσχυση της αυτονομίας της Ευρώπης στον συγκεκριμένο τομέα, χωρίς να παραβλέπονται ή να υποτιμώνται οι δυνητικοί κίνδυνοι και οι συνέπειες αυτής της καινοτομίας.