Ιράν – Οι βασικοί όροι των ΗΠΑ και τα σενάρια κλιμάκωσης

Καθώς οι ειρηνευτικές προσπάθειες έχουν ως τώρα αποτύχει, οι αεροπορικές επιδρομές κατά του Ιράν συνεχίζονται κανονικά. Η μοναδική κίνηση καλής θελήσεως εκ μέρους των Αμερικανών αφορά την ολιγοήμερη αναστολή πληγμάτων σε ιρανικές ενεργειακές υποδομές.

Από την Ουάσιγκτον έχει τεθεί σχέδιο 15 σημείων, βάσει του οποίου οι Ιρανοί υποχρεώνονται να πάψουν να λειτουργούν ως περιφερειακοί παίκτες στην περιοχή τους. Αυτό θα εξασφαλίζεται με διάφορους τρόπους: όχι χρηματοδότηση ή στρατιωτική συνδρομή στους Χούθι, στη Χεζμπολάχ και στη Χαμάς· όχι πυρηνικό πρόγραμμα, ειρηνικό ή στρατιωτικό· όχι εξαγωγή πολεμικών drone σε τρίτες χώρες· όχι παραγωγή πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς.

Παρά τις μεγαλοστομίες που συχνά χαρακτηρίζουν τον πρόεδρο Τραμπ, οι παραπάνω απαιτήσεις είναι μάλλον λογικές. Μέσα από αυτές, επιδιώκεται να πάψει το Ιράν να αποτελεί φόβητρο για την υπόλοιπη Μέση Ανατολή. Δεν ζητείται αλλαγή πολιτεύματος ή έστω παραχώρηση ελευθεριών. Με άλλα λόγια, οι αμερικανικές προτάσεις είναι μάλλον κυνικές, αφού δεν θέτουν καν ζήτημα δημοκρατικών μεταρρυθμίσεων. Με μία τέτοια συμφωνία, οι μουλάδες πρόκειται να διατηρήσουν την ισχύ τους στο εσωτερικό της χώρας και σταδιακά ίσως αναστήσουν την οικονομία της. Συνεπώς, η εν λόγω πρόταση είναι ιδιαίτερα γενναιόδωρη. Ο Λευκός Οίκος δείχνει να επιθυμεί γρήγορο κλείσιμο της υπόθεσης, ώστε να μην ανέβει περαιτέρω ο πληθωρισμός εντός των ΗΠΑ.

Πάντως, αν κρίνουμε από τις πρώτες ιρανικές αντιδράσεις, η γενναιοδωρία έχει εκληφθεί ως ένδειξη ηττοπάθειας. Σύμφωνα με κύκλους του καθεστώτος, η Τεχεράνη ζητά αποζημιώσεις για τους βομβαρδισμούς, αναγνώριση κυριαρχίας στα Στενά του Ορμούζ, απρόσκοπτη συνέχιση του πυρηνικού προγράμματος και, τέλος, ασυλία των συμμάχων της στον Λίβανο. Δηλαδή, οι Ιρανοί δεν περιορίζονται σε μια απλή κατάπαυση πυρός. Ζητούν να βγουν και κερδισμένοι από την αντιπαράθεση.

Θα μπορούσε να υποτεθεί πως οι προτάσεις τους αποτελούν διαπραγματευτικά χαρτιά. Έχοντας αντέξει τρεις εβδομάδες επιθέσεων, κάτι τέτοιο είναι φυσικά πιθανό. Ωστόσο, είναι επίσης πολύ πιθανό ότι η ιρανική ηγεσία πιστεύει ότι η χώρα της έχει καταγράψει στρατηγική νίκη επί των Ηνωμένων Πολιτειών, και ότι πλέον μπορεί να διαπραγματευτεί από θέση ισχύος. Δυστυχώς για την ειρήνη, η άποψή τους είναι εσφαλμένη, τουλάχιστον αυτή τη στιγμή.

Οι Αμερικανοί έχουν και άλλους άσσους στο μανίκι τους. Μπορούν να συνεχίσουν τους βομβαρδισμούς επ’ αόριστον, έχοντας πλήρη αεροπορική κυριαρχία, ενώ τα αποθέματα ιρανικών πυραύλων θα μειώνονται σταθερά. Μπορούν να καταστρέψουν εντελώς τις εγκαταστάσεις άντλησης και μεταφοράς πετρελαίου και φυσικού αερίου, απολαμβάνοντας υψηλότερες τιμές για τις εξαγωγές των δικών τους υδρογονανθράκων. Και φυσικά μπορούν να προχωρήσουν σε εδαφικό διαμελισμό του Ιράν, συνεπικουρούμενοι από κουρδικές αλλά και αζερικές πολιτοφυλακές, στα δυτικά και βορειοδυτικά. Με άλλα λόγια, εάν οι Ιρανοί επιμείνουν, τότε ίσως αντιμετωπίσουν ό,τι αντιμετώπισαν το Ιράκ, το Αφγανιστάν, η Λιβύη και η Συρία. Η συνταγή υπάρχει, έχει εφαρμοστεί και το μόνο βέβαιο είναι πως μειώνει θεαματικά την επικράτεια όσων υποτιμούν την αμερικανική αποφασιστικότητα. Η ανάπτυξη αερομεταφερόμενων δυνάμεων από τις ΗΠΑ στον Περσικό πιθανότατα σχετίζεται με αυτό το ενδεχόμενο.

Σε περίπτωση παράτασης της σύγκρουσης, ίσως δούμε και άλλα ακραία σενάρια. Οι Φρουροί της Επανάστασης θα μπορούσαν να εκτοξεύσουν πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς ακόμη και προς αμερικανικές βάσεις επί ευρωπαϊκού εδάφους. Το αν όντως διαθέτουν αυτή την ικανότητα είναι ομολογουμένως ασαφές. Οι ίδιοι το αρνούνται, ενώ το Πεντάγωνο ισχυρίζεται ότι αναχαιτίστηκε πύραυλος στη μέση του Ινδικού, 4.000 χιλιόμετρα μακριά. Εάν οι αμερικανικοί ισχυρισμοί επαληθευτούν, τότε μία κλιμάκωση προς την Ευρώπη δεν μπορεί να αποκλειστεί.

Στην περίπτωση αυτή, θα δοκιμαστεί το αξιόμαχο και των δικών μας ενόπλων δυνάμεων, και μάλιστα νωρίς. Ένα πρώτο δείγμα ικανοτήτων από την πυροβολαρχία Πάτριοτ στη Σαουδική Αραβία ήταν θετικό και ελπιδοφόρο. Ας ελπίσουμε ότι θα είναι εξίσου αποτελεσματική και κάθε άλλη αμυντική ενέργεια, εφόσον καταστεί αναπόδραστη. Άλλωστε, το στράτευμα δεν συντηρείται για παρελάσεις. Το στράτευμα συντηρείται για δράση και κρίνεται στο πεδίο. Όχι στην Πλατεία Συντάγματος κάθε 25η Μαρτίου.