Η Ευρώπη είναι ο παγκόσμιος Μεγάλος Ασθενής

Μέσα στο δεύτερο δεκαπενθήμερο του Σεπτεμβρίου, στη Γερμανία σημειώθηκε θεαματική εκλογική άνοδος του AfD αλλά και του Die Linke· στην Ισπανία είχαμε αλλεπάλληλες διαδηλώσεις, με αφορμή την έξωση της Μαρικάρμεν Αμπασκάλ, αλλά και τη συνεχιζόμενη παραμονή μεταναστών στη Θέουτα· στη Γαλλία, οι μαθητικές και φοιτητικές διαμαρτυρίες κορυφώθηκαν στο τέλος του μήνα, με πολύ βίαια επεισόδια και εκατοντάδες συλλήψεις.

Ειδικά στη Γαλλία, καταγράφηκε μία απόπειρα να αποδοθούν οι ταραχές σε κριτήρια πολιτισμικά. Πιο συγκεκριμένα, αποδόθηκαν σε μη ενταγμένους μουσουλμάνους μετανάστες. Αν και ο πολιτισμικός παράγοντας δεν μπορεί να αποκλειστεί απολύτως, η προσέγγιση αυτή είναι επιδερμική. Πέραν των λευκών, οι υπόλοιποι διαδηλωτές είναι απόγονοι μεταναστών δεύτερης και τρίτης γενιάς, και το κυριότερό τους πρόβλημα είναι η έλλειψη επαγγελματικών προοπτικών. Σε μία Γαλλία και σε μία Ευρώπη που υποχωρούν συνεχώς, λίγο τους απασχολούν οι ισλαμικές διδαχές. Άλλωστε και στη Βόρεια Ελλάδα ισχύει κάτι αντίστοιχο: η γοητεία της ακροδεξιάς και της Ρωσίας οφείλεται στην αποβιομηχάνιση και στην ερήμωση της υπαίθρου, όχι στα μοναστήρια του Αγίου Όρους.

Για μια ακόμη φορά, ο Εμμανουέλ Μακρόν προέβη σε διαπιστώσεις. Διαπίστωσε ότι η ΕΕ χάνει τον αγώνα του οικονομικού ανταγωνισμού με την Ασία, αλλά και με τις ΗΠΑ στο επίπεδο της πολύ υψηλής τεχνολογίας. Σε όλη του τη θητεία, εκτός από δεινός ρήτορας, ο Γάλλος πρόεδρος υπήρξε ιδιαίτερα εύστοχος στις διαπιστώσεις του, όμως όχι αντίστοιχα επιτυχημένος στην αντιμετώπισή τους. Αποτέλεσμα; Η σημερινή κατάσταση στην πατρίδα του, μα και στην Ένωση.

Η Ευρώπη είναι σήμερα ο παγκόσμιος Μεγάλος Ασθενής. Έχει αναλάβει έναν ρόλο που κάποτε έπαιξαν η Ινδία, η Κίνα, η Οθωμανική Αυτοκρατορία και η τσαρική Ρωσία. Στα μάτια των μεγάλων δυνάμεων, δεν είναι ικανή να διαφεντεύει τα του οίκου της, ούτε να προστατεύει επαρκώς την επικράτειά της. Συνεπώς, όλοι επιδιώκουν να τη θέσουν υπό έλεγχο, ώστε να προλάβουν τον ανταγωνισμό.

Το αμερικανικό κίνημα MAGA επενδύει σε ακροδεξιές και γενικά συντηρητικές δυνάμεις. Στις ίδιες δυνάμεις επενδύει και η Ρωσία, η οποία όμως διατηρεί διαύλους και με την ακροαριστερά. Η ακροαριστερά επίσης αποτελεί αγαπημένο παιδί αμερικανικών συστημάτων αλλά και της Τουρκίας. Η Γείτων έχει παράλληλα αναλάβει τον χειρισμό των ισλαμιστικών οργανώσεων στη Γηραιά Ήπειρο, διαδεδομένη τη Σαουδική Αραβία. Τέλος, η Κίνα, ασκώντας μαλακή ισχύ, πλέον αποτελεί πρότυπο για απολιτίκ νέους, καθώς φαίνεται να προσφέρει τεχνολογική άνθηση, υπερσύγχρονες υποδομές και διεσπαρμένη ευημερία.

Σταδιακά, αναδύονται δύο άκρα. Το ένα είναι υπέρ της ασυδοσίας των μεγιστάνων, ξεσπώντας στις μειονότητες. Το άλλο, υπέρ των ορθάνοιχτων συνόρων, επιτιθέμενο στη μεσαία τάξη. Εκ των πραγμάτων, κανένα από τα δύο δεν είναι υπέρ ενός συνεκτικού κοινωνικού συμβολαίου. Το αμιγώς ευρωπαϊκό μοντέλο μοιάζει να συγκινεί μόνο τους ηλικιωμένους και τους γραφειοκράτες των Βρυξελλών· σε μεγάλο βαθμό το περιφρονούν ακόμη και οι επαγγελματίες επιδοματούχοι.

Ουσιαστικά, η Βόρεια Ευρώπη ακολουθεί την τύχη της Ελλάδας μετά τη δεκαετία του ’90, όταν χάθηκε η παραγωγή ενδυμάτων και άλλων προϊόντων ελαφράς μεταποίησης. Οι Ασιάτες κυριαρχούν πια σε κάθε αγορά. Μετά τις ηλεκτρικές συσκευές, τις ναυπηγήσεις και τα gadgets, τώρα ακολουθούν τα βαριά βιομηχανικά μηχανήματα, οι εργαλειομηχανές ακριβείας, τα ηλεκτρικά αυτοκίνητα και αργότερα οι πολύ εξειδικευμένες μηχανουργικές επεξεργασίες. Ζήτημα χρόνου να χαθεί ακόμη και το μονοπώλιο της ολλανδικής ASML στους εκτυπωτές μικροτσίπ. Χάνεται το τελευταίο της ατού, μία παγκόσμια εξαγωγική βιομηχανία, και της απομένουν ο τουρισμός και τα είδη πολυτελείας. Παρακμή.

Σαν αντίδοτο για όλα αυτά προτείνεται η διάλυση της ΕΕ. Αστεία σκέψη. Εφόσον η Ευρώπη των περιορισμένων φυσικών πόρων δεν μπορεί να αντιδράσει σε επίπεδο Ένωσης, είναι βέβαιο ότι θα βρεθεί σε πολύ χειρότερη μοίρα αν κατακερματιστεί σε εθνικά κράτη. Όταν η γερμανική ελίτ δεν μεριμνά καν για τη γεφύρωση των ανισοτήτων μέσα στην ίδια τη χώρα, είναι προφανές ότι υπάρχει πρόβλημα κυβερνητικής φιλοσοφίας, όχι παλαιών συνόρων.

Μακροπρόθεσμα, η μόνη βιώσιμη λύση βρίσκεται σε μια πιο σφιχτοδεμένη ΕΕ, ικανή να αντισταθεί στα αρνητικά της ανεξέλεγκτης παγκοσμιοποίησης. Το υφιστάμενο χαλαρό μοντέλο οδηγεί σε καταστροφή, που ξεκινά από την έξοδο του καλύτερου ανθρώπινου δυναμικού και θα ολοκληρωθεί με την κατάρρευση του -άλλοτε αξιοζήλευτου- κοινωνικού κράτους.

Η λήψη γενναίων αποφάσεων δεν σηκώνει άλλη αναβολή. Ειδάλλως, ο Μεγάλος Ασθενής θα εγκαταλείψει τα εγκόσμια.