Στοά Αγίου Μηνά: αφετηρία για κάτι πολύ πιο σπουδαίο;

Στην οδό Αγίου Μηνά, δίπλα στην Πλατεία Εμπορίου, βρισκόταν επί έτη πολλά η οικογενειακή μας επιχείρηση, ένα χρωματοπωλείο. Αν και μαθητές, κάθε καλοκαίρι ο πατέρας μας μάς κατέβαζε στο μαγαζί, ισχυριζόμενος πως χρειαζόταν τη βοήθειά μας. Φυσικά δεν τη χρειαζόταν, καθώς υπήρχε άφθονο προσωπικό. Απλά ήθελε να μας… ξυπνήσει, και πολύ καλά έκανε. Το νεοκλασικό όπου στεγαζόμασταν είναι εδώ και καιρό σε κακή κατάσταση. Ένα ακόμη από τα πολλά παρατημένα διατηρητέα της περιοχής.

Η εμπορική γειτονιά των παιδικών και νεανικών μου αναμνήσεων έσφυζε από ζωή. Ξεκινούσε από τη Βενιζέλου και έφτανε μέχρι τη Δωδεκανήσου και τη Σαλαμίνος. Ήταν γεμάτη από εμπορικές επιχειρήσεις κάθε είδους και μεγέθους, από αποθήκες χημικών προϊόντων και μικρά μπακάλικα με “εδώδιμα και αποικιακά”, μέχρι μηχανουργεία και οίκους ανοχής. Ήταν επίσης γεμάτη από υφασματάδικα και βιοτεχνίες έτοιμων ενδυμάτων, με εκατοντάδες καλοπληρωμένες εργαζόμενες να στριμώχνονται στους ορόφους των πιο ψηλών κτιρίων. Παντού συναντούσαμε συνεργάτες, γνωστούς και φίλους, όπως και ωραιότατα μπουγατσατζίδικα και ταβερνάκια. Αφθονούσε και το κουτσομπολιό, ειδικά όταν αφορούσε οικονομικές δοσοληψίες. Ανωνυμία δεν υπήρχε. Αντίθετα, περίσσευε ο χαρακτήρας.

Την αγαπώ πάντα εκείνη τη γειτονιά, και συχνά την τριγυρίζω χωρίς ιδιαίτερο λόγο· θέλω μόνο να παρακολουθώ τις όποιες αλλαγές της. Περιττό λοιπόν να πω ότι η πρωτοβουλία αποκατάστασης της στοάς Αγίου Μηνά (εφόσον δοθεί πράσινο φως από την κυβέρνηση) με γεμίζει χαρά. Το σημείο εκείνο είχε καταντήσει μαύρη τρύπα στην καρδιά του ιστορικού κέντρου, λόγω της πραγματικά εξοργιστικής εγκατάλειψής του.

Είναι πραγματικά εντυπωσιακό το πόσο βλαβερή μπορεί να είναι για το αστικό περιβάλλον η αδράνεια του Δημοσίου. Είναι απολύτως ικανή να χαντακώσει ολόκληρες περιοχές, κυρίως όταν η ζωτικότητά τους φθίνει. Στο TheOpinion.gr έχουμε συχνά αναφερθεί στο συγκεκριμένο πανελλήνιο φαινόμενο, και ειδικά στις τοπικές εκφάνσεις του.

Τα μαγαζάκια που σήμερα ζώνουν την εκκλησία αποτελούν το τελευταίο κατάλοιπο μιας οθωμανικής πρακτικής. Το σουλτανικό καθεστώς είχε παραχωρήσει το προνόμιο ανέγερσης τέτοιων μικρών κατασκευών, οι οποίες απέδιδαν μισθώματα σε κάθε λατρευτικό κέντρο, χωρίς να το αποκρύπτουν. Στην εποχή μας, οι ίδιοι χώροι δόθηκαν για ανέγερση πολυκατοικιών, με αποτέλεσμα ναούς σφιχταγκαλιασμένους από μπετόν: ναούς υποβαθμισμένους, και γεωμορφολογικά και μεταφορικά. Στην Πλατεία Χρηματιστηρίου συναντάμε ένα μόνο μικρό απομεινάρι από τον αλλοτινό περίβολο της καθολικής εκκλησίας· σήμερα λειτουργεί ως βραδινό κατάστημα εστίασης.

Κάποτε προτάθηκε να κατεδαφιστούν όλα τούτα τα μαγαζιά και να διαμορφωθεί στην Ίωνος Δραγούμη ένα μικρό πάρκο. Κατά την ταπεινή μου άποψη αυτό θα ήταν τεράστιο λάθος. Δεν επιτρέπεται να καταστρέψουμε την τελευταία υπόμνηση μίας παράδοσης αιώνων. Ίσα-ίσα, θα πρέπει να συντηρήσουμε τα καταστήματα και να εξηγούμε σε κατοίκους και επισκέπτες ποιος ακριβώς ήταν ο ρόλος τους. Το αν θα αφαιρεθούν ορισμένοι τοίχοι ώστε να αναδειχθεί καλύτερα ο ιερός ναός είναι δευτερεύον. Το πρωτεύον είναι να μη χαθεί ο ιδιαίτερος χαρακτήρας της συγκεκριμένης τοποθεσίας.

Τι θα απογίνουν όμως τα καταστήματα εάν περάσουν στη διαχείριση του Δήμου Θεσσαλονίκης; Σίγουρα ελπίζουμε να μην έχουν την τύχη της δημοτικής αγοράς στην Πλατεία Δημοκρατίας. Οι παλιοί θυμούνται τα προσιτά χασάπικα και μανάβικα που λειτουργούσαν σε αυτό το μάλλον μικρό ισόγειο συγκρότημα. Συγκρότημα επίσης εγκαταλελειμμένο σε πολύ μεγάλο βαθμό, με τον δήμο να μην έχει προχωρήσει σε κάποια ουσιαστική επαναξιοποίησή του.

Όσοι κυκλοφορούν στην αναπλασμένη γειτονιά των Δώδεκα Αποστόλων διαπιστώνουν πως στη θέση καταστημάτων με ανταλλακτικά αυτοκινήτων, πλέον ξεφυτρώνουν -πέραν των καφέ- χώροι όπου νέοι άνθρωποι δημιουργούν και πωλούν το προϊόν της δημιουργικότητάς τους. Ενδύματα, χρηστικά αντικείμενα, κοσμήματα και διακοσμητικά, όλα με χαρακτήρα. Η πόλη οφείλει να στηρίξει ανάλογες προσπάθειες όσο περισσότερο μπορεί.

Συνεπώς, θα ήθελα να προτείνω το εξής: να χρησιμοποιηθούν η ανακαινισμένη στοά Αγίου Μηνά και η αγορά στο Βαρδάρη ως υποδοχείς φρέσκων εγχειρημάτων, με ειδικά κίνητρα. Και παράλληλα να προσφερθούν παρόμοια κίνητρα για εγκατάσταση στη Βλάλη, στην Άθωνος, στο Μπεζεστένι, στο Μπιτ Μπαζάρ, στη Στοά Κρεάτων, δηλαδή οπουδήποτε συνδυάζονται η παράδοση, η διαφορετικότητα και το σχετικά μικρό κόστος εγκατάστασης με τα πλεονεκτήματα που προσφέρουν το κέντρο και το μετρό. Κίνητρα που θα οδηγήσουν σε βιώσιμη αναζωογόνηση. 

Ας ευχηθούμε λοιπόν για μια ανάπλαση στον Άγιο Μηνά που να μη θυμίζει εκείνη της Μοδιάνο, τουλάχιστον υπό την προηγούμενη διεύθυνσή της. Να μην δούμε πάλι μια ανάπλαση κρύα και αποξενωμένη από την πόλη. Αυτή τη φορά, η ευθύνη ανήκει σε μία αιρετή αρχή και όχι σε μία μεγάλη επιχείρηση. Θα είναι σίγουρα αξιοσημείωτο αν οι πολιτικοί τα καταφέρουν καλύτερα από τους ιδιώτες.