Προκριματικές: Το τι θα έρθει μετά τον Τραμπ στην Αμερική αρχίζει να γράφεται από τώρα

Οι προκριματικές εκλογές, οι primaries, στις ΗΠΑ λειτουργούν συχνά ως ένας ευρύτερος πολιτικός μηχανισμός παραγωγής μηνυμάτων. Αποκαλύπτουν τις ιδεολογικές ισορροπίες στο εσωτερικό των κομμάτων, φωτίζουν τις προτεραιότητες των εκλογικών βάσεων και επιτρέπουν στους αναλυτές να διακρίνουν τις πρώτες γραμμές ενός μελλοντικού πολιτικού χάρτη.

Οι φετινές ενδιάμεσες εκλογές έχουν αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία ακριβώς επειδή βρίσκονται στο μέσο της δεύτερης θητείας του Ντόναλντ Τραμπ και δύο χρόνια πριν από μια προεδρική αναμέτρηση στην οποία ο ίδιος δεν θα μπορεί να είναι υποψήφιος. Το γεγονός αυτό μετατρέπει κάθε εσωκομματική αναμέτρηση σε μια μικρή πρόβα για το 2028. Οι υποψήφιοι που επικρατούν σήμερα δεν επηρεάζουν μόνο τη σύνθεση του επόμενου Κογκρέσου. Συμβάλλουν επίσης στον καθορισμό της φυσιογνωμίας που θα έχουν οι δύο μεγάλες παρατάξεις κατά την επόμενη προεδρική εκλογή.

Παράλληλα, τα φετινά primaries για τις ενδιάμεσες εκλογές αποτελούν το πρώτο ουσιαστικό στάδιο μιας εκλογικής χρονιάς που μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα καθοριστική για την πορεία της δεύτερης κυβέρνησης Τραμπ. Οι εκλογές του Νοεμβρίου παραδοσιακά λειτουργούν ως δημοψήφισμα για τον εκάστοτε πρόεδρο και ως αναμέτρηση της κοινωνικής αποδοχής των πολιτικών του επιλογών. Για τον λόγο αυτό, οι αναμετρήσεις που διεξάγονται σήμερα δεν αξιολογούνται μόνο ως τοπικές ή περιφερειακές μάχες. Εντάσσονται σε μια ευρύτερη προσπάθεια κατανόησης του κατά πόσο η αμερικανική κοινωνία επιθυμεί να ενισχύσει ή να περιορίσει την πολιτική ισχύ του Λευκού Οίκου κατά τα δύο επόμενα χρόνια.

Τα primaries ως εργαστήριο πολιτικής διαδοχής

Η κυρίαρχη ανάγνωση των φετινών αναμετρήσεων αφορά τη διαδικασία διαδοχής του τραμπισμού. Για περισσότερο από μία δεκαετία, το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα οργανώθηκε γύρω από την προσωπικότητα του Τραμπ. Οι εκλογικές νίκες, οι ήττες, οι στρατηγικές επιλογές και οι ιδεολογικές μετατοπίσεις συνδέθηκαν σε μεγάλο βαθμό με τον ίδιο.

Το 2026 είναι η πρώτη χρονιά κατά την οποία αρχίζει να διαμορφώνεται σοβαρά το ερώτημα της επόμενης ημέρας. Οι περισσότερες εσωκομματικές συγκρούσεις στο GOP δεν αφορούν πλέον την αποδοχή ή την απόρριψη του τραμπισμού. Αφορούν τις διαφορετικές εκδοχές του και τις πιθανές μορφές που θα λάβει όταν ο Τραμπ αποχωρήσει από την ενεργό πολιτική σκηνή.

Η αναμέτρηση του Κεν Πάξτον με τον Τζον Κόρνιν στο Τέξας αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η σημασία της υπερβαίνει κατά πολύ τα όρια μιας πολιτειακής μάχης για τη Γερουσία. Στην ουσία πρόκειται για μια δοκιμασία ισχύος ανάμεσα σε δύο διαφορετικές αντιλήψεις σχετικά με το μέλλον του κόμματος. Το αποτέλεσμα θα επηρεάσει τον τρόπο με τον οποίο οι μελλοντικοί προεδρικοί διεκδικητές θα τοποθετηθούν απέναντι στη βάση των Ρεπουμπλικανών.

Παράλληλα, οι κινήσεις στελεχών όπως ο Τεντ Κρουζ δείχνουν ότι ο αγώνας για τη μετατραμπική ηγεσία έχει ήδη ξεκινήσει, έστω και αν διεξάγεται ακόμη σε χαμηλή ένταση. Οι συμμαχίες που δημιουργούνται σήμερα σε τοπικές αναμετρήσεις μπορεί να εξελιχθούν σε κρίσιμα δίκτυα στήριξης κατά τη μάχη για το χρίσμα του 2028.

Η αναζήτηση ισορροπίας στο Δημοκρατικό Κόμμα

Στην απέναντι πλευρά του πολιτικού φάσματος, οι Δημοκρατικοί βρίσκονται μπροστά σε ένα διαφορετικό πρόβλημα. Η συζήτηση αφορά κυρίως την εκλογική σύνθεση του συνασπισμού που θα επιχειρήσει να επιστρέψει στον Λευκό Οίκο.

Η ήττα του 2024 και η πολιτική κυριαρχία των Ρεπουμπλικανών σε κρίσιμες πολιτείες δημιούργησαν έντονο προβληματισμό σχετικά με την κοινωνική και γεωγραφική βάση του κόμματος. Οι φετινές προκριματικές εκλογές λειτουργούν ως πεδίο δοκιμής διαφορετικών στρατηγικών.

Σε ορισμένες βουλευτικές περιφέρειες πολιτειών καταγράφεται η ισχύς της προοδευτικής πτέρυγας, η οποία εξακολουθεί να διαθέτει οργανωτική ενέργεια, ιδεολογική συνοχή και ισχυρή παρουσία σε μεγάλα αστικά κέντρα. Σε άλλες περιπτώσεις, οι κομματικοί μηχανισμοί και οι δωρητές προωθούν υποψηφίους που διαθέτουν πιο μετριοπαθές προφίλ και μπορούν να απευθυνθούν σε ανεξάρτητους ψηφοφόρους.

Η σημασία αυτής της αντιπαράθεσης συνδέεται άμεσα με το 2028. Κάθε νίκη ενός προοδευτικού υποψηφίου ενισχύει την άποψη ότι η πολιτική κινητοποίηση της βάσης παραμένει το σημαντικότερο εργαλείο των Δημοκρατικών. Κάθε επιτυχία ενός κεντρώου υποψηφίου ενισχύει την εκτίμηση ότι η ανάκτηση των swing states προϋποθέτει μεγαλύτερη έμφαση στη μετριοπάθεια και στον πραγματισμό.

Οι εξελίξεις στη Νέα Υόρκη, στο Μέιν και σε μια σειρά ανταγωνιστικών περιφερειών αποκτούν επομένως ευρύτερη σημασία από αυτή που υποδηλώνει η τοπική τους διάσταση.

Η μάχη του Νοεμβρίου και τα όρια της προεδρικής ισχύος

Καθώς πλησιάζουν οι ενδιάμεσες εκλογές, το ενδιαφέρον μεταφέρεται σταδιακά από τις εσωκομματικές συγκρούσεις προς το συνολικό πολιτικό ισοζύγιο δυνάμεων. Ιστορικά, οι πρόεδροι των Ηνωμένων Πολιτειών αντιμετωπίζουν σημαντικές απώλειες στις πρώτες ενδιάμεσες εκλογές της θητείας τους. Το φαινόμενο αυτό συνδέεται με την κινητοποίηση της αντιπολίτευσης, με τη φυσιολογική φθορά της εξουσίας και με την τάση των ψηφοφόρων να αναζητούν θεσμικές ισορροπίες.

Η φετινή αναμέτρηση παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή διεξάγεται σε ένα περιβάλλον όπου η πόλωση παραμένει υψηλή και οι κομματικές ταυτίσεις εμφανίζονται εξαιρετικά ανθεκτικές. Ταυτόχρονα, η οικονομία, το μεταναστευτικό, η εξωτερική πολιτική και οι πολιτισμικές συγκρούσεις εξακολουθούν να διαμορφώνουν ισχυρές πολιτικές γραμμές διαχωρισμού.

Οι περισσότερες εκτιμήσεις συγκλίνουν στην άποψη ότι οι Δημοκρατικοί διαθέτουν ρεαλιστικές πιθανότητες να ανακτήσουν τη Βουλή των Αντιπροσώπων, ιδιαίτερα εφόσον καταφέρουν να διατηρήσουν την ενότητα που εμφανίζουν στα primaries και να κινητοποιήσουν τους ψηφοφόρους των προαστίων. Στη Γερουσία η εικόνα παραμένει πιο σύνθετη, καθώς ο εκλογικός χάρτης ευνοεί σε αρκετές περιπτώσεις τους Ρεπουμπλικανούς.

Η σημασία του αποτελέσματος υπερβαίνει τη νομοθετική διαδικασία. Εάν η αντιπολίτευση αποκτήσει τον έλεγχο ενός από τα δύο σώματα του Κογκρέσου, η δεύτερη θητεία του Τραμπ θα εισέλθει σε μια νέα φάση διαπραγμάτευσης, ελέγχου και πολιτικών συγκρούσεων. Εάν οι Ρεπουμπλικανοί διατηρήσουν τις κοινοβουλευτικές τους θέσεις, οι υποψήφιοι που θα διεκδικήσουν το χρίσμα του 2028 θα μπορούν να υποστηρίξουν ότι η πολιτική κληρονομιά του Τραμπ εξακολουθεί να διαθέτει ισχυρή λαϊκή νομιμοποίηση.

Οι μετριοπαθείς και οι ιδεολογικοί υποψήφιοι σε μια νέα πολιτική συγκυρία

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα ερωτήματα που προκύπτουν από τα μέχρι τώρα αποτελέσματα αφορά τη σχέση μεταξύ εκλογικής επιτυχίας και ιδεολογικής τοποθέτησης.

Κατά την περίοδο που ακολούθησε το 2016, η αμερικανική πολιτική ζωή χαρακτηρίστηκε από έντονη πόλωση. Οι εσωκομματικές βάσεις επιβράβευαν συχνά υποψηφίους με καθαρό και έντονα ιδεολογικό στίγμα. Το φαινόμενο αυτό ήταν εμφανές τόσο στους Ρεπουμπλικανούς όσο και στους Δημοκρατικούς.

Η εικόνα που διαμορφώνεται το 2026 είναι πιο σύνθετη. Οι ψηφοφόροι εξακολουθούν να επιθυμούν πολιτικούς με σαφείς θέσεις και αναγνωρίσιμη ταυτότητα. Ταυτόχρονα, όμως, φαίνεται να αξιολογούν με μεγαλύτερη προσοχή το ζήτημα της εκλογικής αποτελεσματικότητας.

Στους Ρεπουμπλικανούς, η επιρροή του κινήματος MAGA παραμένει κυρίαρχη. Ωστόσο, αρκετοί υποψήφιοι επιχειρούν να συνδυάσουν αυτή την ταυτότητα με ένα προφίλ που μπορεί να λειτουργήσει και σε πιο ανταγωνιστικές περιφέρειες. Στους Δημοκρατικούς, η προοδευτική ατζέντα εξακολουθεί να έχει ισχυρά ερείσματα, ιδιαίτερα σε αστικές περιοχές, ενώ σε πολιτείες που κρίνουν τον συσχετισμό δυνάμεων παρατηρείται μεγαλύτερη ζήτηση για υποψηφίους που εκπέμπουν μετριοπάθεια και διοικητική επάρκεια.

Η τάση αυτή δεν αποτελεί επιστροφή στον πολιτικό κόσμο της δεκαετίας του 1990. Αποτυπώνει μάλλον μια νέα μορφή προσαρμογής, μέσα στην οποία τα κόμματα επιδιώκουν να διατηρήσουν την ιδεολογική τους συνοχή ενώ παράλληλα αναζητούν πρόσωπα με ευρύτερη εκλογική απήχηση.

Το κλειδί των swing states και ο δρόμος προς το 2028

Οι προεδρικές εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες κρίνονται σε έναν περιορισμένο αριθμό πολιτειών. Το ίδιο ισχύει και για πολλές μάχες του Κογκρέσου. Για τον λόγο αυτό, οι εκλογολόγοι παρακολουθούν ιδιαίτερα τις περιοχές όπου η κομματική ταύτιση είναι ασθενέστερη και το ποσοστό των ανεξάρτητων ψηφοφόρων υψηλότερο.

Η Πενσυλβάνια, το Μίσιγκαν, το Ουισκόνσιν, η Βόρεια Καρολίνα, η Τζόρτζια και η Αριζόνα αποτελούν το βασικό πεδίο αναφοράς. Οι πολιτικές συμπεριφορές που καταγράφονται σε αυτές τις πολιτείες έχουν συχνά μεγαλύτερη προγνωστική αξία από όσα συμβαίνουν σε ασφαλείς μπλε ή κόκκινες περιφέρειες.

Τα μέχρι τώρα δεδομένα δείχνουν ότι οι ψηφοφόροι αυτών των περιοχών δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα σε ζητήματα καθημερινότητας, οικονομικής ασφάλειας, κόστους ζωής και θεσμικής σταθερότητας. Οι υποψήφιοι που μπορούν να συνδέσουν τις ιδεολογικές τους θέσεις με συγκεκριμένες απαντήσεις σε αυτά τα ζητήματα αποκτούν συγκριτικό πλεονέκτημα.

Η παρατήρηση αυτή εξηγεί γιατί προσωπικότητες όπως ο Τζος Σαπίρο συγκεντρώνουν τόσο μεγάλο ενδιαφέρον στους Δημοκρατικούς και γιατί ο Τζέι Ντι Βανς θεωρείται από πολλούς Ρεπουμπλικανούς η πιο ελπιδοφόρα φιγούρα της επόμενης γενιάς. Και οι δύο προέρχονται από πολιτικά περιβάλλοντα που σχετίζονται άμεσα με τις περιοχές όπου θα κριθεί η προεδρία.

Καθώς πλησιάζουμε προς τον Νοέμβριο, οι αναμετρήσεις στις swing states θα αποκτήσουν ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα. Οι νίκες ή οι ήττες συγκεκριμένων τύπων υποψηφίων θα χρησιμοποιηθούν ως επιχείρημα στις εσωκομματικές συζητήσεις που θα ακολουθήσουν.

Ταυτόχρονα, οι ενδιάμεσες εκλογές θα λειτουργήσουν ως η πρώτη μεγάλη μέτρηση για τους πιθανούς προεδρικούς διεκδικητές. Ένα θετικό αποτέλεσμα για τους Ρεπουμπλικανούς θα ενισχύσει την πεποίθηση ότι η μετατραμπική ηγεσία μπορεί να οικοδομηθεί πάνω στις ίδιες πολιτικές και κοινωνικές συμμαχίες. Ένα ισχυρό αποτέλεσμα για τους Δημοκρατικούς θα προσφέρει επιχειρήματα σε όσους υποστηρίζουν ότι η ανάκτηση των swing states περνά μέσα από μια πιο διευρυμένη και εκλογικά ευέλικτη συμμαχία.

Τα primaries του 2026 αποτελούν συνεπώς κάτι περισσότερο από μια εσωκομματική διαδικασία επιλογής υποψηφίων. Αποκαλύπτουν τις κατευθύνσεις προς τις οποίες κινούνται τα δύο μεγάλα κόμματα, φωτίζουν τις πολιτικές και κοινωνικές συμμαχίες που βρίσκονται υπό διαμόρφωση και προσφέρουν τις πρώτες ενδείξεις για το ποιοι θα διεκδικήσουν την ηγεσία της χώρας μετά το τέλος της εποχής Τραμπ. Όποιος επιθυμεί να κατανοήσει το πολιτικό τοπίο των Ηνωμένων Πολιτειών το 2028, έχει κάθε λόγο να παρακολουθεί προσεκτικά τις φαινομενικά τοπικές μάχες που διεξάγονται σήμερα στα primaries του Κογκρέσου και οι οποίες, μέσα από τη συσσώρευση μικρών πολιτικών σημάτων, διαμορφώνουν ήδη το πλαίσιο της επόμενης μεγάλης αναμέτρησης.