Πόσο αξίζει τελικά ένας τουρίστας για τη Χαλκιδική;
Για τη Χαλκιδική, το επόμενο μεγάλο στοίχημα δεν είναι απαραίτητα η αύξηση του αριθμού των αφίξεων...
Γιάννης Καλαϊτζίδης 
Ο τουρισμός αποτελεί διαχρονικά τη «βαριά βιομηχανία» της Χαλκιδικής, όμως το πραγματικό ερώτημα δεν είναι μόνο πόσοι επισκέπτες φτάνουν κάθε καλοκαίρι στην περιοχή, αλλά κυρίως πόσα χρήματα μένουν τελικά στην τοπική οικονομία. Γιατί μπορεί οι παραλίες να γεμίζουν, τα ξενοδοχεία να καταγράφουν υψηλές πληρότητες και οι δρόμοι να ασφυκτιούν από την κίνηση, ωστόσο η πραγματική οικονομική αξία κάθε τουρίστα εξαρτάται από το πού ξοδεύει τα χρήματά του και σε ποιον καταλήγουν αυτά.
Η οικονομική συνεισφορά ενός επισκέπτη δεν περιορίζεται στο κόστος του δωματίου. Περιλαμβάνει τις δαπάνες για εστίαση, μετακινήσεις, αγορές, θαλάσσια σπορ, πολιτιστικές δραστηριότητες, εκδρομές και κάθε άλλη υπηρεσία που καταναλώνει κατά τη διάρκεια των διακοπών του. Σύμφωνα με ευρωπαϊκές και ελληνικές μελέτες για τον τουρισμό, ένας επισκέπτης σε παραθαλάσσιους προορισμούς μπορεί να δαπανά κατά μέσο όρο από 90 έως και πάνω από 180 ευρώ ημερησίως, ανάλογα με το εισόδημά του, τη χώρα προέλευσης και το είδος των διακοπών που επιλέγει.
Στη Χαλκιδική, όπου κυριαρχούν οι επισκέπτες από τα Βαλκάνια αλλά και από αγορές υψηλότερου εισοδήματος, όπως η Γερμανία και η Μεγάλη Βρετανία, η εικόνα είναι ιδιαίτερα σύνθετη. Ένας επισκέπτης που διαμένει σε ξενοδοχείο υψηλής κατηγορίας μπορεί να αφήσει αρκετές εκατοντάδες ευρώ την ημέρα, ενώ ένας τουρίστας που επιλέγει ιδιωτικό κατάλυμα ή οργανώνει μόνος του τις διακοπές του έχει συνήθως διαφορετική καταναλωτική συμπεριφορά, ενισχύοντας περισσότερο τις τοπικές επιχειρήσεις εστίασης, τα καταστήματα και τις υπηρεσίες της περιοχής.
Το μεγάλο ζητούμενο, ωστόσο, δεν είναι μόνο το ύψος της δαπάνης, αλλά το ποσοστό που παραμένει πραγματικά στη Χαλκιδική. Ένα σημαντικό μέρος των χρημάτων που πληρώνει ένας ταξιδιώτης καταλήγει σε διεθνείς πλατφόρμες κρατήσεων, tour operators, αεροπορικές εταιρείες ή σε μεγάλες ξενοδοχειακές αλυσίδες με προμηθευτές εκτός περιοχής. Το φαινόμενο αυτό είναι γνωστό διεθνώς ως «διαρροή τουριστικού εισοδήματος» και περιορίζει σημαντικά το οικονομικό αποτύπωμα του τουρισμού στις τοπικές κοινωνίες.
Αντίθετα, όταν ο επισκέπτης επιλέγει να δειπνήσει σε μια οικογενειακή ταβέρνα, να αγοράσει τοπικό μέλι, ελαιόλαδο, κρασί ή χειροποίητα προϊόντα, να χρησιμοποιήσει τοπικά μέσα μεταφοράς ή να συμμετάσχει σε δραστηριότητες που οργανώνουν επιχειρήσεις της Χαλκιδικής, τότε το μεγαλύτερο μέρος των χρημάτων παραμένει στην περιοχή και δημιουργεί μια αλυσίδα οικονομικής δραστηριότητας. Οι επιχειρήσεις πληρώνουν εργαζόμενους, συνεργάζονται με τοπικούς παραγωγούς, επενδύουν στις εγκαταστάσεις τους και επιστρέφουν χρήμα στην τοπική αγορά.
Οι οικονομολόγοι περιγράφουν αυτή τη διαδικασία μέσω του λεγόμενου «πολλαπλασιαστή του τουρισμού». Με απλά λόγια, κάθε ευρώ που δαπανά ένας επισκέπτης μπορεί να δημιουργήσει επιπλέον οικονομική δραστηριότητα, καθώς κυκλοφορεί από επιχείρηση σε επιχείρηση. Έτσι, το πραγματικό όφελος ενός τουρίστα δεν μετριέται μόνο από το ποσό που ξοδεύει ο ίδιος, αλλά και από το πώς αυτά τα χρήματα επανεπενδύονται στην τοπική οικονομία.
Για τη Χαλκιδική, το επόμενο μεγάλο στοίχημα δεν είναι απαραίτητα η αύξηση του αριθμού των αφίξεων. Σε πολλές περιοχές, ιδιαίτερα κατά τον Ιούλιο και τον Αύγουστο, οι υποδομές λειτουργούν ήδη στα όριά τους. Η μεγαλύτερη πρόκληση είναι η αύξηση της κατά κεφαλήν δαπάνης και η ενίσχυση της τοπικής προστιθέμενης αξίας. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσα από την ανάδειξη της γαστρονομίας, του οινοτουρισμού, των τοπικών προϊόντων, του καταδυτικού και περιπατητικού τουρισμού, αλλά και της επιμήκυνσης της τουριστικής περιόδου πέρα από τους δύο μήνες αιχμής.
Τελικά, η επιτυχία του τουρισμού δεν μετριέται μόνο από τον αριθμό των επισκεπτών που περνούν τις πύλες της Χαλκιδικής κάθε καλοκαίρι. Μετριέται από το πόσο ισχυρά στηρίζει τις μικρές επιχειρήσεις, τους εργαζόμενους, τους παραγωγούς και συνολικά την τοπική οικονομία. Γιατί ένας τουρίστας που καταναλώνει τοπικά, γνωρίζει τον τόπο και επιλέγει αυθεντικές εμπειρίες μπορεί να αξίζει πολύ περισσότερο από πολλούς επισκέπτες που απλώς… περνούν τις διακοπές τους χωρίς ουσιαστική επαφή με την περιοχή.
