Η Ζωή των λόγων και η Ζωή των πράξεων

Δεν είναι ευχάριστο να το πεις αλλά κάποια στιγμή πρέπει. Η Ζωή Κωνσταντοπούλου δεν είναι απλώς μια πολιτικός με έντονο ύφος και αιχμηρό λόγο. Είναι μια περίπτωση όπου η απόσταση ανάμεσα σε όσα διακηρύσσονται και σε όσα γίνονται είναι τόσο μεγάλη που παύει να είναι πολιτική διαφωνία και γίνεται ζήτημα χαρακτήρα. Και εκεί αρχίζει η πραγματικά άβολη συζήτηση.

Η Ζωή μιλά συχνά για δικαιώματα. Για γυναίκες. Για αδύναμους. Για δημοκρατία. Το κάνει με βεβαιότητα, με ύφος απόλυτο, σχεδόν διδακτικό. Όμως όταν η θεωρία συναντά την πράξη, το αποτέλεσμα δεν μοιάζει καθόλου με όσα περιγράφει.

Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα παραμένει η υπόθεση του κατά συρροή βιαστή, όπου η επιλογή της να εξαντλήσει κάθε δικονομικό τέχνασμα οδήγησε τα θύματα σε χρόνια ψυχικής και οικονομικής εξουθένωσης. Γυναίκες που αναγκάζονταν να επανέρχονται ξανά και ξανά σε μια χώρα που δεν τους προσέφερε ούτε δικαιοσύνη ούτε σεβασμό. Η ενσυναίσθηση απουσίαζε. Το μόνο που υπήρχε ήταν η νίκη μέσα στη διαδικασία. Κι αυτό λέει πολλά.

Αργότερα, όταν νομοθετικές ρυθμίσεις οδήγησαν στην πρόωρη αποφυλάκιση του ίδιου ανθρώπου, η δημόσια στάση της δεν άφησε περιθώρια παρερμηνείας. Ανακούφιση. Όχι προβληματισμός. Όχι σιωπή. Ανακούφιση. Εκεί κατέρρευσε ο μύθος ότι τα δικαιώματα είναι πάντα πάνω από όλα. Φάνηκε ότι έχουν αξία μόνο όταν δεν έρχονται σε σύγκρουση με τις προσωπικές επιλογές.

Η ίδια λογική εμφανίστηκε ξανά στις εκλογές του 2023. Στις δεύτερες κάλπες γυναίκες που είχαν ψηφιστεί καθαρά από τον κόσμο βρέθηκαν εκτός λίστας. Όχι επειδή απέτυχαν. Επειδή δεν ήταν απολύτως ελέγξιμες.

Τη θέση τους πήραν άντρες του στενού της κύκλου. Όχι πιο ικανοί. Όχι πιο δημοφιλείς. Απλώς πιο χρήσιμοι. Εκεί η δημοκρατία έγινε εργαλείο. Η ψήφος κάτι προσωρινό. Οι γυναίκες αναλώσιμες.

Όταν αυτές οι γυναίκες μίλησαν, η απάντηση δεν ήταν αυτοκριτική. Ήταν απαξίωση. Υπαινιγμοί. Σιωπή. Και πάλι η εξουσία πάνω από τον άνθρωπο. Η ανάγκη για έλεγχο πάνω από κάθε έννοια συλλογικότητας.

Το ίδιο μοτίβο συναντά κανείς και στον δημόσιο λόγο της. Οι αντίπαλοι δεν είναι απλώς λάθος. Είναι προδότες. Οι διαφωνίες δεν είναι πολιτικές. Είναι ηθικές παρεκκλίσεις. Οι γυναίκες πολιτικοί δεν αντιμετωπίζονται πάντα ως ίσες αλλά ως στόχοι ειρωνείας.

Η φράση για το καλσόν δεν ήταν ατύχημα. Ήταν σύμπτωμα. Και όταν προκλήθηκε αντίδραση, δεν υπήρξε συγγνώμη. Υπήρξε ειρωνεία. Γιατί η αναγνώριση λάθους προϋποθέτει κάτι που σπανίζει. Σεβασμό προς τον άλλον.

Η άβολη αλήθεια είναι πως η Ζωή Κωνσταντοπούλου δεν δείχνει ιδιαίτερο ενδιαφέρον για ανθρώπους. Δείχνει ενδιαφέρον για ρόλους, για σύγκρουση, για έλεγχο, για το ποιος έχει δίκιο και ποιος πρέπει να ηττηθεί. Όποιος δεν χωρά σε αυτό το σχήμα απομακρύνεται. Όποιος αμφισβητεί στοχοποιείται. Όποιος πονά δεν είναι προτεραιότητα.

Και ίσως αυτό να είναι το πιο δύσκολο να παραδεχτεί κανείς. Ότι πίσω από τη ρητορική περί δικαιωμάτων υπάρχει μια βαθιά μισανθρωπική πολιτική πρακτική. Όχι θορυβώδης. Όχι κραυγαλέα. Αλλά σταθερή. Ψυχρή. Ελεγκτική.

Αυτή είναι η πραγματική αλήθεια για τη Ζωή. Και όσο κι αν ενοχλεί, δεν παύει να επανεμφανίζεται κάθε φορά που πέφτουν οι μάσκες.