Η Εκκλησία της Ελλάδος και το “φρένο” στις… προσωπικές διαθήκες

Η πρόσφατη απόφαση για αυξήσεις μέχρι και 95% στις αποδοχές του Αρχιεπισκόπου και των Μητροπολιτών, δηλαδή κοντά στις 4.672 ευρώ ενώ οι ιερείς φτάνουν μόλις στα 1.400 ευρώ προκάλεσε πολλές και ποικίλες αντιδράσεις αν και θα έπρεπε στην Εκκλησία της Ελλάδος να τις είχαμε για… άλλο θέμα. Για τις διαθήκες και τις δωρεές που δέχονται και οι μεν και οι δε από ηλικιωμένους και ευάλωτους πιστούς όταν βρίσκονται στα χέρια του θεού και στα… δικά τους.

Αυτά τα κληροδοτήματα δεν γίνονται μόνο για μητροπόλεις, ναούς, εκκλησιαστικούς οργανισμούς κ.α. ΝΠΔΔ αλλά και για τον παπά της ενορίας. Όπως έχει αποδειχθεί στα… δικαστήρια, με το ράσο που εμπνέει εμπιστοσύνη και δύο παρηγορητικές κουβέντες πείθουν ενορίτες να αλλάξουν διαθήκες ή να τους δώσουν χέρι με χέρι λίρες, κοσμήματα και κωδικούς για τραπεζικούς λογαριασμούς. Όλα αυτά συμβαίνουν αν όχι με “την ευλογία” της Εκκλησίας της Ελλάδος με την ανοχή της, αφού τέτοιες πράξεις δεν απαγορεύονται ρητά και κατηγορηματικά από τους γραπτούς και άγραφους νόμους της.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα υπήρξε πρόσφατα στην Καβάλα, όπου ιερέας έπεισε 75χρονο να τον κάνει συνδικαιούχο σε τραπεζικό λογαριασμό, με το επιχείρημα ότι τα χρήματα θα επενδυθούν καλύτερα και θα χρησιμοποιηθούν για «καλούς σκοπούς». Του απέσπασε 260.000 ευρώ, τα οποία χρησιμοποίησε μεταξύ άλλων και για την… ανακαίνιση του σπιτιού του. Το Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων τον καταδίκασε σε κάθειρξη 8 ετών ενώ η υπόθεση πήγε και στο Συνοδικό Δικαστήριο όπου ο δικηγόρος του θύματος είπε ότι ο ηλικιωμένος τον εμπιστεύτηκε επειδή ήταν «άνθρωπος του θεού». Στη Θεσσαλονίκη, ένας αρχιμανδρίτης κι ένας πρώην ιερέας καταδικάστηκαν σε κάθειρξη 12,5 ετών ο καθένας για απάτη άνω του 1,5 εκατομμυρίου ευρώ. Εκμεταλλεύτηκαν ηλικιωμένους, με ψευδείς υποσχέσεις ότι ο πρώτος θα γινόταν μητροπολίτης και θα είχαν… «πνευματικά οφέλη». Στα Δωδεκάνησα, ιερέας κατηγορήθηκε για πλαστογράφηση ιδιόχειρης διαθήκης ηλικιωμένου. Η θετή κόρη του κατήγγειλε ότι ο ιερέας παρέλαβε και άλλαξε τη διαθήκη ώστε να την καρπωθεί ο ίδιος εκμεταλλευόμενος τη σχέση εμπιστοσύνης

Ένα ευρύτερο και παρόμοιο μοτίβο αποκαλύφθηκε και στην υπόθεση της Κιβωτού του Κόσμου. Συγγενείς ηλικιωμένων κατήγγειλαν ότι στελέχη και ιερείς που συνδέονταν με τη δομή «παγίδευαν» ηλικιωμένους, τους έπειθαν να συντάξουν διαθήκες ή να μεταβιβάσουν ακίνητα και χρήματα ως «δωρεές», αποκληρώνοντας συγγενείς. Σε μία περίπτωση ομογενής από την Αυστραλία φέρεται να άλλαξε διαθήκη λίγο πριν πεθάνει, αφήνοντας περιουσία στην οργάνωση. Οι συγγενείς μιλούσαν για συστηματική προσέγγιση, επισκέψεις και πίεση στα τελευταία στάδια της ζωής τους! Σε άλλη υπόθεση που απασχόλησε τα δικαστήρια της Αθήνας, συγγενείς ηλικιωμένου κατήγγειλαν ιερέα για σύνταξη και χρήση πλαστής ιδιόγραφης διαθήκης. Ο κληρικός φέρεται να πλαστογράφησε τη διαθήκη του θείου του, ώστε να εμφανίζεται ως κύριος κληρονόμος μεγάλου χρηματικού ποσού κι άλλων περιουσιακών στοιχείων. Η υπόθεση περιλάμβανε πλαστογραφία, απάτη και προσκόμιση του πλαστού εγγράφου στο Ειρηνοδικείο για δημοσίευση, με τον Άρειο Πάγο να έχει ασχοληθεί με παρόμοια ζητήματα πλαστότητας διαθηκών σε ανάλογα πλαίσια. Στα Τρίκαλα, υπό καθαίρεση αρχιμανδρίτης συνελήφθη και προφυλακίστηκε για απάτη σε βάρος ηλικιωμένης γυναίκας. Φέρεται να προσποιήθηκε τον γιατρό τηλεφωνικά και της ζήτησε 20.000 ευρώ δήθεν για να χειρουργηθεί ο γιος της, εκμεταλλευόμενος την εμπιστοσύνη που της ενέπνεε το ράσο (Ένας ακόμη που εκμεταλλεύτηκε τη θέση του)

Πολλοί ηλικιωμένοι κυρίως στην περιφέρεια βλέπουν τον εφημέριο ως το πιο έμπιστο πρόσωπο που μπορεί να μπαινοβγαίνει στα σπίτια τους, ειδικά όταν παιδιά και συγγενείς είναι μακριά λόγω επαγγελματικών και οικογενειακών υποχρεώσεων. Τα εκκλησιαστικά ιδρύματα μητροπόλεις, ενορίες, μονές κ.α. λειτουργούν ως νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου (ΝΠΔΔ) και υπάγονται σε ειδικό καθεστώς. Δεν είναι «άβατα» ούτε απαλλαγμένα από ευθύνες, αλλά η ιδιομορφία τους δημιουργεί ιδιαίτερες προϋποθέσεις για άσκηση αγωγών ή διώξεων. Φυσικά και η Ιερά Σύνοδος ή η οικεία Μητρόπολη ενδέχεται να ευθύνονται για παραβάσεις, ηθικές και νομικές, εάν δεν άσκησαν την προβλεπόμενη εποπτεία. Όμως στην πράξη, η άσκηση διώξεων είναι πιο περίπλοκη λόγω της ιδιαίτερης νομικής φύσης τους και της πολιτισμικής/συνταγματικής προστασίας της Εκκλησίας.

Σήμερα ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και Πάσης Ελλάδος Ιερώνυμος, ύστερα από το θόρυβο που προκλήθηκε για τις αυξήσεις σε αποδοχές όσων έχουν ευθύνη να εποπτεύουν και να μην επιτρέπουν τέτοια φαινόμενα, έχει μια ευκαιρία να κλείσει τη ψαλίδα με τους πιστούς που απομακρύνονται κάθε φορά που πηγαίνει υπόθεση κατάχρησης και απάτης στα δικαστήρια. Η δε Ιερά Σύνοδος να απαγορεύσει την αποδοχή δωρεών ή κληρονομιών από ευάλωτους ηλικιωμένους, σε δύσκολες στιγμές, στα φυσικά πρόσωπα. Να συνεχίσουν με διαθήκες και δωρεές μόνο για εκκλησιαστικές δομές και όχι για όσους τις υπηρετούν. Διαφορετικά στα θύματα θα είναι και η Εκκλησία. Είναι βέβαιον ότι μια τέτοια πρόταση ρητής απαγόρευσης διαθηκών υπέρ κληρικών ή μελών των οικογενειών τους, δεν θα τη στήριζαν πολλοί αιρετοί όμως θα έπρεπε να επεκταθεί και σε δομές και εργαζομένων φροντίδας και υγείας, δηλαδή όπου υπάρχουν άνθρωποι σε ανάγκη. Όσο για τις ποινές στους κληρικούς επιβάλλονται για παραπτώματα που αφορούν σε καθήκοντα, ηθική συμπεριφορά και σκανδαλισμό και βασίζονται στον Καταστατικό Χάρτη της Εκκλησίας (ν. 590/1977) και είναι συνήθως αργία ή καθαίρεση, δηλαδή δεν είναι αποτρεπτικές. Αν κάποιος που δεν σέβεται την πίστη του και το ράσο του και καταχραστεί πχ 1.000.000 ευρώ -και άγνωστο πόσες λίρες σε στρώματα ετοιμοθάνατων- μάλλον η αργία ή η καθαίρεση δεν τον… “συγκινούν”

“Οι Μητροπολίτες να… παραιτηθούμε από τη μισθοδοσία του κράτους”