Χαμένα παιδιά, χαμένοι γονείς, σε μια χώρα που μόνο γερνά
Ο θάνατος μιας δεκαεξάχρονης στο Γκάζι αποκαλύπτει την ηθική κόπωση μιας κοινωνίας που ξεχνά τι σημαίνει φροντίδα και ευθύνη.
Φάνης Ουγγρίνης 
Την εβδομάδα που μας πέρασε, δύο τελείως διαφορετικοί θάνατοι απασχόλησαν την κοινή γνώμη. Σίγουρα περισσότερο εκείνος του Διονύση Σαββόπουλου, για τον οποίο μάθαμε -μάλλον έκπληκτοι- ότι δεν είχε μόνο φίλους και θαυμαστές, μα και εχθρούς. Ωστόσο, για αρκετούς γύρω μας, πιο σημαντικός υπήρξε ο χαμός ενός δεκαεξάχρονου κοριτσιού στο Γκάζι.
Η κοπέλα έσβησε στα χέρια φίλων της έξω από ένα κλαμπ, αφού ένιωσε αδιαθεσία. Ευθύνες θα αποδοθούν όταν ολοκληρωθεί η τοξικολογική εξέταση και προσδιοριστούν τα αίτια της θανατηφόρας πνευμονικής εμβολής. Για μια ακόμη φορά αναζητείται αποδεικτικό υλικό από κάμερες —δηλαδή από το γνωστό… «εργαλείο του Σατανά».
Στην πατρίδα μας, οι νεανικές φωνές όλο και λιγοστεύουν. Οι επόμενες γενιές έχουν να αντιμετωπίσουν προκλήσεις τεράστιες. Η έλλειψη ικανοποιητικών προοπτικών επαγγελματικής αποκατάστασης σπρώχνει τους ικανότερους -ή τολμηρότερους- στο εξωτερικό. Όσοι μένουν, κατά κανόνα εξαρτώνται από τους γονείς τους, είτε για στέγη είτε για οικονομική στήριξη. Υπό τέτοιες συνθήκες, μόνο οι αθεράπευτα αισιόδοξοι ή επιπόλαιοι τολμούν να ξεκινήσουν οικογένεια.
Την ίδια στιγμή, χιλιάδες νέοι χάνονται κάθε χρόνο. Αιτία; Δεν είναι μία. Τροχαία και ναρκωτικά οπωσδήποτε παίρνουν πολλές ζωές. Ωστόσο, το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στο οικογενειακό περιβάλλον. Στην απόγνωση ή και απάθεια που επικρατεί στα νοικοκυριά όπου μεγαλώνουν αυτά τα παιδιά. Στο αίσθημα παραίτησης που μοιράζονται αυτά και οι γονείς τους. Στην παθητικότητα με την οποία εκατομμύρια Έλληνες όλων των ηλικιών αντιμετωπίζουν το μέλλον, νιώθοντας εντελώς ανίκανοι να κάνουν κάτι για να το αλλάξουν προς το καλύτερο.
Η νεκρή ήταν προφανώς μαθήτρια, και έσβησε βράδυ Κυριακής. Ξενυχτούσε, παρά το γεγονός ότι την άλλη μέρα λογικά είχε σχολείο. Και φυσικά δεν ξενυχτούσε μόνη, αλλά με αμέτρητους ακόμη συνομηλίκους της, κυρίως στα μεγαλύτερα αστικά κέντρα. Για όλα αυτά τα παιδιά, η αδιαφορία για την προσωπική τους προκοπή θεωρείται απολύτως φυσιολογική.
Όσοι βρίσκονται στην εφηβεία τους και στην αρχή της νιότης τους ψάχνονται, αναζητούν εμπειρίες. Η νύχτα με τα μυστικά και τους κινδύνους της γοητεύει, και ανέκαθεν γοήτευε. Όταν εμείς βρεθήκαμε στην ίδια φάση, τη δεκαετία του ’80 και του ’90, είδαμε πολλά. Χάσαμε φίλους και γνωστούς από ηρωίνη κι αυτοκινητιστικά· συχνά πίναμε μπόμπες και γινόμασταν χάλια· επιτήδειοι μας πλησίαζαν για να απολαύσουν νεανική σάρκα· χάπια και μπάφος πουλιόντουσαν παντού. Οι κίνδυνοι ήταν παντού γύρω μας -κάποιοι δεν κατάφεραν να τους αποφύγουν. Ωστόσο οι υπόλοιποι, οι πολλοί που τη γλιτώσαμε, δεν ήμασταν απλώς τυχεροί.
Μπορεί τότε να το βρίσκαμε καταπιεστικό, όμως το περιβάλλον γύρω μας λειτουργούσε ως αόρατο πέπλο προστασίας από τα λάθη μας. Αν στραβοπατούσαμε, οι οικείοι μας αργά ή γρήγορα θα το μάθαιναν και θα προσπαθούσαν να κάνουν κάτι για να μας φυλάξουν. Η γονεϊκότητα αντιμετωπιζόταν σοβαρά, μακριά από την εφήμερη καλοπέραση και τις δήθεν φιλελεύθερες αμπελοφιλοσοφίες. Όταν ο κόμπος έφτανε στο χτένι, η αυστηρότητα δεν θεωρούταν απαρχαιωμένη· θεωρούταν απαραίτητη.
Δεν είχαμε λοιπόν μόνο δικαιώματα, μα και υποχρεώσεις. Πρώτα και κύρια, μας ζητούσαν να σεβόμαστε τους εαυτούς μας. Οι περισσότεροι γονείς όχι μόνο νοιάζονταν μα το έδειχναν και έμπρακτα, χωρίς να φοβούνται το βάρος της ευθύνης. Φυσικά έκαναν και λάθη, όμως πολύ σπάνια άφηναν τα παιδιά στην τύχη τους.
Σήμερα η εικόνα είναι διαφορετική: πάμπολλοι γονείς αδυνατούν να καταπολεμήσουν τις -συνηθισμένες- αυτοκαταστροφικές τάσεις των παιδιών τους, επειδή είτε εξισώνονται μαζί τους, είτε αδιαφορούν. Κάποιοι, ζαλισμένοι από τις προκλήσεις της καθημερινής επιβίωσης, στέκονται ανήμποροι μπροστά στη σύγχρονη λαίλαπα του ηθικού σχετικισμού. Άλλοι πάλι είναι τόσο παθολογικά απορροφημένοι από την προσωπική τους ευδαιμονία, ώστε να αντιμετωπίζουν τις κόρες και τους γιους τους σαν βάρη. Κι ορισμένοι -τάχα προοδευτικοί- ζουν σε μία γυάλα αυτοαναφορικότητας, όπου όλα τα προβλήματα λύνονται με διαμαρτυρίες και ακτιβισμό, αφού γίνει το κακό.
Χαμένοι γονείς. Χαμένα αθώα παιδιά. Χαμένη η Ελλάδα.