Anna Unfiltered: Ο μεγάλος θυμός

Καίτοι το 1975 φαντάζει τόσο απόμακρο (50 και πλέον έτη) υπήρξε η χρονιά, που ανέδειξε – για πολλοστή φορά τω όντι – το δυσθεώρητο καλλιτεχνικό ανάστημα της Έλλης Λαμπέτη, η οποία, ούσα στην πιο μεστή στιγμή της καριέρας της και με σκηνοθέτη τον ανυπέρβλητο Μιχάλη Κακογιάννη, ενσάρκωσε τη Δεσποινίδα Μαργαρίτα. Κάποιος, μάλιστα, θα μπορούσε να ισχυριστεί, ότι το απαράμιλλο υποκριτικό της ταλέντο σε εκείνην την παράσταση την κατέστησε, στη συλλογική συνείδηση του ελληνικού θεατρόφιλου κοινού, την προσωποποίηση της ηρωίδας. 

Η Δεσποινίς Μαργαρίτα δεν βίωσε ποτέ την αδημονία της (αυτό)πραγμάτωσης και ο χρόνος, που κύλησε αδυσώπητα αχρησιμοποίητος, την μετέτρεψε σε οχηματαγωγό της υπαρξιακής της κενότητας. Η Λαμπέτη (ειδικά στην τελευταία της παράσταση, που διασώζεται εν μέρει και έχουμε έτσι την τύχη να την παρακολουθήσουμε στο YouTube, όσοι εξ ημών ανήκουμε στους millennials) έπαιξε με το κάθε κύτταρό της, μεταγγίζοντας τα ερεθίσματα της χολερικής δασκάλας, που εκτόνωνε τα απωθημένα της προσωπικής της ματαίωσης στους δύστηνους μαθητές. Ένα αξεδιάλυτο πλέγμα από θολές αναμνήσεις, έρημες ελπίδες, γκρεμισμένες αξιώσεις, χίμαιρες ίσως, περιπλανώνται μέσα της τήδε κακείσε και την οδηγούν μοιραία στην πλήρη κατάρρευση, που όμως κρύβει τη λεπτή υπαρξιακή έννοια της κάθαρσης. 

Θα αναρωτιέσαι ασφαλώς, αναγνώστη μου, γιατί αναφέρομαι στη Δεσποινίδα Μαργαρίτα του Ρομπέρτο Ατάιντε. Η εβδομάδα που πέρασε, μου επέβαλε σχεδόν αβίαστα την αναλογία με τις σκέψεις και τις πράξεις της τραγικής ηρωίδας. Για ακόμη μια φορά η κοινωνία (ή μήπως το κράτος;) στάθηκε ανίκανη να προστατεύσει το πολυτιμότερο κεφάλαιό της. Ένας 15χρονος άφησε την τελευταία του πνοή σε πάρκο της Καλλιθέας μετά από μαχαιριά 17χρονου στο θώρακα. Στη συμπλοκή συμμετείχαν συνολικά 17 ανήλικοι, εκ των οποίων η αστυνομία έχει ήδη προχωρήσει σε σύλληψη των επτά – ανάμεσά τους και ο δράστης, που ομολόγησε. Δεν είναι το γεγονός αυτό καθαυτό, η αφορμή για τη σύνδεση. Είναι ο μηχανισμός που το γεννά. Όταν η προσωπική ματαίωση αναζητά πάντα έναν αποδέκτη για να εκτονωθεί και να ικανοποιηθεί, όταν η σταδιακή εξοικείωση με τη βία παύει να σοκάρει και αρχίζει να αντιμετωπίζεται ως αναπόφευκτο επεισόδιο της καθημερινότητας κι όταν το έσχατο της αφαίρεσης μιας ζωής έχει πλέον καταστεί η αυτονόητη διάλεκτος αυτής της γενιάς, τότε η παραβολή του Ατάιντε αποκτά ανατριχιαστική επικαιρότητα. Η βία δεν γεννάται τη στιγμή που υψώνεται το μαχαίρι, αλλά πολύ νωρίτερα: τη στιγμή που η ματαίωση μεταμφιέζεται σε δικαίωμα και η εξουσία εκλαμβάνεται ως λύτρωση.

Αυτή η θυμωμένη γενιά, που απαξιοί ή βαριέται να ανοίξει βιβλίο, που δεν έχει εκπαιδευτεί ποτέ της στο θέατρο (ίσως σε κανένα φαιδρό Δελφινάριο), που δε γνωρίζει ιστορία, που δεν αρθρώνει πάνω από δυο φράσεις σταθερά και νοηματικά πλήρεις χωρίς bro, που έχει μεταμορφωθεί στον ηλικιωμένο homo habilis, erectus, heidelbergensis, neanderthalensis* με ύβο από το μόνιμο σκύψιμο στο κινητό, δεν ξέρει να φλερτάρει, διασκεδάζει με splatter video games, είναι γεμάτη λίπος από το καθισιό και απολιτίκ, διότι δεν ‘’ασχολείται με αυτά’’. Δε σύρομαι σε εύκολη καταδίκη – κάτι που συνηθίζει η προηγούμενη προς την επόμενη γενιά – διότι είναι οι γονείς, το σχολείο, το κράτος και η κοινωνία, που έχει διδάξει (ή όχι προφανώς) τους ως άνω ανήλικους. 

Θέλω, όμως, να υποδείξω σθεναρά, ότι όπως η Δεσποινίς Μαργαρίτα δεν υπήρξε μόνο θύμα της δικής της ματαίωσης, υπήρξε και φορέας της, έτσι και η οργή αυτών των παιδιών δεν γεννήθηκε εκ του μηδενός: την κληρονόμησαν και δυστυχώς δεν έχουν κανένα εφόδιο για να τη μεταπλάσουν. Αν, λοιπόν, κυνικά αναρωτιέμαι ‘’αυτή είναι η γενιά που θα φέρει την επανάσταση’’, απαντώ εξίσου δηκτικά, όχι αναγνώστη μου. Γιατί αυτή είναι η γενιά, που θα πληρώσει τον λογαριασμό μιας επανάστασης, που οφείλαμε να κάνουμε εμείς, αλλά βολεμένοι καθώς είμαστε (ήμασταν) αρνηθήκαμε. Και τώρα παρακολουθούμε ανήμποροι το μεγάλο θυμό της. 

 Υ.Γ. Η στήλη Anna Unfiltered πάει παραθέριση. Φήμες λένε ότι θα της λείψεις, αλλά οι φήμες ελέγχονται. Ραντεβού την πρώτη Κυριακή του Σεπτέμβρη.

* Το ανθρώπινο γένος περιλαμβάνει διάφορα εξαφανισμένα είδη, με μοναδικό επιζώντα τον Homo sapiens (ο σοφός/έμφρων άνθρωπος). Τα όσα αναφέρονται στο άρθρο είναι κάποια από τα προηγούμενα είδη των Ανθρωπιδών – Hominidae.