Η ύδρευση της Θεσσαλονίκης στο πέρασμα των χρόνων

Από τα ρωμαϊκά υδραγωγεία έως τα σύγχρονα έργα της ΕΥΑΘ, η ιστορία της ύδρευσης στη Θεσσαλονίκη είναι μια συναρπαστική διαδρομή που καθρεφτίζει την εξέλιξη της ίδιας της πόλης.

“Στην ΕΥΑΘ θεωρούμε ύψιστη κοινωνική ευθύνη να διαφυλάσσουμε και να συντηρούμε την εταιρική μνήμη και ταυτότητα, ειδικά όταν αυτές συμπορεύονται ταυτοτικά με την ιστορία της ίδιας της πόλης μας, της Θεσσαλονίκης. Αυτός ακριβώς είναι ο ρόλος του Μουσείου Ύδρευσης που λειτουργούμε με φροντίδα και σχολαστικότητα όλα αυτά τα χρόνια. Ας μην ξεχνάμε ότι οι τόποι και η ποιότητα των υδάτων τους καθόριζαν τις θέσεις των οικισμών, τα έργα υποδομής είναι καθρέφτης των τεχνολογικών επιτευγμάτων κάθε εποχής, ενώ η πρόσβαση σε καθαρό νερό είναι στοιχείο δημοκρατίας και κοινωνικής δικαιοσύνης. Το νερό και το φυσικό περιβάλλον έχουν συμβολική δύναμη, είναι δείκτες ευ ζην και ευεξίας. Υπό αυτό το πρίσμα, λοιπόν, κάθε προσπάθεια να «ξεφυλλίσουμε» κάτι από την ιστορία της υδροδότησης στη Θεσσαλονίκη το καλωσορίζουμε με όλη μας την καρδιά!». Άνθιμος Αμανατίδης, Διευθύνων Σύμβουλος ΕΥΑΘ Α.Ε.

Μια συναρπαστική διαδρομή χιλιετιών καταγράφει η ιστορία ύδρευσης της Θεσσαλονίκης. Μέσα από αυτή «ρέει» η ιστορία της ίδιας της πόλης, μια ιστορία που αποτυπώνεται σε αντλιοστάσια και σωλήνες, σε δεξαμενές και πηγάδια, σε υδρόμετρα και φρεάτια ύδρευσης.

Από τα ρωμαϊκά έργα και το εντυπωσιακό για την εποχή υδραγωγείο του Χορτιάτη (αυτό το μνημείο μηχανικής που μετέφερε νερό από τις πηγές του βουνού), στη βυζαντινή περίοδο με τα πηγάδια και τις υπόγειες στοές ύδρευσης και από εκεί στα χρόνια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, τότε που η πόλη ξεδιψούσε με την προσθήκη και νέων πηγών υδροληψίας, αυτές του Ρετζικίου και του Λεμπέτ.

Στα τέλη του 19ου αιώνα, το οθωμανικό κράτος ανέθεσε την υδροδότηση σε εταιρία βελγικών κεφαλαίων, την Compagnie Ottomane des Eaux de Salonique, ενώ μεταξύ 1890 και 1894, κατασκευάστηκε το πρώτο Κεντρικό Αντλιοστάσιο στην περιο χή των Σφαγείων, που σήμερα αποτελεί την έδρα του Μουσείου Ύδρευσης της ΕΥΑΘ.

Δημόσιες κρήνες εξακολουθούσαν να είναι διάσπαρτες στην πόλη, αποτελώντας συνάμα σημεία συνάντησης και κοινωνικής ζωής.

Μετά την απελευθέρωση της πόλης το 1912, το δίκτυο επεκτάθηκε ραγδαία, λόγω της αύξησης του πληθυσμού. Δημόσιες κρήνες εξακολουθούσαν να είναι διάσπαρτες στην πόλη, αποτελώντας συνάμα σημεία συνάντησης και κοινωνικής ζωής. Δημόσια βρύση ήταν και το σημερινό Σιντριβάνι, που βρίσκεται απέναντι από τα σημερινά κεντρικά γραφεία της ΕΥΑΘ στην Εγνατία.

Στα χρόνια του Μεσοπολέμου η βελγική εταιρεία δίνει τη θέση της στην πολυεθνική Energie Industrielle, που ονόμασε τη θεσσαλονικιώτικη εταιρεία της, Societe de Distribution des Eaux de Thessalonique (Εταιρεία Διανομής Ύδατος Θεσσαλονίκης).

Το νέο τεύχος είναι εδώ. Δες το τώρα!

Το 1939 ο Οργανισμός Υδρεύσεως Θεσσαλονίκης διαδέχτηκε τον δήμο και τη γαλλική εταιρεία και έγινε έκτοτε ο μοναδικός φορέας υδροδότησης της πόλης. Τα μεγάλα έργα ύδρευσης γίνονται από τη δεκαετία του 1950 και μετά (το 1978 λειτουργεί το κεντρικό αντλιοστάσιο στο Καλοχώρι, που πήρε τη θέση του σημερινού μουσείου στα Σφαγεία), ενώ προστίθεται και το υδραγωγείο στην Αραβησσό, με τις πηγές της να εξακολουθούν να ξεδιψούν τη Θεσσαλονίκη έως σήμερα, μαζί φυσικά με τον ποταμό Αλιάκμονα. Το 1998 ο Οργανισμός Υδρεύσεως Θεσσαλονίκης συγχωνεύτηκε με τον Οργανισμό Αποχετεύσεως Θεσσαλονίκης, συγκροτώντας τη νέα εταιρεία για το νερό και την αποχέτευση μαζί, την ΕΥΑΘ Α.Ε.

Στη σύγχρονη εποχή, την ευθύνη της ύδρευσης έχει η ΕΥΑΘ Α.Ε. Η συμβολή της δεν περιορίζεται μόνο στην εξασφάλιση επαρκούς ποσότητας ύδατος, αλλά επεκτείνεται και στη διασφάλιση της άριστης ποιότητας του νερού, μέσω συνεχών ελέγχων και σύγχρονων μεθόδων επεξεργασίας, διατηρώντας το πόσιμο νερό της πόλης σε υψηλά ευρωπαϊκά πρότυπα. Παράλληλα, η εταιρεία υλοποιεί σημαντικά έργα ανάπτυξης και εκσυγχρονισμού δικτύων, βελτιώνοντας την αξιοπιστία του υδροδοτικού συστήματος, μειώνοντας τις απώλειες νερού και εξασφαλίζοντας τελικά ένα βιώσιμο μέλλον για την ύδρευση της Θεσσαλονίκης.