Υπόθεση Μαζωνάκη “Ποιες εξετάσεις και επεμβάσεις δεν γίνονται… νόμιμα”

Η Ελληνική Ακτινολογική Εταιρεία δεν μιλά αυτή τη φορά για «δικαιώματα του κλάδου». Με επιστολή της προς το υπουργείο υγείας, ύστερα από τον τραγικό θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη, μιλά για πράξεις που, όπως λέει, γίνονται καθημερινά χωρίς τις νόμιμες προϋποθέσεις και χωρίς ο ασθενής να το γνωρίζει.

Υπερηχογραφήματα κοιλίας, θυρεοειδούς και μαστού από γιατρούς χωρίς την προβλεπόμενη εκπαίδευση. Γνωματεύσεις αξονικών και μαγνητικών και καρδιάς από γιατρούς χωρίς την αντίστοιχη αρμοδιότητα. Βιοψίες και άλλες επεμβάσεις καθοδηγούμενες από την εικόνα, σε χώρους που μπορεί να μην έχουν ούτε την άδεια ούτε την υποδομή να… μαζέψουν μια επιπλοκή. Μηχανήματα ιοντίζουσας ακτινοβολίας χωρίς τα μέτρα που ο νόμος απαιτεί ακριβώς επειδή η ακτινοβολία δεν συγχωρεί την προχειρότητα.

Το ερώτημα για τους ασθενείς, δεν είναι αν οι ακτινολόγοι «χάνουν δουλειά» αλλά αν ένας ασθενής σε υπέρηχο μαστού ή σε βιοψία έχει απέναντί του γιατρό με θεσμοθετημένο δικαίωμα να κάνει αυτή την πράξη ή κάποιον που αγόρασε μηχάνημα, παρακολούθησε σεμινάριο και το παρουσίασε ως επάρκεια. Η διαφορά είναι τεράστια. Οι ακτινολόγοι απευθύνονται στο υπουργείο Υγείας, στο ΚΕΣΥ, στον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο και στους κατά τόπους συλλόγους και ζητούν ελέγχους εκεί όπου το σύστημα συνήθως… κοιτά αλλού. Δεν ζητά αφηρημένη «αυστηρότητα» αλλά να ελεγχθεί ποιος λειτουργεί τι, με ποια άδεια, με ποια εκπαίδευση και με ποια ευθύνη όταν κάτι πάει στραβά.

Το κρίσιμο είναι και ο χώρος. Ένα ακτινολογικό εργαστήριο δεν είναι ένα δωμάτιο με οθόνη, υπόκειται σε απαιτήσεις για εξοπλισμό, επιστημονική ευθύνη και προστασία. Αυτές οι απαιτήσεις, λένε οι ακτινολόγοι, δεν εξαφανίζονται επειδή το ίδιο μηχάνημα μπήκε στο ιατρείο άλλης ειδικότητας. Στην πράξη, όμως, αυτό συμβαίνει. Και ο ασθενής μπαίνει στον χώρο με την αυτονόητη βεβαιότητα ότι αφού είναι γιατρός, μπορεί. Δεν μπορεί πάντα. Όχι νόμιμα. Όχι με τα ίδια προσόντα. Όχι με την ίδια δυνατότητα να αναγνωρίσει το εύρημα, να το ερμηνεύσει και να σταθεί δίπλα του αν η βελόνα… αιμορραγήσει. Το επιχείρημα της άλλης πλευράς είναι γνωστό και δεν είναι πάντα αθώο ούτε πάντα ένοχο, η ιατρική εξελίσσεται, οι ειδικότητες συγκλίνουν, ο καρδιολόγος διαβάζει την καρδιά καλύτερα από τον οποιονδήποτε, ο χειρουργός μαστού ξέρει τι ψάχνει, ο κλινικός γιατρός θέλει την εικόνα τη στιγμή που εξετάζει τον ασθενή.

Σε ένα σύγχρονο σύστημα υγείας αυτό δεν είναι έγκλημα. Είναι καθημερινότητα. Το πρόβλημα αρχίζει όταν η σύγκλιση γίνεται… συντόμευση. Όταν το ολιγοήμερο σεμινάριο παριστάνει την ειδικότητα. Όταν ο τίτλος θολώνει την εκπαίδευση. Όταν η αγορά ενός μηχανήματος μεταφράζεται σε δικαίωμα γνωμάτευσης. Η Ελληνική Ακτινολογική Εταιρεία στην επιστολή της, το λέει χωρίς περιστροφές, ούτε το σεμινάριο ούτε το μηχάνημα απονέμουν επαγγελματικά δικαιώματα. Και απορρίπτει ως παραπλανητική την ονομασία «Νευροεπεμβατική Ιατρική», γιατί, όπως υποστηρίζει, μπερδεύει τον ασθενή ως προς το ποιος είναι τελικά μπροστά του και με ποια εκπαίδευση. Γι’ αυτό έχει ήδη προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας για ρυθμίσεις που αφορούν στην επεμβατική νευροακτινολογία και τη χειρουργική μαστού, θεωρώντας ότι είναι ασύμβατες με τα διεθνή πρότυπα και επικίνδυνες.

Σαφώς και υπάρχει «σύγκρουση» ειδικοτήτων και σύμφωνα με πολλούς υπάρχει και οικονομικό διακύβευμα, κύρος και έλεγχος πράξεων που πληρώνονται ακριβά. Αλλά το να μείνουμε σε αυτά είναι βολικό, διοτι μετατρέπει ένα ζήτημα ασφάλειας σε καυγά συντεχνιών και αφήνει το υπουργείο, τους συλλόγους και τους ελεγκτές στο απυρόβλητο. Γιατί αν οι ακτινολόγοι έχουν δίκιο έστω και σε ένα μέρος των καταγγελιών, το πρόβλημα δεν είναι ότι συγκρούονται οι ειδικότητες και οι γιατροί. Το πρόβλημα είναι ότι το κράτος επιτρέπει μια γκρίζα ζώνη όπου η ίδια πράξη αλλού θεωρείται ακτινολογικό έργο με αυστηρούς όρους και αλλού υπηρεσία του ιατρείου. Ο ασθενής πληρώνει και τις δύο εκδοχές το ίδιο, με τον οργανισμό του. Σε ένα σοβαρό σύστημα υγείας, είτε στο δημόσιο είτε στον ιδιωτικο τομέα, ο κανόνας θα έπρεπε να είναι απλός και σκληρός. Δεν μετράει αν ο οποιοσδήποτε γιατρός είναι γιατρός, μετράει αν έχει το δικαίωμα, την εκπαίδευση και την υποδομή να κάνει τη συγκεκριμένη ιατρική πράξη. Ο υπέρηχος δεν είναι φωτογραφία. Η γνωμάτευση δεν είναι εντύπωση. Η βιοψία δεν είναι ρουτίνα επειδή φαίνεται σύντομη. Και η ακτινοβολία δεν γίνεται ακίνδυνη επειδή το μηχάνημα βρίσκεται σε ωραίο ιατρείο και σε ωραία περιοχή πχ στο Κολωνάκι. Η δημόσια συζήτηση των τελευταίων ημερών άνοιξε ακριβώς αυτό το ρήγμα. Το υπουργείο οφείλει κάτι πιο δύσκολο να ξεκαθαρίσει τα όρια πριν τα ξεκαθαρίσει μια… επιπλοκή όπως αυτή που οδήγησε ενδεχομένως στον θάνατο τον δημοφιλή καλλιτέχνη. Γιατί στο τέλος κερδίζει ή χάνει αυτός που ξάπλωσε στον πάγκο του ιατρείου, δειχνοντας εμπιστοσύνη και πιστεύοντας ότι όλα γίνονται σωστά…

Ολόκληρη η ανακοίνωση της επιστολής που απέστειλε η Ελληνική Ακτινολογική Εταιρεία στο υπουργείο υγείας και σε συναρμόδιους φορείς με τίτλο: Ποιες εξετάσεις και επεμβάσεις δεν γίνονται νόμιμα. “Με αφορμή τη δημόσια συζήτηση των τελευταίων ημερών, η Ελληνική Ακτινολογική Εταιρεία με νέα επιστολή προς τους αρμόδιους φορείς καταγγέλλει το απαράδεκτο φαινόμενο: απεικονιστικές εξετάσεις, γνωματεύσεις και επεμβατικές πράξεις διενεργούνται κατά κόρον από γιατρούς που δεν διαθέτουν τις νόμιμες προϋποθέσεις! Η επιστολή απευθύνεται προς το Υπουργείο Υγείας, το Κεντρικό Συμβούλιο Υγείας (ΚΕΣΥ), τον Πανελλήνιο Ιατρικό Σύλλογο και τους Ιατρικούς Συλλόγους της χώρας και η ΕΑΕ ζητά για άλλη μία φορά συγκεκριμένες απαντήσεις και ελέγχους. Η ΕΑΕ αποκαλύπτει ότι στην πράξη:

• Πραγματοποιούνται υπερηχογραφήματα (κοιλίας, θυρεοειδούς, μαστού) από γιατρούς χωρίς την προβλεπόμενη εκπαίδευση ή το δικαίωμα για τη συγκεκριμένη εξέταση!
• Εκδίδονται γνωματεύσεις απεικονιστικών εξετάσεων —αξονικών, μαγνητικών, μεταξύ άλλων και καρδιάς— από γιατρούς χωρίς την αντίστοιχη αρμοδιότητα.
• Διενεργούνται βιοψίες και άλλες απεικονιστικά καθοδηγούμενες πράξεις, όπως βιοψίες μαστού, χωρίς διασφάλιση των απαιτούμενων προσόντων, της καταλληλότητας του χώρου και της δυνατότητας αντιμετώπισης επιπλοκών.
• Χρησιμοποιούνται μηχανήματα ιοντίζουσας ακτινοβολίας χωρίς τήρηση των προβλεπόμενων διαδικασιών και μέτρων ακτινοπροστασίας!

Η ΕΑΕ επισημαίνει ότι ένα ακτινολογικό εργαστήριο υπόκειται σε συγκεκριμένες απαιτήσεις για τον χώρο, τον εξοπλισμό και την επιστημονική ευθύνη. Οι απαιτήσεις αυτές δεν είναι δυνατόν να παρακάμπτονται, επειδή η πράξη πραγματοποιείται σε ιατρείο άλλης ειδικότητας. Δυστυχώς, αυτό συμβαίνει στην πράξη, χωρίς να το γνωρίζουν οι ασθενείς. Παράλληλα, προβάλλονται ολιγοήμερα σεμινάρια υπερηχογραφίας που δημιουργούν την εντύπωση ότι αρκούν για την αυτοτελή διενέργεια εξετάσεων. Η αγορά ενός μηχανήματος ή η παρακολούθηση ενός σεμιναρίου δεν υποκαθιστούν την απαιτούμενη θεσμοθετημένη εκπαίδευση και δεν απονέμουν επαγγελματικά δικαιώματα. Επίσης, εκφράζει την ανησυχία της για ρυθμίσεις του ίδιου του Υπουργείου Υγείας, οι οποίες επιτρέπουν τη διενέργεια ιατρικών πράξεων με ιοντίζουσα ακτινοβολία χωρίς να διασφαλίζεται η απαιτούμενη εκπαίδευση σε ακτινοπροστασία.  Η Εταιρεία έχει προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας για τις ρυθμίσεις που αφορούν την Επεμβατική Νευροακτινολογία και τη Χειρουργική Μαστού, τις οποίες θεωρεί ασύμβατες με τα διεθνή εκπαιδευτικά πρότυπα και επικίνδυνες για την ασφάλεια των ασθενών. Απορρίπτει ακόμη ως παραπλανητική την ονομασία «Νευροεπεμβατική Ιατρική», θεωρώντας ότι δημιουργεί σύγχυση ως προς τη βασική ειδικότητα και την εκπαίδευση του θεράποντος. Ο ασθενής δικαιούται σαφή ενημέρωση για τα προσόντα του γιατρού στον οποίο εμπιστεύεται την υγεία του.

Έπειτα από όλα, η Ελληνική Ακτινολογική Εταιρεία ζητά από τους κατά τόπους Ιατρικούς Συλλόγους να προχωρήσουν σε ουσιαστικό και συστηματικό έλεγχο: α. των ιατρείων και πολυϊατρείων στα οποία έχουν εγκατασταθεί και λειτουργούν μηχανήματα υπερηχογραφίας, με έλεγχο τόσο της νόμιμης εγκατάστασης και χρήσης τους όσο και της ειδικότητας, εκπαίδευσης και νομιμοποίησης των ιατρών που τα χρησιμοποιούν. β. των μονάδων Καρδιολογικής Απεικόνισης, ιδίως ως προς τη διενέργεια και γνωμάτευση εξετάσεων Αξονικής και Μαγνητικής Τομογραφίας καρδιάς και τη σαφή τήρηση των ορίων μεταξύ της κλινικής καρδιολογικής αξιολόγησης και της άσκησης του ακτινολογικού έργου. γ. των μονάδων στις οποίες πραγματοποιούνται βιοψίες και άλλες απεικονιστικά καθοδηγούμενες επεμβατικές πράξεις, με έλεγχο της νόμιμης λειτουργίας της μονάδας, της προβλεπόμενης αδειοδότησης και των απαιτούμενων από το ισχύον θεσμικό πλαίσιο προσόντων και δικαιωμάτων άσκησης των σχετικών πράξεων. δ. των μονάδων με μηχανήματα ιοντίζουσας ακτινοβολίας, της τήρησης των απαιτήσεων του ισχύοντος πλαισίου ακτινοπροστασίας και των απαιτούμενων εγκρίσεων/αδειών της Ελληνικής Επιτροπής Ατομικής Ενέργειας”

Σφοδρή αντιπαράθεση γιατρών-υπουργείου Υγείας για τον θάνατο Μαζωνάκη