Η νέα εποχή για τους ασθενείς με καρκίνο – Η πρόοδος της ογκολογίας, η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση

Η Παγκόσμια Ημέρα Επιζώντων από τον Καρκίνο, που εορτάζεται κάθε χρόνο την πρώτη Κυριακή του Ιουνίου και φέτος συμπίπτει με την 7η Ιουνίου 2026, αποτελεί μια σημαντική υπενθύμιση της προόδου που έχει επιτευχθεί στην αντιμετώπιση των κακοηθειών.

Ο όρος «επιζών από καρκίνο» περιλαμβάνει κάθε άτομο από τη στιγμή της διάγνωσης και μετά, ανεξαρτήτως σταδίου ή θεραπευτικής πορείας, αναδεικνύοντας ότι ο καρκίνος δεν αποτελεί πλέον αποκλειστικά μια θανατηφόρο νόσο, αλλά ολοένα συχνότερα μια κατάσταση που μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά, να ελεγχθεί μακροχρόνια ή ακόμη και να ιαθεί, τονίζει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής, παθολόγος (Θεραπευτική Κλινική Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ, Νοσοκομείο Αλεξάνδρα).

Οι νεότερες εξελίξεις

Τα τελευταία είκοσι χρόνια, σημειώνει η κ. Ψαλτοπούλου, η ογκολογία έχει γνωρίσει τη μεγαλύτερη ίσως επιστημονική πρόοδο στην ιστορία της. Η κατανόηση του μοριακού υπόβαθρου των κακοηθειών, η ανάπτυξη βιοδεικτών πρόγνωσης και πρόβλεψης ανταπόκρισης και η αξιοποίηση των γενετικών και μοριακών χαρακτηριστικών των όγκων για την επιλογή της καταλληλότερης θεραπείας έχουν αλλάξει ριζικά τη φυσική ιστορία πολλών μορφών καρκίνου.

Οι εξελίξεις που παρουσιάστηκαν στο συνέδριο της American Society of Clinical Oncology (ASCO 2026) «επιβεβαιώνουν ότι η σύγχρονη ογκολογία μετατοπίζεται από τη γενικευμένη θεραπευτική προσέγγιση προς την εξατομικευμένη ιατρική ακριβείας. Σήμερα, η επιλογή θεραπείας βασίζεται ολοένα περισσότερο στα μοριακά χαρακτηριστικά του όγκου, στο ανοσολογικό του προφίλ και στη βιολογία της νόσου κάθε ασθενούς».

Ιδιαίτερα σημαντική παραμένει η συμβολή της ανοσοθεραπείας. Όπως εξηγεί η κ. Ψαλτοπούλου, οι αναστολείς των σημείων ελέγχου του ανοσοποιητικού συστήματος (immune checkpoint inhibitors) έχουν μεταβάλει την πρόγνωση πολλών κακοηθειών, συμπεριλαμβανομένων του μελανώματος, του μη μικροκυτταρικού καρκίνου του πνεύμονα, του ουροθηλιακού καρκίνου, του καρκίνου του νεφρού και αρκετών γυναικολογικών καρκίνων. «Οι μακροχρόνιες καμπύλες επιβίωσης που παρατηρούνται πλέον σε μέρος των ασθενών ήταν αδιανόητες πριν από μία δεκαετία».

Παράλληλα, συμπληρώνει, «τα antibody-drug conjugates (ADCs), αποτελούν μία από τις σημαντικότερες θεραπευτικές εξελίξεις της τελευταίας πενταετίας. Συνδυάζοντας την ακρίβεια της μοριακής στόχευσης με τη δράση ισχυρών αντικαρκινικών φαρμάκων, επιτρέπουν την εκλεκτική καταστροφή των νεοπλασματικών κυττάρων με σχετική διατήρηση ενός ευνοϊκού προφίλ ασφάλειας. Η επιτυχία τους στον καρκίνο του μαστού, του πνεύμονα, του στομάχου και της ουροδόχου κύστης οδηγεί ήδη σε επέκταση των ενδείξεών τους σε πολλούς ακόμη τύπους καρκίνου».

Εξίσου εντυπωσιακή, προσθέτει, είναι η πρόοδος των διειδικών αντισωμάτων (bispecific antibodies), των κυτταρικών θεραπειών και των νέων ανοσολογικών προσεγγίσεων, οι οποίες επιτρέπουν την ακριβέστερη ενεργοποίηση του ανοσοποιητικού συστήματος έναντι των καρκινικών κυττάρων. Τα πρώτα αποτελέσματα από αρκετές από αυτές τις τεχνολογίες που παρουσιάστηκαν στο ASCO 2026 δημιουργούν σημαντικές προσδοκίες για περαιτέρω βελτίωση της συνολικής επιβίωσης τα επόμενα χρόνια.

«Παράλληλα, η μεγαλύτερη ίσως μεταβολή αφορά τη μεταφορά αυτών των καινοτόμων θεραπειών στα πρώιμα στάδια της νόσου. Σημαντικές μελέτες που παρουσιάστηκαν φέτος έδειξαν ότι η χορήγηση ανοσοθεραπείας, ορμονοθεραπείας ή στοχευμένων παραγόντων πριν ή μετά τη χειρουργική εξαίρεση του όγκου μπορεί να μειώσει σημαντικά τον κίνδυνο υποτροπής. Η στρατηγική αυτή έχει ως στόχο όχι απλώς την παράταση της επιβίωσης αλλά την αύξηση των ποσοστών οριστικής ίασης».

Η σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης

Ωστόσο, τονίζει η κ. Ψαλτοπούλου, καμία θεραπευτική πρόοδος δεν μπορεί να υποκαταστήσει τη σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης.

H διεθνής επιστημονική κοινότητα εκτιμά ότι σημαντικό ποσοστό των κακοηθειών σχετίζεται με τροποποιήσιμους παράγοντες κινδύνου, όπως το κάπνισμα, η παχυσαρκία, η καθιστική ζωή. Παράλληλα η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η πρόσληψη διατροφικών προτύπων, πλούσιων σε αλάτι, ζάχαρη και λίπη και η έκθεση σε καρκινογόνους περιβαλλοντικούς παράγοντες, όπως για παράδειγμα ογκογόνους ιούς σχετίζεται με την εμφάνιση καρκίνου.

Επιπλέον, τα οργανωμένα προγράμματα προσυμπτωματικού ελέγχου παραμένουν κρίσιμος πυλώνας της αντικαρκινικής στρατηγικής. Η μαστογραφία, η κολονοσκόπηση, ο έλεγχος για τον HPV και οι σύγχρονες τεχνικές απεικόνισης σε πληθυσμούς υψηλού κινδύνου επιτρέπουν τη διάγνωση της νόσου σε προκλινικά ή πρώιμα στάδια, όταν η θεραπευτική παρέμβαση είναι περισσότερο αποτελεσματική και τα ποσοστά ίασης σημαντικά υψηλότερα.

«Η Παγκόσμια Ημέρα Επιζώντων από τον Καρκίνο αποτελεί, επομένως, μια ημέρα εορτασμού αλλά και ευαισθητοποίησης και βρίσκει την ογκολογική κοινότητα σε μια περίοδο πρωτοφανούς επιστημονικής προόδου. Τιμά τους ανθρώπους που αντιμετώπισαν ή συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν τη νόσο, αναδεικνύει τη σημασία της επιστημονικής έρευνας και υπενθυμίζει ότι η πρόληψη, η έγκαιρη διάγνωση και η πρόσβαση σε σύγχρονες, αποτελεσματικές θεραπείες μπορούν να μετατρέψουν τον καρκίνο από μια δυνητικά θανατηφόρο νόσο σε μια κατάσταση με ολοένα καλύτερη πρόγνωση και ποιότητα ζωής. Η μάχη κατά του καρκίνου συνεχίζεται, αλλά σήμερα περισσότεροι άνθρωποι από ποτέ έχουν τη δυνατότητα όχι μόνο να επιβιώσουν, αλλά να ζήσουν για πολλά χρόνια με καλή λειτουργικότητα και ποιότητα ζωής μετά τη διάγνωση της νόσου», καταλήγει η κ. Ψαλτοπούλου.