Γιατί αρρωσταίνουμε συχνότερα το φθινόπωρο; Οι 5 λόγοι και πώς να προστατευτούμε

Με την πτώση της θερμοκρασίας, οι ιώσεις και τα κρυολογήματα κάνουν ξανά την εμφάνισή τους. Γιατί όμως αρρωσταίνουμε συχνότερα το φθινόπωρο και πόσο ευθύνεται τελικά η αλλαγή του καιρού; Οι ειδικοί εξηγούν τους πέντε βασικούς παράγοντες που μας κάνουν πιο ευάλωτους και προτείνουν απλές συνήθειες για την προστασία της υγείας μας.

Βήχας στα γραφεία, φτερνίσματα στα μέσα μαζικής μεταφοράς και παιδιά που επιστρέφουν από το σχολείο με συνάχι. Είναι μια γνώριμη εικόνα κάθε φθινόπωρο, όταν οι χαμηλότερες θερμοκρασίες συνοδεύονται από αυξημένη κυκλοφορία αναπνευστικών ιών.

Ωστόσο, το κρύο δεν αποτελεί από μόνο του την αιτία που αρρωσταίνουμε. Όπως εξηγεί η δρ. Nikki Ramskill, γενική ιατρός και ιδρύτρια της The Female Health Doctor Clinic, σε δημοσίευμά της στον Independent, η συχνότερη εμφάνιση λοιμώξεων αυτή την περίοδο συνδέεται με έναν συνδυασμό παραγόντων, από τις συνθήκες μετάδοσης των ιών μέχρι τις καθημερινές μας συνήθειες.

Οι 5 λόγοι που αρρωσταίνουμε συχνότερα το φθινόπωρο

1. Οι ιοί μεταδίδονται ευκολότερα

Το φθινόπωρο και τον χειμώνα αυξάνεται η κυκλοφορία αρκετών ιών που προκαλούν λοιμώξεις. Η γρίπη, το κοινό κρυολόγημα και η COVID-19 αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα, ενώ την ίδια περίοδο μπορούν να εμφανιστούν εξάρσεις γαστρεντερίτιδας από νοροϊούς.

Οι διαφορετικοί ιοί δεν προκαλούν τις ίδιες ασθένειες ούτε μεταδίδονται με τον ίδιο τρόπο. Ωστόσο, οι συνθήκες της ψυχρής περιόδου ευνοούν συχνά την εξάπλωσή τους, με αποτέλεσμα να αυξάνονται οι πιθανότητες έκθεσης σε κάποιο παθογόνο.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το αντιγριπικό εμβόλιο προστατεύει από τη γρίπη και συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου σοβαρής νόσησης και επιπλοκών, δεν προστατεύει όμως από όλους τους ιούς που προκαλούν κρυολόγημα.

2. Ο ξηρός αέρας επηρεάζει τις φυσικές άμυνες του οργανισμού

Η μύτη αποτελεί ένα από τα πρώτα σημεία άμυνας του αναπνευστικού συστήματος. Η βλέννα παγιδεύει σωματίδια και μικροοργανισμούς, ενώ οι φυσικοί μηχανισμοί του ρινικού βλεννογόνου συμβάλλουν στην απομάκρυνσή τους.

Ο κρύος και ξηρός αέρας μπορεί να επηρεάσει αυτή τη λειτουργία, προκαλώντας ξηρότητα και μεταβολές στην αποτελεσματικότητα της τοπικής άμυνας. Παράλληλα, η χρήση θέρμανσης σε κλειστούς χώρους μπορεί να μειώσει περαιτέρω την υγρασία του αέρα.

Επομένως, το κρύο δεν προκαλεί αυτομάτως μια ίωση. Μπορεί, ωστόσο, να επηρεάσει τις συνθήκες κάτω από τις οποίες λειτουργούν οι φυσικοί μηχανισμοί προστασίας του αναπνευστικού.

3. Περνάμε περισσότερες ώρες σε κλειστούς χώρους

Όταν πέφτει η θερμοκρασία, περιορίζεται συχνά ο χρόνος που περνάμε σε εξωτερικούς χώρους. Σπίτια, γραφεία, σχολεία και μέσα μαζικής μεταφοράς γίνονται οι βασικοί χώροι της καθημερινότητάς μας, ενώ τα παράθυρα παραμένουν συχνότερα κλειστά.

Σε χώρους με ανεπαρκή αερισμό, αναπνευστικά σωματίδια που ενδέχεται να περιέχουν ιούς μπορούν να συσσωρεύονται στον αέρα. Όσο περισσότερο χρόνο παραμένουμε σε έναν τέτοιο χώρο με άλλα άτομα, τόσο αυξάνονται οι ευκαιρίες μετάδοσης ορισμένων αναπνευστικών λοιμώξεων.

Ο τακτικός αερισμός, επομένως, αποτελεί ένα απλό αλλά σημαντικό μέτρο πρόληψης, ιδιαίτερα σε χώρους όπου συγκεντρώνονται πολλοί άνθρωποι.

4. Η επιστροφή σε σχολεία και χώρους εργασίας αυξάνει τις επαφές

Μετά τις καλοκαιρινές διακοπές, η καθημερινότητα επιστρέφει στους συνηθισμένους ρυθμούς της. Παιδιά και ενήλικες περνούν περισσότερες ώρες σε σχολικές αίθουσες, γραφεία και άλλους κοινόχρηστους χώρους, αυξάνοντας τις πιθανότητες επαφής με ανθρώπους που μεταφέρουν κάποια λοίμωξη.

Ιδιαίτερα τα παιδιά μπορεί να εμφανίζουν επανειλημμένα κρυολογήματα, καθώς έρχονται σε επαφή με διαφορετικούς ιούς και αναπτύσσουν σταδιακά ανοσία απέναντί τους. Στη συνέχεια, οι λοιμώξεις μπορούν να μεταφερθούν και στα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας.

Οι συχνές ιώσεις κατά την παιδική ηλικία δεν σημαίνουν απαραίτητα ότι ένα παιδί έχει αδύναμο ανοσοποιητικό σύστημα. Η αυξημένη έκθεση σε νέους παθογόνους μικροοργανισμούς αποτελεί μέρος της εξήγησης.

5. Το άγχος και η έλλειψη ύπνου επιβαρύνουν τον οργανισμό

Η επιστροφή στις επαγγελματικές και οικογενειακές υποχρεώσεις μπορεί να συνοδεύεται από αυξημένο άγχος, απαιτητικά προγράμματα και λιγότερο χρόνο για ξεκούραση.

Όταν το στρες γίνεται χρόνιο και συνδυάζεται με ανεπαρκή ύπνο και μη ισορροπημένη διατροφή, μπορεί να επηρεάσει τη φυσιολογική λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος. Έτσι, η φροντίδα του οργανισμού αποκτά ιδιαίτερη σημασία κατά την περίοδο που οι ιώσεις βρίσκονται σε έξαρση.

Ο επαρκής ύπνος, η ισορροπημένη διατροφή και η διαχείριση του άγχους δεν αποτελούν εγγύηση ότι δεν θα αρρωστήσουμε. Μπορούν, ωστόσο, να συμβάλουν στη διατήρηση της φυσιολογικής λειτουργίας του οργανισμού.

Πώς μπορούμε να μειώσουμε τον κίνδυνο των ιώσεων

Παρότι δεν είναι δυνατόν να αποφύγουμε κάθε επαφή με έναν ιό, υπάρχουν καθημερινές συνήθειες που μπορούν να περιορίσουν τον κίνδυνο μετάδοσης και να βοηθήσουν στην προστασία της υγείας μας.

Σύμφωνα με τις συμβουλές της δρ. Nikki Ramskill, αλλά και τις βασικές αρχές πρόληψης των λοιμώξεων, χρήσιμα μέτρα είναι τα εξής:

• Επαρκής ύπνος: Διατηρούμε όσο γίνεται σταθερό πρόγραμμα ύπνου και φροντίζουμε να ξεκουραζόμαστε επαρκώς.
• Ισορροπημένη διατροφή: Εντάσσουμε καθημερινά φρούτα, λαχανικά, προϊόντα ολικής άλεσης και επαρκείς πηγές πρωτεΐνης.
• Τακτικός αερισμός: Ανοίγουμε συχνά τα παράθυρα σε σπίτια και γραφεία, ώστε να ανανεώνεται ο αέρας στους εσωτερικούς χώρους.
• Εμβολιασμός: Ενημερωνόμαστε για τους συνιστώμενους εμβολιασμούς, ιδιαίτερα αν ανήκουμε σε ομάδα αυξημένου κινδύνου.
• Υγιεινή των χεριών: Πλένουμε συχνά τα χέρια μας, ειδικά πριν από το φαγητό και μετά τη χρήση κοινόχρηστων χώρων.
• Κατάλληλο ντύσιμο: Προστατευόμαστε από το κρύο με ρούχα κατάλληλα για τις καιρικές συνθήκες, έχοντας υπόψη ότι τα ζεστά ρούχα δεν εμποδίζουν από μόνα τους τη μετάδοση των ιών.

Τελικά, φταίει η αλλαγή του καιρού;

Η πτώση της θερμοκρασίας δεν αποτελεί τη μοναδική αιτία για τις περισσότερες λοιμώξεις του φθινοπώρου. Η αυξημένη κυκλοφορία των ιών, ο ξηρός αέρας, ο συνωστισμός σε κλειστούς χώρους και οι αλλαγές στην καθημερινότητά μας δημιουργούν ένα περιβάλλον στο οποίο ορισμένες λοιμώξεις μεταδίδονται ευκολότερα.

Η πρόληψη, συνεπώς, δεν περιορίζεται στο να ντυνόμαστε πιο ζεστά. Ο καλός αερισμός, η υγιεινή των χεριών, ο επαρκής ύπνος, η ισορροπημένη διατροφή και οι κατάλληλοι εμβολιασμοί αποτελούν σημαντικά εργαλεία για τη μείωση του κινδύνου.

Το φθινόπωρο μπορεί να συνδέεται με περισσότερες ιώσεις, όμως η υιοθέτηση απλών καθημερινών συνηθειών μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην προστασία της υγείας μας.